Кіріспе

Мальтаның бұрынғы ұлттық әуе компаниясы (1973–2024)

Air Malta, airmalta деп стильделген, Мальтаның Луқа қаласында орналасқан және Мальта халықаралық әуежайында негізделген әуе компаниясы болды. Ол Еуропа, Таяу Шығыс және Солтүстік Африка бағыттарына елдің туын алып жүруші ретінде қызмет көрсетті. Air Malta 2024 жылдың 30 наурызында қызметін тоқтатты және келесі күні KM Malta Airlines жаңа ұлттық тасымалдаушы компаниямен ауыстырылды.

Алғашқы жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай Мальтада бірнеше шағын жеке әуе компаниялары құрылды. Олардың арасында The Malta Instone Airline, BAS (Malta) Ltd және Malta Airlines болды. 1947 жылы бұрынғы екі компания бірігіп, соңғысымен қатал бәсекелестікке ұшыраған Air Malta Ltd құрды. Ақырында, 1951 жылы Malta Airlines Air Malta Ltd операцияларын сіңіріп алып, 1973 жылға дейін BEA-мен келісім бойынша жұмыс істей берді. Air Malta Ltd иелері өздерінің жылжымайтын мүліктерін, қызметкерлерін және жабдықтарын MAS, Malta Aviation Services деп аталатын жердегі қызмет көрсету компаниясын құру үшін пайдаланды. 1970 жылдардың басында Мальта үкіметі Альберт Мицциді әуе компаниясының төрағасы етіп тағайындады және әуе компаниясын құруға көмектесу үшін халықаралық әуе компаниясы серіктесін іздеді. Осы мақсатта ПАА, Пакистанның ұлттық тасымалдаушысы таңдалды. Жаңа әуе компаниясы үшін таңдалған атау оның алдыңғысы Air Malta Co Ltd-ге ұқсас болды және ол 1973 жылдың 31 наурызында құрылды. BEA Мальтадағы операцияларын жалғастыру үшін шартты түрде тағайындалды, бұл Air Malta үшін 1974 жылдың 1 сәуіріндегі алғашқы рейсіне дейінгі кезең болды. Үкімет Malta Airlines және Malta Aviation Services компанияларын иелігіне алды, ал жеке меншік иелеріне Air Malta Co. Ltd компаниясының үлесі берілді. Air Malta компаниясы екі жалдамалы Boeing 720B ұшағымен жұмысын бастады, олар Мальтадан Рим, Триполи, Лондон, Манчестер, Франкфурт және Парвас қалаларына рейстер жасады. Кейіннен ол тағы үш Boeing 720B ұшағын сатып алды және бастапқы екеуін өзіне тиесілі етті. 1981 жылы үш Boeing 737 200 ұшағы жалдамаға алынды, олар өте табысты болды, сондықтан 1983 жылы үш жаңа, толық иелікті Boeing 737 200 ұшағы жеткізілді. 1986 жылы Air Malta үш жаңа Boeing 737 200 ұшағын сатып алды, ал 1987 жылы өзінің алғашқы Airbus A320 ұшағына тапсырыс берді. 1989 жылы Air Malta тағы бір A320 ұшағын алу опциясын пайдаланды, ал 1992 жылы тағы үш Boeing 737 300 және төрт Avro RJ70 ұшағына тапсырыс берді, олар Катания мен Палермоға, сондай-ақ Тунис және Монастыр сияқты жаңа бағыттарға рейстер жасады. 1992 жылы Malta International Airport ашылғаннан кейін Air Malta CargoSystems компаниясын құрды, ол Air Malta ұшақтарымен жүк тасымалын қамтиды. 1994 жылы Air Malta әуежайда жүк орталығын ашты. Осы кезеңде Trans World Airlines компаниясымен кодтастыру туралы келісім де басталды.

