Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Йоркшир Дойл ұлттық паркіндегі таулы шаңырақтар
Mountainous peaks in the Yorkshire Dales National Park
Уорнсайд, Инглборо және Пен-й-Гент таулары бірлесіп "Үш шың" деп аталады. Бұл шыңдар Пеннин қатарының бір бөлігі болып, Англияның солтүстігіндегі Йоркшир Дойл ұлттық паркіндегі Риббл өзенінің аңғарының бастауын қоршап тұрады.
The mountains of Whernside , Ingleborough and Pen y ghent are collectively known as the
Three Peaks. The peaks, which form part of the
Pennine range, encircle the head of the valley of the River Ribble in the Yorkshire Dales National Park in the North of England.
Атауы
"Үш шың" деген атау жергілікті халыққа жақсы белгілі, ал бұрын бүкіл елге танымал еді. Дегенмен, қазір Бен-Невис, Сноудон және Скафелл Пайк (тиісінше Шотландия, Уэльс және Англияның ең биік шыңдары) қатысатын бірнеше "Ұлттық" үш шыңнан тұратын шақырулар пайда болды. Сондықтан Йоркширдің Үш шыңын олардан ажырату үшін "Йоркшир" деген сөз жиі қолданылады (Вёрнсайдтың бір бөлігі Камбрияда болғанымен, шыңындағы тригонометриялық нүкте Камбрия жағында орналасқан, алайда таудың толық бөлігі Йоркширдің тарихи округіне кіреді).
The long standing designation "The Three Peaks" is well known locally, and in past times nationally. However, there are now a number of "National" Three Peaks adventure challenges involving Ben Nevis, Snowdon and Scafell Pike (respectively the highest summits in Scotland, Wales and England). The epithet "Yorkshire" is therefore now commonly added to differentiate Yorkshire's Three Peaks from those (although Whernside is partially in Cumbria, with the summit trig point being narrowly on the Cumbria side, the whole mountain is within the historic county of Yorkshire).
Геология
Қоршаған төбелермен ортақ сипаттамаға ие Үш шың, көміртек дәуіріне жататын, көлденең жатқан шөгінді тау жыныстарынан қалыптасқан. Әрбір төбенің төменгі беткейлері Визей дәуіріне жататын, ірі әктас тастардан тұрады. Әр төбенің жоғарғы беткейлері әктас пен саз тастардың, құмтасқа ауысатын қабаттарынан құралған, олардың барлығы Бригантиан және ерте Намурия дәуірлеріне жататын Йордейл тобына жатады. Мұндай қабаттасу циклотемдердің британдық классикалық мысалы саналады. Әртүрлі қабаттардың әртүрлі ауа райына ұшырауы мен эрозиясы Инглборо мен Пен-й-Гентке ерекше, сатылы көрініс сыйлады. Шыңдары Грассингтон Грит, Миллстон Гриттің бір түрімен жабылған. Әр төбенің көп бөлігі торфпен жабылған, ал басқа аймақтар мұздық топырақпен, әсіресе Пен-й-Гент төбесінің оңтүстік және шығыс беткейлерінде жабылған. Рибблхед барабандық алаңы Англиядағы ең жақсыларының бірі деп есептеледі. Дегенмен, Инглбороудың екі жағында әсем әктас тас жолдары орналасқан. Әктас тау жыныстарының ішінде кең ауқымды үңгірлер желісі қалыптасқан, мысалы, Уайт Скар үңгірлері және бүкіл елден үңгіршілерді тартатын шұңқырлар бар. Осы жерде Англияның ең биік сарқырамасы – Гапинг Гилл орналасқан, онда Фелл Бек суы тік құлайды, Британияның екінші ең үлкен үңгіріне құлайды. Бек таудың төменгі жағында Инглборо үңгірінің жанында қайтадан пайда болады, онда келушілер үңгір жүйесінің жарықтандырылған бөлігін аралап көруге экскурсияға шыға алады. Вёрнсайд, дөңгелек пішінге ие болғандықтан, көршілеріне қарағанда көз тарта алмайды, бірақ оның шыңы Солтүстік Йоркширдің ең биік нүктесі болып табылады.
