Кіріспе

Оңтүстік Африкадағы ерлер регбиінің турнирі
регби турнирі

1995 жылғы Регби әлем чемпионаты – Регби әлем чемпионаттарының үшіншісі. Осы чемпионатты Оңтүстік Африка өткізіп, жеңіске жетті. Бұл регби әлем чемпионатының барлық матчтары бір елде өткізілген алғашқы чемпионаты болды. Әлем чемпионаты апартеид режимі аяқталғаннан кейін Оңтүстік Африкада өткен тұңғыш ірі спорттық шара еді. Сондай-ақ, Оңтүстік Африканың бәсекеге қатысуға рұқсат алған алғашқы әлем чемпионаты болды. Халықаралық регби футбол федерациясы (IRFB, қазір World Rugby) апартеидті тоқтату бойынша келіссөздерден кейін 1992 жылы Оңтүстік Африканы халықаралық регбиге қайта қабылдады. Бұл әлем чемпионаты регбидің әуесқойлық дәуіріндегі соңғы маңызды оқиға болды. Турнирден кейін екі ай өткен соң IRFB спортты кәсіби деңгейге көшті. 24 маусымда Йоханнесбургтегі Эллис Паркте өткен финалда Оңтүстік Африка Жаңа Зеландияны 15:12 есебімен жеңді, ал Джоэл Странски қосымша уақытта гол соғып, командасына жеңіс сыйлады. Оңтүстік Африканың жеңісінен кейін Оңтүстік Африка Президенті Нельсон Мандела «Спрингбокс» регби формасы мен кепкісін киіп, Оңтүстік Африка құрамасының капитаны Франсуа Пиенаарға Вебб Эллис кубогын табыс етті.

Нокаут кезеңі

Топ жеңімпаздары ширек финалда қарсы топтың екінші орын алған командаларымен жұптастырылды. Мысалы, А тобының жеңімпазы В тобының екінші орын алған командасымен, ал В тобының жеңімпазы А тобының екінші орын алған командасымен кездеседі. Финалдық кезеңнің барлығы куәлікті жою (нокаут) жүйесімен өтеді, ширек финал жеңімпаздары жартылай финалға өтеді, онда 1-ші жеңімпаз 2-ші жеңімпазға, ал 3-ші жеңімпаз 4-ші жеңімпазға қарсы шығады. Жеңімпаздар финалға өтеді, ал жеңілгендер финалдан екі күн бұрын үшінші/төртінші орын үшін матч өткізеді. Барлығы 32 матч (24 топтық кезең және 8 куәлікті жою) турнир бойы 30 күн ішінде, 1995 жылдың 25 мамырынан 24 маусымына дейін өтті.

Финал

Финалда Жаңа Зеландия және жарыс өткізіліп жатқан Оңтүстік Африка командалары бақ сынасты. Екі ұлт та өз топтарында жеңіліссіз бірінші орынды иеленді. Оңтүстік Африка ширек финалда Батыс Самоа, ал жартылай финалда Франция командаларын жеңіп, финалға өтті; Жаңа Зеландия ширек финалда Шотландияны, ал жартылай финалда Англияны жеңді, сол ойында Джона Лому «All Blacks» үшін төрт рет допты қақпаға жеткізді. Финал Жоханнесбургтегі Эллис Паркте өтті, төрелікке Англиядан Эд Моррисон шақырылды. Осыған дейін Жаңа Зеландия қарсыластарынан 315–104 есебімен, ал Оңтүстік Африка қарсыластарынан 129–55 есебімен басым түсіп, турнирде ең көп ұпай жинаған команда болды. «Спрингбокс» командасының мықты қорғанысы жоғары ұпай жинаған «All Blacks» командасын тежеп тұрды – әсіресе турнирде әрқайсысы жеті рет әлемдік рекордты жаңартқан Джона Лому мен Марк Эллис, бірақ екі команда да матчта допты қақпаға жеткізе алмады. Оңтүстік Африка бірінші таймда 9–6 есебімен алға шықты, ал Жаңа Зеландия екінші таймда гол соғып, есепті 9–9 теңестірді. Эндрю Мехертенс «All Blacks» үшін соңғы сәтте гол соғуға тырысты, бірақ ойын толық уақытқа дейін тең болып қалды, нәтижесінде қосымша уақыт тағайындалды. Екі команда да қосымша уақыттың бірінші жартысында пенальти соқты, бірақ Джоэл Странски Оңтүстік Африка үшін шешуші гол соғып, финалда жеңіске жеткізді. Матчтан кейін болған оқиға спорт тарихындағы есімді қалады. Нельсон Мандела «Спрингбокс» формасын және кепкені киіп, Оңтүстік Африка капитаны Франсуа Пиенаарға Вебб Эллис кубогын табыс етті, бұл көрермендерді қуантты. Кейбір мамандар бұл сәтті кез келген спорт түріндегі ең әйгілі финалдардың бірі деп санайды.

Телерадио хабар таратушылар

Іс-шара Австралияда Network Ten және Ұлыбританияда ITV арналарымен тікелей эфирде көрсетілді.

Еске алу монеталары

Оңтүстік Африка монета тарихы Оңтүстік Африкада өткен шараны еске алу үшін 406 данадан тұратын бір унциялық алтыннан жасалған "Протея" монетасын шығарды.

Танымал мәдениет

Мандела мен Пиенаардың әлем чемпионатына қатысуы Джон Карлиннің "Дұшпанды ойнау: Нельсон Мандела және ұлтты құрған ойын" кітабында, оның 2009 жылғы "Invictus" фильміне бейімделуінде және ESPN телеарнасының 2010 жылғы "The 16th Man" деректі фильмінде талқыланады.