Кіріспе
1965 жылы пайда болған "Fnord" (/f//n//ɔr//d/) сөзі 1965 жылы Керри Торнли мен Грег Хиллдің "Principia Discordia" дискордиан діни мәтінінде жасалған. Ол Роберт Ши мен Роберт Антон Уилсонның 1975 жылы жазылған "Иллюминатус!" романдары трилогиясында пайда болғаннан кейін халыққа кеңінен танылды. Мұнда "fnord" сөзі білімі жоқ адамдарға гипноздық күшті сыйлайды, ал бастауыш сыныптағы балаларға осы сөзді саналы түрде көре алмайтындай үйретіледі. Содан кейін өмірінің соңына дейін, сөздің кездесуі әрқашан іштей мазасыздық пен шатасу сезімін тудырады, бұл оны кездестірген мәтінді ақылмен талдауға кедергі келтіреді.
"Fnord" (/f//n//ɔr//d/) is a word coined in 1965 by Kerry Thornley and Greg Hill in the Discordian religious text Principia Discordia. It entered into popular culture after appearing in The Illuminatus! Trilogy (1975) of novels written by Robert Shea and Robert Anton Wilson. Here, the interjection "fnord" is given hypnotic power over the unenlightened, and children in grade school are taught to be unable to see the word consciously. For the rest of their lives, every appearance of the word subconsciously generates a feeling of unease and confusion which prevents rational consideration of the text in which it appears.
Басқа қолданыстар
Бұл сөз жаңалықтар топтарында және хакерлік мәдениетте иронияны, юморды немесе сюрреализмді білдіру үшін қолданылған. Сөйлемнің соңында жақша ішінде (fnord) орналастыру мақсатын нақты көрсетеді және кез келген кездейсоқ немесе сюрреалистік сөйлемге, қысым көрсетуші мәтінге немесе контексттен мүлдем шығып кеткен нәрсеге – қасақана болсын, болмасын – қолданылуы мүмкін. Кейде ол бағдарламалауда метасинтаксистік айнымалы ретінде пайдаланылады. Фнорд Субгениус шіркеуінің "Арс!" атты таныстыру фильмінде кездеседі және SubGenius жаңалық тобы alt.slack-те қолданылған.
Шығу тегі
Бұл сөз 1965 жылы Керри Торнли мен Грег Хиллдің «Principia Discordia» атты діни мәтіндердің пародиасында діни мән-жайлары бар, мағынасыз термин ретінде пайда болды, бірақ Роберт Ши мен Роберт Антон Уилсонның 1975 жылғы «Illuminatus!» сатирикалық қастандық романдарынан тұратын трилогиясы арқасында кеңінен танымал болды. «Illuminatus!» Ұлыбританияда анархиялық театр режиссері Кен Кэмпбелл мен оның Ливерпульдегі Юнгиан ғылыми-фантастикалық театрының пьесалар циклі ретінде қойылды. Пьесалар осы терминді одан әрі танымал етті. Роман трилогиясында (және пьесаларда) «fnord» сөзінің гипнотикалық күші бар делінеді. «Illuminatus» бағдарламасы бойынша бастауыш сыныптағы балаларға «fnord» сөзін саналы түрде көре алмауға үйретеді. Өмірінің қалған бөлігінде, осы сөздің кездесуі әрқашан сезімталдық пен шатасуды тудырады, бұл мәтіннің рационалды түрде қарастырылуын болдырмайды. Бұл жағдай халық арасында үнемі төмен деңгейдегі қорқыныш сезімін құрайды. Үкімет, қорқынышпен ұсталып отырған халықтың оларды билікте ұстап тұратынына сенімді. Ши/Уилсон жасаған құрылымда «fnord» сөздері – «fnord» сөзінің кездесуі – газеттер мен журналдарда кеңінен таратылып, ағымдағы оқиғаларды қадағалап отырғандарда қорқыныш пен алаңдаушылықты тудырады. Дегенмен, жарнамаларда «fnord» сөздері жоқ, бұл тұтынушылық қоғамды ынталандырады. Мәтінді рационалды санадан шығару «Illuminatus» ұйымына газеттерде және т.б. бір-біріне хабарламалар жариялауға мүмкіндік береді, ешкім оларды білмейтініне сенімді. Кітаптарда «fnord» сөзі осы мақсат үшін қолданылатын нақты сөз емес, тек ауыстырушы ғана екені айтылады, өйткені көптеген оқырмандар нақты сөзді көре алмайды. «Fnord-тарды көру» дегеніміз – сөздің болжамдалы гипнотикалық күшіне немесе басқа да күрес сөздеріне бейтарап болуды білдіреді. Бұл термин сондай-ақ, біреудің алғаш рет байқағаннан кейін құбылыстың кең таралғанын сезіну тәжірибесін білдіру үшін де қолданылуы мүмкін. «Мен fnord-тарды көрдім» деген фраза 1980 және 1990 жылдары британдық теміржол көпірінде, оның жаңартылуына дейін граффити түрінде жазылған. Ерлсдон мен Ковентри қаласының орталығы арасында орналасқан бұл көпір жергілікті тұрғындар арасында «Анархия көпірі» деп белгілі. Көпір мен фраза Джонатан Коудың «Сүйіспеншіліктің үзілісі» романында еске алынған.
Қолданылуы
Сөздің нақты анықтамасының болмауы және оның интернеттегі белгілі бір топтар арасындағы танымалдылығы, оны компьютерлік бағдарламалауда орын сақтаушы сөз (метасинтаксикалық айнымалы) ретінде қабылдауға мүмкіндік берді, әсіресе Дискордиандықтар немесе СубГений шіркеуімен байланысы бар адамдардың арасында. Ол компьютерлік бағдарламаларда және компьютерлік әдебиетте жалпы орын сақтаушы сөз ретінде қолданылды. "Фнорд!" - 1995 жылы Брайан Морин жасаған (қазір тоқтатылған) тегін NT веб-серверінің атауы, ол 1997 жылы Стивен Казьмиерчакқа берілді. Морин соңғы хабарламасында, тегін "Фнорд!" серверлік шешімін дамытудан бас тарту себебі ретінде, белгілі технологиялық алыптың ойдағы заңдық шараларын келтірді. Microsoft компаниясы сол кезде Windows 95 және оның құрамындағы Microsoft Network-ті шығарды, бұл технологиялық алыптың dial-up пайдаланушыларының жаңа онлайн тәжірибесін монополиялауға бағытталған, әлемдік ақпаратқа қол жеткізу үшін жол ақысын енгізетін бизнес-жоспар есебінде қарастырылды. 2016 жылы Ирландияның Батыс Корк аймағынан шыққан типограф Пауло Гуд "Фнорд" деп аталатын серифтік қаріп жасады, ол бес салмақта 23 қаріптен тұрады. Үлкен "O" әрпінің геометриясы 23 градус бұрышпен, ал кіші "o" әрпінің геометриясы 17 градус бұрышпен салынған. 23/17 сандарының нумерологиясы "Иллюминатус!" трилогиясындағы ұқсас сандық тақырыптарды көрсетеді.