Кіріспе

Грекияның жойылған ұлттық әуе компаниясы (1957–2009) Olympic Airlines (Ολυμπιακές Αερογραμμές, Olympiakés Aerogrammés – OA) мұрагері, бұрын Olympic Airways деп аталатын Грекияның туылған желісі болды. Әуе компанияның бас кеңсесі Афинада орналасқан. Әуе компания 37 ішкі және 32 халықаралық бағытқа рейстер орындады. Әуе компанияның негізгі базасы Афина халықаралық әуежайы "Элефтериос Венизелос" болды, ал хабтары Салоники халықаралық әуежайы "Македония", Ираклион халықаралық әуежайы "Никос Казанцакис" және Родос халықаралық әуежайы "Диагорас" еді. Olympic Airlines Лондон Хитроу әуежайында да базаға ие болды. 2007 жылдың желтоқсанына қарай компания 8500-ге жуық қызметкерді жұмысқа алған. Olympic Airlines IATA-ның IOSA (IATA Operational Safety Audit) қауіпсіздік аудитінен де өтті. 2009 жылдың 6 наурызында Грекия мемлекеті ұшу операцияларын, жердегі қызмет көрсетуді және компанияның техникалық базасын ең ірі грек инвестициялық қоры Marfin Investment Group-қа сату туралы келісімге келгенін мәлімдеді, осылайша 35 жылдық мемлекеттік меншік аяқталды. 2009 жылдың 29 қыркүйегінде Olympic Airlines барлық операцияларын және көптеген рейстерін тоқтатты. Жекешелендіру нәтижесінде құрылған жаңа әуе компаниясы Olympic Air рейстерін бастады. Olympic Airlines Грекия аралдарына және Еуропалық Одақтан тыс елдерге (Қайырға, Александрияға, Тель-Авивке, Бейрутқа, Белградқа) мемлекеттік тендерлер өткізіліп, бағыттар қайта бөлінгенге дейін кейбір қоғамдық рейстерді жалғастырды. 2009 жылдың 31 желтоқсанында Olympic Airlines барлық операцияларын тоқтатты, себебі Грекия аралдарынағы рейстер басқа әуе тасымалдаушыларға берілді, ал Еуропалық Одақтан тыс елдергегі рейстер басқа тасымалдаушыларға берілді, олар 2010 жылдың 1 қаңтарынан бастап рейстерді орындауды бастады. Соңғы жабылуға дейін Olympic Airlines рейстері үшін уақытша OP кодын пайдаланды (мұрагері Olympic Air пайдаланатын OA кодының орнына). 2009 жылдың 29 қыркүйегінен бастап және 2009 жылдың 31 желтоқсанына дейінгі кезеңде Olympic Airlines (OP кодын пайдалана отырып) барлық рейстерін Olympic Air компаниясымен жалға алды. Olympic Airlines компаниясының жұмысын тоқтату мерзімі ретінде 2009 жылдың 31 желтоқсаны Грекия үкіметі мен Еуропалық Комиссия арасындағы келісім бойынша белгіленді, бұл Olympic Airlines компаниясын жабу және оның атауын мен активтерін Olympic Air компаниясына сатумен байланысты болды. Бастапқыда операциялар ертерек аяқталуы күтілді, бірақ 2009 жылдың қазанындағы үкіметтік өзгеріске байланысты Грекия аралдарына субсидияланған рейстерді қайта бөлу және Еуропалық Одақтан тыс халықаралық рейстерге құқықтар бойынша мемлекеттік тендерлер кейінге шегерілді. Компания 2009 жылдың 31 желтоқсанына дейін жұмыс істеуін жалғастырды.