In common with neighbouring fells, the Three Peaks are carved from an almost flat lying succession of sedimentary strata of Carboniferous age. The lower slopes of each of the fells are formed from massive limestones assigned to the Visean age Great Scar Group. The upper slopes of each of the fells are formed from alternating bands of limestone and mudstone grading up into sandstone, all of which are assigned to the Brigantian and early Namurian ages Yoredale Group. These alternations are considered to be a classic British example of cyclothems. Differential weathering and erosion of the various bands has given Ingleborough and Pen y ghent a distinctive, stepped appearance. The summits are capped by Grassington Grit, a variety of Millstone Grit. Considerable areas of the flanks of each of the fells are covered by peat whilst other areas are blanketed by glacial till notably across the southern and eastern slopes of Pen y ghent. The Ribblehead drumlin field is considered to be one of the finest in England. Fringing Ingleborough on each side however are impressive areas of limestone pavement. Extensive networks of caves have developed within the limestone strata such as the White Scar Caves, and potholes which attract cavers from all over the country. It is home to England's highest waterfall at Gaping Gill, where the Fell Beck drops vertically down a pothole, into Britain's second largest cavern. The beck re emerges further down the mountain adjacent to Ingleborough Cave, where visitors can take a guided tour of a floodlit part of the cave system. Whernside, being more rounded, is visually less imposing than its neighbours, but its summit is the highest point in North Yorkshire.
Тарих
Бұл аймақ тарихи маңызы зор. Инглборо тауының шаңырағында темір ғасырында салынған алып төбешік қамалының қиратындары сақталған, ал Сетл-Карлайл темір жолы таулардың арасымен өтеді, Вёрнсайд тауының етегінде Рибблхед виадугын кесіп өтеді.
The area is rich in historical interest. The summit of Ingleborough has the remains of a huge Iron Age hill fort, while the Settle Carlisle Railway runs between the mountains, crossing Ribblehead Viaduct at the foot of Whernside.
Ұзақ қашықтыққа арналған жаяу жүргіншілер жолдары
Пеннин жолы Хортонды аралап, Пен-й-Гент шыңынан өтеді. Риббл жолы Риббл өзенінің бастауынан, Вернсайдтың етегінен Престон маңындағы құятын жеріне дейін созылады.
The Pennine Way visits Horton and crosses the summit of Pen y ghent. The Ribble Way follows the River Ribble from its source near the foot of Whernside to its mouth near Preston.
Үш шыңның жүрісі
Пен-й-гент, Уэрнсайд және Инглбороның үш шыңын аралау Ұлыбританиядағы түпнұсқа үш шыңнан тұратын жаяу жол болып саналады. Алғашқы рет үш төбеге 1887 жылдың шілде айында Ж. Р. Уинн Эдвардс пен Д. Р. Смит 10 сағаттың ішінде көтерілген. Бұл жаяу жол үш шыңның барлығын айналып өтуге арналған, қашықтығы маршрутқа байланысты өзгереді, ал көтерілу мен түсу аралығы шамамен бірдей. Көптеген жаяу жүргіншілердің мақсаты – жолды 12 сағаттан кем уақытта аяқтау, бірақ Альфред Уэйнрайт өзінің «Уэйнрайт әктас далаларында» атты кітабында былай дейді: «Кейбір қатысушылар бұл жолды жарыс ретінде қарастырады, бұл өте өкінішті, себебі жаяу жүру – жайлылықта ләззат алуға арналған нәрсе» (редакцияланған цитата). Көптеген жаяу жүргіншілердің таңдайтын жолы жаяу жүгіру жолынан өзгеше, олар көбінесе Браккенботтом Мурдан Пен-й-генттің «мұрынынан» өтеді және Пеннин жолынан көтерілмейді. Сонымен қатар, Уэрнсайд көбінесе оң жақтан, шығысқа қарай, бастапқыда теміржол бойынан өтеді, бұл маршрутқа қосымша қашықтық қосуы мүмкін. Көптеген адамдар үшін жол Рибблдейлдегі Хортон ауылынан басталады, бірақ көптегендері дөңгелек жолдың әртүрлі нүктелерінен, мысалы, Шапель-ле-Дейл немесе Рибблхед виадугынан бастайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, Шапель-ле-Дейл бастапқы нүкте болып келген, бірақ 1968 жылы Пен-й-гент кафесі жаяу жүргіншілер үшін тіркелу және шығу қызметін бастағаннан кейін бұл өзгерген болуы мүмкін. Кафе қазір жабық (@ 2020 жылғы наурыз айы) және осы себепті жаяу жүргіншілер енді жолдың басы мен соңын тіркеуге немесе Пен-й-гент кафесінің жеке меншігіндегі «Йоркширдің үш шыңы клубына» қосылу үшін төлеуге мүмкіндік алмайды. Йоркшир-Дейл ұлттық паркі «Үш шыңның достары» атты ерікті жобаны жүзеге асырады. Жиналған қаражат маршрут бойындағы жолдарды күтіп ұстауға жұмсалады. Сертификаттар, медальдар және мүшелік нысандары жергілікті қатысушы кәсіпорындармен беріледі.