ХХІ ғасырдағы өзгерістер

2002-2007 жылдар аралығында Air Malta барлық ұшақтарды Airbus A319 және A320 ұшақтарына ауыстыру бағдарламасын іске қосты. Осы тапсырыстағы соңғы ұшақ, A320, 2007 жылдың 22 наурызында жеткізілді және содан бері флот жаңартылмады. Air Malta-ның басқа IATA әуе компанияларымен 190-ға жуық билеттерді өзара сату туралы келісімдері болды. Еуропалық әуе компаниялар қауымдастығының 2006 жылғы мамырдағы тоқсандық шолуына сәйкес, Air Malta жолаушылардың ең аз багажын жоғалтқан әуе компаниясы атанды. 2006 жылдың бірінші тоқсанында жоғалған багаж көлемі 1000 жолаушыға шаққанда 4,1 дананы құрады. Қыс мезгілінде әуе компаниясы ұшақтарды жалға беру арқылы төменгі маусымда табысын арттырады. Мысалы, 2007 жылдың қыркүйегінде Air Malta Абу-Дабидегі Etihad Airways компаниясымен екі келісімге келді. Осы келісімдер бойынша Air Malta 2007 жылдың 1 қыркүйегінен бастап қысқы кезеңге 2 Airbus ұшағын Etihad Airways-қа жалға берді және Etihad Airways жалға алған тағы бір Airbus A320 ұшағына операциялық қолдау көрсетті. 2009 жылдың қаңтар және ақпан айларында Air Malta Чилидің Sky Airline компаниясына A320 ұшағын жалға берді. 2011-2014 жылдар аралығында Air Malta Sky Airline компаниясына тағы бір A320 ұшағын жалға берді. 2012 жылы Air Malta брендін жаңалау процесін бастан өткерді, бұл ұшақтар мен таңбаларда тек «Malta» деп жазылуына байланысты, «Air» сөзінің жоқтығына байланысты қысқа дау тудырды. Әуе компаниясы бұл атаудың өзгерилмегенін, әуе компаниясының толық атауы Air Malta болып қала беретінін мәлімдеді. Сонымен қатар, қозғалтқыштардағы таңбаларда әлі де «airmalta.com» деп жазылған. Жаңа түстерді көрсеткен алғашқы ұшақ – Airbus A320 200 (9H AEN) 2012 жылғы Мальта халықаралық авиашоуында таныстырылды. Шоудың екінші және соңғы күні A320 және Spitfire ұшақтары жабылу шарасы ретінде бірлесіп ұшты. Әуе компаниясының 40 жылдық қызметіне арналған мерекелік шара ретінде, Air Malta өзінің A320 200 (9H AEI) ұшағының бірін Boeing 720B ұшақтарында қолданылған ретро стильде бояды. 9H AEI ұшағы 2014 жылдың 16 сәуірінде алғаш рет көрсетілді. 2017 жылдың маусым айында жаңа тағайындалған Туризм министрі Air Malta-ның қайта құрылу жоспарын жариялады. Бұл туралы жаңадан тағайындалған төраға да растады. Содан кейін Air Malta бірнеше жаңа бағыттарды ашты, олардың ішінде Тунис, Малага (2019 жылы маусымдық режимге ауыстырылды), Комисо (2018 жылдың жазынан кейін тоқтатылды), Киев, Лиссабон, Касабланка, Саутхенд (2019 жылы тоқтатылды) және Кальяри (кейіннен маусымнан қыркүйекке дейін ғана сақталды). Манчестер және Франкфурт бағыттары қысқа ғана уақытқа тоқтатылып, қайта ашылды. 2019 жылдың наурызында әуе компаниясы 2018 қаржы жылында 1,2 миллион еуро пайда тапқанын хабарлады. Бұл әуе компаниясының 18 жыл ішінде алған алғашқы пайдасы болды.

Жабу және ауыстыру

2022 жылдың тамызында Мальта үкіметі Еуропалық Одақ әуе компаниясына мемлекеттік қаржылық көмек көрсетуден бас тартса, Air Malta компаниясын таратуға баратынын мәлімдеді. Ол өз активтерін жаңадан құрылатын тасымалдаушыға ауыстыратын еді. Бірақ, кейін әуе компаниясының болашағына қатысты шешім 2022 жылдың соңына дейін шегерілді; алайда, 2022 жылдың қазанына дейін маршрут желісі мен рейстер саны қысқартылды, соның ішінде бірнеше бағыттар тоқтатылды. 2023 жылғы 18 сәуірде төраға Дэвид Курми Еуропалық Комиссияның Мальта үкіметіне әуе компанияға 290 миллион еуро мемлекеттік көмек беруге рұқсат бермейтінін хабарлады. 2023 жылы Air Malta ұшақтарының артқы бөлігіне қызыл және қою қызыл түстермен жаңа бояу жағылды. Бұл бояу жаңа әуе компаниясымен де қолданылатын болады. Сонымен қатар, жаңа әуе компаниясы үшін Air Malta тауарлық белгісін алу бойынша бәсекелестік тендер іске қосылуы керек еді. Бұл тауарлық белгі мемлекеттік компания IP Holdings-ке тиесілі, ол бұрынғы министр Конрад Мицци тарапынан 2018 жылы компанияның пайда тапқанын көрсету үшін активтерді беру мақсатымен құрылған. 2023 жылғы 2 қазанда Мальта үкіметі Air Malta компаниясын 2024 жылғы 30 наурызда жабатынын, ал ертеңі күні KM Malta Airlines компаниясымен алмастырылатынын мәлімдеді. 1960 және 1970 жылдары оның бұрынғы компаниясы Malta Airlines бас кеңсесі Слима қаласында орналасқан еді.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

1973 жылы құрылғаннан бері Air Malta ұшақтарында қазааткерлік оқиғалар болған жоқ. 1981 жылдың 31 қазанында Боинг 737 200 ұшағы Мысырдың Каир қаласына қонғаннан кейін екі бомба жарылып, төрт адам жарақаттанды. Кейін жарылмаған үшінші бомба табылған. 1988 жылдың 21 желтоқсанында Air Malta 180 рейсінің қатысуымен, уақыты белгіленген жарылғыш зат бар, иесіз багаж Люка әуежайынан Франкфурт әуежайына тіркелді, ол Pan Am 103 рейсінің Франкфурттан Лондон Хитроу әуежайына жасалған бірінші рейсіне басқа әуекомпанияның багажы ретінде тиелінді. Кейін, Pan Am 103 ұшағы Атлант мұхиты үстінен, Шотландияның Локерби қаласының үстінен ұшып бара жатқанда, иесіз багаждағы бомба жарылып, барлығы 270 адам қаза тапты. 1997 жылдың 9 маусымында Air Malta 830 рейсі, Боинг 737 200 ұшағы Мальтадан Түркияның Стамбул қаласына ұшып бара жатқанда екі түрік азаматы тарапынан қашқындалды. Олар Мехмет Али Агканың босатылуын талап етті. Қашқындалу Германияның Кельн қаласында аяқталды, нәтижесінде 74 жолаушы мен 6 экипаж мүшесінен ешкім зардап шекпеді.