Тарих

Icarus, Olympic әуе компаниясының алғашқы ізашары, 1930 жылы құрылған. Бірнеше ай өткен соң Icarus қаржылық қиындықтар мен әуе көлігіне Грекияның шектеулі қызығушылығы салдарынан банкротқа ұшырады. Оның орнына Е.Е.Е.С. (Ελληνική Εταιρεία Εναέριων Συγκοινωνιών, Грек әуе көлігі компаниясы) келді. Сонымен қатар, 1935 жылы жеке меншіктегі Т.А.Е. (Τεχνικαί Αεροπορικαί Εκμεταλλεύσεις, Техникалық және Әуе шаруашылығы пайдаланулары) атты екінші әуе компаниясы құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай, 1947 жылы Грецияда үш әуе компаниясы болды: T.A.E., ΕΛΛ.Α.Σ. (Ελληνικαί Αεροπορικαί Συγκοινωνίαι, Грек әуе көлігі) және А.М.Е. (Αεροπορικαί Μεταφοραί Ελλάδος, Грекияның әуе тасымалы).

Онасис дәуірі

1951 жылы үш әуе компаниясының нашар қаржылық жағдайы грек мемлекетінің оларды бір операторға біріктіру туралы шешім қабылдауына себеп болды – TAE Greek National Airlines (TAE). Жаңа әуе компаниясы 1970 жылдың мамыр айында соңғы ұшағы алынғанға дейін Грекияның ішкі бағыттарында екі қозғалтқышты Douglas DC-3 ұшақтарының паркін пайдаланды. 1950 жылы төрт қозғалтқышты Douglas DC-4 сатып алынып, Лондон бағытында жұмыс істеді. Жаңа әуе компаниясы қаржылық қиындықтарға тап болғандықтан, үкімет 1955 жылы оны жапты. Авиакомпанияны сатып алуға ниет білдірушілер болмағандықтан, Грек мемлекеті компанияны қайта сатып алды. 1956 жылдың шілдесінде грек мемлекеті грек кемешілік магнаты Аристотель Онассиспен келісімге келді, нәтижесінде Онассис авиакомпанияны сатып алды. Компания жыл соңына дейін және 1957 жылдың бірінші айларында T.A.E. атауымен ұшты. 1957 жылдың 6 сәуірінде компания Olympic Airways (Ολυμπιακή Αεροπορία/Olympiaki Aeroporia) деп қайта аталды. Жаңа компания жылдам дамыды. Грек халқының әуе тасымалына деген сенімсіздігін сейілту үшін Онассис "57-нің авиация күндері" атты жобаны жасады, онда DC-3 ұшағында қысқа, тегін рейстер ұйымдастырылып, әуе саяхатының сенімділігі көрсетілді. Онассис әрқашан технологияның соңғы жетістіктерін пайдаланғысы келді, сондықтан 1959 жылы ол төрт де Хавилланд Комет 4B ұшағын сатып алу туралы келісімге келді, ол 1960 жылы Olympic Airways-тің алғашқы реактивті ұшағы болып, пайдалануға берілді. Olympic Airways және British European Airways бірінші кодты рейстерді құрды, кейіннен компаниялар өзара ынтымақтастығын кеңейтті. Грек экипаждары Лондонда түндеген кезде, британдық экипаждар Olympic Airways-тің Comet ұшақтарын BEA бағыттарына ұшырып, ал грек экипаждары BEA Comet ұшақтарын BEA бағыттарына ұшырды. Барлық BEA және OA Comet ұшақтарында "BEA OLYMPIC" деген жазу болды. 1962 жылы Olympic Airways Лондоннан Афинаға екі сағат 51 минутта ұшып, рекорд орнатты. 1965 жылы Olympic Airways Boeing 707-320 ұшақтарын тапсырыс берді, ал 1966 жылы "Афина қаласы" деген атпен бірінші ұшақты алды. Olympic Airways-тің алғашқы Boeing 707 рейсі Афина мен Нью-Йорк (JFK) қалаларын тікелей байланыстыратын бағыттың ашылуымен бірге болды. 1968 жылы Olympic Airways Африкаға рейстерін бастады, Афинаны Найроби және Йоханнесбургпен байланыстыратын аптасына екі рет саяхат жасады. Сол жылы OA компаниясы Boeing 727-200 реактивті ұшақтарының алғашқы паркін алды. 1969 жылы Афина – Монреаль – Чикаго бағыты ашылды. Сондай-ақ 1969 жылы авиакомпания Comet 4B ұшақтарын пайдалануды тоқтатты. Онассистің басшылығымен авиакомпания сәнділігімен танымал болды. Борттық экипаж Пьер Карденнің дизайнымен жасалған форма киді, ал жолаушылар алтын аспаптармен тамақтанды және бірінші сыныптағы кабинада пианисттің орындауында музыка тыңдады. Бірақ көп ұзамай шығындар артып кетті, сондықтан 2003 жылы үкімет Olympic Airways компаниялар тобын қайта құрылымдады. Macedonian Airlines S.A. еншілес компаниясы Olympic Airlines S.A. деп аталды және Olympic Airways-тің ұшу операцияларын өз мойнына алды, сонымен бірге авиакомпанияның барлық берешектерін жойды. Қалған топтық компаниялар, Олимпиадалық авиациядан басқа (Olympic Airways, Olympic Into Plane Company, Olympic Fuel Company, Olympic Airways Handling және Olympic Airways Technical Base) бірігіп, жаңа компания құрды, ол Olympic Airways – Services S.A. деп аталды. 