Кіріспе

Бифентрин – пиретроидты инсектицид. Ол көбінесе құмырсқалардың көбеюіне қарсы қолданылады. АҚШ-та қолдануға шектеу қойылған химиялық зат емес және үй шаруашылығындағы зиянкестерді бақылау үшін аппараттық дүкендерде кеңінен сатылады.

Химиялық қасиеттері

Бифентрин суда нашар ериді және көбінесе топырақта қалады. Топырақтағы жартылай ыдырау мерзімі топырақ типіне байланысты 7 күннен 8 айға дейін, көптеген топырақ түрлерінде жылжу белсенділігі төмен. Бифентрин – қазіргі нарықтағы инсектицидтердің арасында топырақта ең ұзақ сақталу мерзіміне ие. Ол ақ түсті, балауыз тәрізді қатты зат, иісі сейіп тұрады. Химиялық жолмен түрлі формаларда – ұнтақ, түйіршік және гранула түрінде синтезделеді. Бірақ, табиғатта кездеспейді.

Токсикодинамика

Пиретроидтердің екі түрі бар: α циано тобы бар және жоқ. Бифентриннің нейротоксикалық әсері, кернеуге сезімтал натрий арналарымен (жәндіктерде де, сүтқоректілерде де) байланысу қабілетіне негізделген. α циано тобы бар пиретроидтар натрий арнасын толығымен жауып, мембрананың тұрақты түрде гиперполяризациялануына себеп болады. Тынығу потенциалы қалпына келтірілмейді және қосымша әрекет потенциалы туындамайды. Бифентринге жататын α циано тобы жоқ пиретроидтар натрий арнасына тек уақытша ғана байланыса алады. Бұл кейіннен аксонның үздіксіз оқуын тудырады. Бұл пиретроидтар тынығу потенциалына әсер етпейді.

Токсикокинетика

Бифентриннің топырақ, су және ауадағы жартылай ыдырау мерзімі әртүрлі жағдайларда – мысалы, аэробтық немесе анаэробтық ортада, әртүрлі температура мен pH деңгейінде зерттелді. Ол топырақта ұзақ сақталуға бейім, ал суда (гидрофобты қасиетіне байланысты) және ауада (физикалық қасиеттері ұшпауға мүмкіндік бермейді) көп көріне қоймайды. Бифентриннің суда нашар ерілуіне байланысты, жер асты суларының жылдам ластануына себеп болмайды. Дегенмен, топыраққа сіңген бифентриннің жер беті суларымен ағып кетуі арқылы ластану мүмкіндігі бар. Бифентриннің қоршаған ортада ыдырау процесінің толық суретін төмендегі суреттен көруге болады. Ыдыраудың басты жолы 4'-гидроксибифентриннің түзілуіне әкеледі.

Биоөңдеу

Пиретроидтар жәндіктер мен балықтарға қарағанда сүтқоректілер үшін әлдеқайда аз уытты, себебі сүтқоректілер бифентриндегі эфир байланысын жылдам бұзып, оны белсенді емес қышқыл және спирт құраушыларына жіктеуге қабілетті.

Нейротоксикалық әсер етуі мүмкін

Бифентрин адам организміне тері арқылы сіңу немесе ішке түсу арқылы жұғыстыруы мүмкін. Терімен тікелей жанасуы зиянды емес, жанасқан жерде ғана жеңіл қышыну сезімі тудырады. 10−4 М концентрациясынан төменгі мөлшерде ішке түскенде зиянды емес. Дегенмен, тұрмыстық қолдануға арналған коммерциялық бифентрин өнімдері (мысалы, Ortho Home Defense Max, сұйық сорғыш спрей түрінде сатылады) бифентриннің тұрақтандыруын жақсарту үшін қосылған басқа химиялық заттардың салдарынан немесе олардың өздері зиянды болуы мүмкін, осылайша уытты әсерлерге алып келеді. Шамадан тыс әсердің белгілері: құлайтыну, бас ауруы, сезімталдық күшею (қолға және дыбысқа), тері мен көздің тітіркенуі.

Реттеу

EPA АҚШ-та пестицидтерді пайдалануды бақылайды және реттейді. Су организмдеріне жоғары уытты болғандықтан бифентрин шектеулі қолданылатын пестицид ретінде жіктеледі, яғни оны тек сертификатталған пестицид қолданушыларға ғана сатуға болады. Дегенмен, EPA бифентриннің төмен концентрацияларын жалпы халыққа сатуға рұқсат береді. Бифентрин Техас штатының Хьюстон аймағындағы "Rasberry crazy ant" (Расберри ақылсыз құмырсқасы) таралуына қарсы Техас ауыл шаруашылығы департаменті мен EPA-ның арнайы "төтенше жағдайға байланысты рұқсаты" бойынша қолдануға бекітілген. Бұл химиялық затты тек Техас штатының жаңадан келген, инвазивті құмырсқа түрлерінің "расталған таралуы" тіркелген округтерінде пайдалануға болады. EPA бифентринді С класындағы канцероген ретінде жіктеді, яғни егешқұйрықтарда жүргізілген сынақтар нәтижесінде адамға канцерогендік әсер ететін мүмкіндігі бар және кейбір ісіктердің дамуының жоғарылауын көрсетті. Бұл 2009 жылы Еуропалық парламенттің мақұлдауына ие болды. Бифентрин құрамындағы пестицидтер Еуропалық Одақта қолданудан алынып тасталған, бірақ кейіннен қайта қолдануға рұқсат берілді. Еуропалық Одақ елдері 2019 жылдың шілде айынан бастап бифентринді ауыл шаруашылығында қолдануға тыйым салды, бірақ оны кесілген ағаштарды сақтау үшін пайдалануға рұқсат етілді.

Қолдану

Бифентринді көбінесе кең ауқымда инвазивті қызыл отты құмырсқаларға қарсы қолданады. Ол құмырсқалардың басқа түрлері, шырындар, құрттар, шыбызбалар, көбелектер, қоңыздар, құлақ құрттары, жәндіктер, кенелер, масалар, сіргелер, гусеницалар, шырындар, биттер, дақылды бұзғыштар және термиттерге де тиімді. Көбінесе жеміс бақшаларында, көшеттерде және үйлерде қолданылады. Ауыл шаруашылығында жүгері сияқты кейбір дақылдарға көп мөлшерде қолданылады. АҚШ-та өсірілетін барлық қымыз бен малинаның шамамен 70 пайызы бифентринмен өңделеді.

Өнімдер

Бифентрин қосылған өнімдерге Sevin, Transport, Talstar, Maxxthor, Biforce, Capture, Brigade, Bifenthrine, DuoCide жәндіктерге қарсы күрестің, Ortho Home Defense Max, Bifen XTS, Bifen IT, Bifen L/P, Torant, Zipak, Scotts Turf Builder SummerGuard, Wisdom TC Flowable, FMC 54800, Allectus, Ortho Max Pro және OMS3024, сондай-ақ Green Planet компаниясының Mega Wash өнімі, ал Австралияда Fortune Ultra, Hovex Ultra Low Odor және Surefire Fivestar кіреді.