The Three Peaks walk of Pen y ghent, Whernside and Ingleborough is probably the original three peak walk within the UK. The first recorded ascent of the three hills was in July 1887 by J. R. Wynne Edwards and D. R. Smith in a time of 10 hours. The walk covers a distance of to (depending on route) circuit of all three peaks with nearly of ascent and descent. A challenge that many walkers aim for when undertaking the walk is to complete the walk in under 12 hours, though as Alfred Wainwright says in his book Wainwright in the Limestone Dales, "Some participants have chosen to regard the walk as a race, and this is to be greatly regretted, walking is a pleasure to be enjoyed in comfort" (edited quote). The route most walkers take varies from the fell race in that most traverse the 'nose' of Pen y ghent from Brackenbottom Moor and do not ascend from the Pennine Way. Additionally, Whernside is generally traversed along the right of way to the east, initially following the railway line, all of which can add extra distance to the route. For most people the route starts in the village of Horton in Ribblesdale, though many start from various points in the circular route, such as Chapel le Dale or Ribblehead Viaduct. Historically Chapel le Dale was the starting point though this probably changed when the Pen y ghent Cafe started running their clocking in and out service for walkers in 1968. The cafe is currently closed (@ March 2020) and as a result walkers can no longer register the beginning and end of their walk or pay to join the Pen y ghent Cafe's privately owned 'Three Peaks of Yorkshire Club'. The Yorkshire Dales National Park runs a voluntary Friends of the Three Peaks project. The proceeds of this go towards the upkeep of the paths on the route. Certificates, medals and membership forms are awarded by local participating businesses.
Жүру қиындығы
Көптеген адамдар үшін Үш шыңға қадам басу қиындық деп есептеледі және ол қайырымдылық шараларымен ұйымдастырылатын жүрістер үшін өте танымал болды. Жаздың басындағы сенбі күндері бірнеше жүз жаяу жүргінші осы маршрутты жүріп өтеді.
Understandably the Three Peaks Walk is seen by many as a challenge and it has become very popular for charity sponsored walks and Saturdays in early summer can see several hundred walkers make their way round the route.
Жарыс
Бұл жарыс жаяу жүрудің қиындығы ретінде қабылданумен қатар, тау жүгірушілері мен циклокросс велосипедшілері үшін жарысқа айналды. Дегенмен, шыңдарға атпен жүруге арналған жол жоқ (тек Инглбороға Инглтон жағынан ғана кіруге болады), сондықтан велосипедпен кіру жарыс күндері ғана рұқсат етіледі. Үш шың жарысы 1954 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді және дәстүрлі түрде 1975 жылға дейін Hill Inn-де басталатын, кейін Хортонға көшірілген. 2008 жылы бұл жарыс Дүниежүзілік ұзақ қашықтыққа тау жүгіруінің чемпионаты де болды. Үш шыңдағы циклокросс жарысы шыңдар арқылы ұзақ жолмен өтеді. Yorkshire 3 Peaks Ultra – жыл сайын қазан айында өткізілетін, 70 шақырымдық өздігінен бағытталған жолдардағы ультра марафон. Бастауы Хаусте, классикалық Йоркширдің 3 шыңы – Уэрнсайд, Инглборо және Пен-и-Гент айналасындағы маршрутқа қосылады. Пеннин жолы арқылы Хауске оралады.
In addition to it being seen as a walking challenge it has also become a race for fell runners and cyclo cross cyclists. However, there is no bridleway access to the peaks (except Ingleborough from the Ingleton side only) so any bicycle access is on a permissive basis on race days only. The Three Peaks Race, has been held annually since 1954 and traditionally started at the Hill Inn until 1975, when the start moved to Horton. In 2008 this race was also the World Long Distance Mountain Running Challenge. The Three Peaks Cyclo Cross race follows a longer, , route across the peaks. Yorkshire 3 Peaks Ultra, is a 70 km self navigation trails ultra marathon held annually in October. Starting in Hawes, joining the classic Yorkshire 3 Peaks route around Whernside, Ingleborough and Pen y ghent. Returning to Hawes via The Pennine Way.
Медиа
Үш шың BBC Two бағдарламасының "Жеті табиғи керемет" атты бағдарламасында Йоркширдің кереметтерінің бірі ретінде көрсетілді.
The Three Peaks were featured on the BBC Two programme Seven Natural Wonders as one of the wonders of Yorkshire.