2004 жылдың желтоқсанында грек үкіметі Olympic Airlines-ті жекешелендіру туралы шешім қабылдады, бірақ сату процесі сәтсіз аяқталды, өйткені сатып алушылардың ешқайсысы Грекия мемлекетіне 700 миллион еуроға жуық мемлекеттік көмекті қайтаруға дайын болған жоқ, ал кейіннен Еуропалық комиссия 2005 жылдың желтоқсанында оны заңсыз деп жариялады. 2005 жылы Грекия үкіметі OA-ны жекешелендіру үшін әлеуетті сатып алушыларды іздестірді. Сол жылдың сәуір айында Aegean Airlines, неміс LCC DBA және Olympic Investors деп аталатын грек-американдық консорциумды қамтитын ықтимал сатып алушылардың қысқа тізімі ұсынылды. Көп ұзамай Aegean Airlines және DBA компаниялары шығарылды. 2005 жылдың қыркүйегінде Грекия үкіметі Olympic Investors компаниясымен авиакомпанияны сатып алу туралы келісімге келді. Olympic Investors берген сұхбатында York Capital компаниясы 6,5 миллиард доллар көлемінде қаржылық қолдау көрсеткенін және OA қызметкерлері жұмыссыз қалмайтынын мәлімдеді. Олар OA компаниясы интеграцияланған компания ретінде жұмыс істеуін жалғастыруы керектігін және олардың OA-ның тек кейбір бөліктерін сатып алуға мүдделі емес екенін мәлімдеді. Жыл соңына қарай бұл ұсыныс қабылданбады, өйткені Еуропалық комиссия авиакомпанияға салынған үлкен айыппұл ескерілмеді. Грекия БАҚ-ы хабарлағандай, үкімет компанияны 2006 жылдың соңында қайта іске қосуды жоспарлаған. Жобаның кодовое атауы Pantheon Airways болды. 2006 жылдың маусымында грек БАҚ Olympic Airlines-тің орнына жаңа авиакомпанияны құру үшін инвесторларды табу және бизнес-жоспарды әзірлеу үшін Sabre Aviation Consulting Services компаниясымен келісімге келгенін хабарлады, ол 2006 жылдың күзінде жұмысын бастауды көздеді. Бұл жоспар бойынша үкімет жаңа тасымалдаушының аз үлесіне ие болар еді, ол жеке авиакомпания ретінде жұмыс істеуі тиіс еді. Жоспарланған қайта іске қосылу күні ештеңе болмай кетті және жоспар уақытша тоңдырылды. 2006 жылы O.A. компаниясына сот Грекияға авиакомпанияға тиесілі 564 миллион еуроны қайтаруға бұйрық берді, бұл компанияға тікелей қолдау көрсетілген Грек аралдарына бағыттар мен жаңа әуежайға көшу шығындарынан туындады. Ақша Еуропалық комиссияның 2005 жылдың желтоқсанында заңсыз деп таныған мемлекеттік көмектің бір бөлігін өтеу үшін пайдаланылар еді. Olympic Airlines өзінің электронды билеттер қызметін енгізу үшін веб-сайтын жаңартты, ол 2007 жылдың 31 шілдесінде іске қосылды, бұл онлайн брондау мен онлайн тіркелудің өсуіне жауап ретінде жасалды. Electronic Data Systems компаниясы енгізген электронды билеттер қызметі Olympic Airways-тің екі онжылдықтан бері қызмет еткен "Hermes" брондау жүйесін жойды. 2007 жылдың қараша айына қарай электронды билеттер қызметі барлық еуропалық және халықаралық бағыттарда, сондай-ақ авиакомпанияның 37 ішкі бағытының 19-ында қолжетімді болды. 2007 жылдың 12 қыркүйегінде Люксембургте орналасқан ЕО соты Olympic Airways-тің ЕО комиссиясы бұйырған сомадан кем ақшаны қайтару керектігін шешті. Бұл сомаға жанармай мен қосалқы бөлшектерге төленбеген салықтар, сондай-ақ Афина халықаралық әуежайына төленбеген жарналар кірді. Olympic Airways-тің жаңа берешегі 130 миллион еуроны құрады, ал бастапқы сома 160 миллион еуроны құрады. Сол күні Olympic Investors, 2005 жылы Olympic Airways-ті сатып алуға қызығушылық танытқан грек-американдық консорциум, авиакомпанияны сатып алуға қайтадан қызығушылық танытты. 2007 жылдың қараша айында ирландтық Ryanair әуе компаниясы Еуропалық комиссияға Olympic Airways өз берешегін өтемегені туралы шағымдарына назар аудармағанын айтып, сотқа шағым түсірді. 2007 жылдың 1 желтоқсанында көлік министрі Костас Хацидакис Olympic Airways тобының барлық берешектері екі миллиард еуроға жететінін және авиакомпания ағымдағы түрі мен көлемінде 2008 жылы жойылатынын мәлімдеді. Бұл Еуропалық комиссияның компанияның Грек мемлекеттік секторына қарызын өтеуінің жалғыз жолы деп есептелді. Ол Афина Ryanair-ның сот процесіне байланысты Olympic Airways қарызын қайтару үшін үлкен қысым көрсетіліп жатыр деп мәлімдеді. Алайда, 2008 жылы ұшақтардың жетіспеуіне байланысты Olympic Airways шамамен 6000 рейстің жоюына немесе біріктірілуіне келісім берді (2008 жылдың 26 тамызындағы мәліметтер бойынша). Olympic Airways шенеуніктері бұл басты проблема емес екенін мәлімдеді, өйткені "соңғы есепте кіріс азаюы бастапқы бюджеттік жоспармен салыстырғанда 4-5 миллион еуро ғана".

Olympic Airlines компаниясы Olympic Air компаниясына

2009 жылғы 6 наурызда даму министрі Костис Хатзидакис ұшу операциялары мен техникалық базалық компанияларды Marfin Investment Group (MIG) компаниясына сату туралы хабарлады. Нәтижесінде, 35 жыл мемлекеттік бақылауда болғаннан кейін және он жыл бойы сатуға жасалған сәтсіз әрекеттерден соң, «Олимпиада» тағы да жеке корпорацияға айналды. Жаңа иелері топтың 8500 жұмыс орнының шамамен 5000-ын сақтап қалуға міндетті болды. 2009 жылдың 28 қыркүйегінде «Olympic Airlines» 69 бағытының көп бөлігіне рейстерді тоқтатты, Тель-Авив, Бейрут, Каир және Грекия ішіндегі мемлекеттік міндеттемелерге жататын барлық бағыттар бойынша рейстерді сақтап қалды. Бірақ қараша айының соңында Көлік және байланыс министрлігі бағыттарды қайта бөліп бергеннен кейін «Olympic Airlines» таратылды. Барлық жолаушылар басқа әуе компанияларымен қамтамасыз етілді. Бұрынғы компанияның қызмет көрсетілмейтін бағыттарда болған қызметкерлері әсер етуі мүмкін. «Olympic Airlines» компаниясының соңғы рейсі – 424 нөмірі, Торонтодан Монреаль арқылы 2009 жылдың 29 қыркүйегінде сағат 11:10-да Афина халықаралық әуежайына қонды. «Olympic Air» 2009 жылғы 29 қыркүйекте қалған операцияларды өз мойнына алды, ал оның алғашқы рейсі 2009 жылғы 1 қазанда сағат 06:20-де Афина халықаралық әуежайынан Салоники Македония әуежайына бағыт алды.

Баратын жерлері

2009 жылы таратылғанға дейін Olympic Airlines 23 елде 37 ішкі және 32 халықаралық бағытқа рейстер жасады.

Логотип

Авиакомпанияның алғашқы логотипі – ұшақ пернесіне ұқсайтын ақ бүркіт, бес сақинасы мен «Олимпиадалық» деген атауы бар еді. Бірінші рейстен екі жыл өткен соң, Онассис өз серіктестерінен жаңа логотип жасауды сұрады, осылайша түрлі түсті сақиналар пайда болды. Онассис Олимпиада эмблемасының бес түсті сақинасын көшіргісі келді, бірақ Халықаралық Олимпиада комитеті эмблемаға құқығын талап етті, сондықтан жаңа, алты сақиналы логотип енгізілді. Алғашқы бес сақина бес құрлықты, ал алтыншысы – Грекияны білдіреді. Сары, қызыл, көк және ақ түстер қолданылды. «Олимпиадалық ауа» үшін жаңа логотип үш үсыныстан онлайн дауыс беру арқылы таңдалды, ол 5 шілдеге дейін oalogo.gr сайтында ашық болды. Барлық үсыныстар алты шеңберді сақтап, қолданыстағы логотипті жаңартуды көздеді. Соңында таңдалған логотип – бұрынғы логотип пен шрифттің бейімделген нұсқасы, тек кейбір шеңберлерде ашық көк түсінің орнына жасыл түс қолданылды. Жасыл түс, көк түспен бірге, MIG корпоративтік түстерінің бірі (мысалы, Marfin Egnatia банкінің логотипінде көрініп тұрғанындай) және MIG-тің сұранысы бойынша жаңа формада да қолданылды.

Басқа

Олимпиадалық атау Онассистің ежелгі Грекияға деген құштарлығының нәтижесінде туындады. Оның көптеген компаниялары, мысалы, "Олимпиадалық теңіз" сияқты, Олимпиадалық атауын алып жүрді. Ол кемелеріне де осы атау үлгісін қолданды ("Олимпиада мұрасы", "Олимпиада пальмасы", "Олимпиадалық саяхатшы" және т.б.). OA ережелеріне сәйкес, барлық ерлер бортпроводниктері қара галстук тағуға міндетті, бұл қадірлі Александр Онассиске арналған құрметтің белгісі. OA бортсеріктерінің формаларын әйгілі сәнгерлер жасаған. Алғашқы форманы Жан Десес 1957 жылы жасады, одан кейін Коко Шанель (1966), Пьер Карден (1969), Яннис Цекленис (1971), Рула Стати (1976), Билли Бо (1981), Аспасия Герел (1987), Макис Целиос (1992) және Artisti Italiani (1998) жасады.

Олимпиаданың танымал мәдениеттегі рөлі

"Сенің көзің үшін" фильмінде Джеймс Бонд Манипенниге Олимпиада авиакомпаниясымен Мадридке билет брондауға шақырады. "Октопусси" фильмінде Джеймс Бонд "Олимпик әуе компаниясының ғимараты" алдында тұрып, Камал Ханның Sotheby аукцион үйінен шығып кетуін бақылайды. Пол Франк Суничтің күн көзілдірігі коллекциясы "Олимпик Эйруэйз" деп аталады. "Olympic Airways" - Foals тобының Antidotes альбомының төртінші және соңғы синглы.