Кіріспе

Оуэн Кей Гарриотт (22 қараша 1930 – 15 сәуір 2019) – американдық электр инженеры және астронавт. 1973 жылы «Skylab 3» миссиясы барысында «Skylab» ғарыш станциясында 60 күн, ал 1983 жылы «Spacelab 1» миссиясында 10 күн өткізді. Гарриотт АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызметтен кейін Стэнфорд университетінде инженерлік профессор болып жұмыс істеді, содан кейін АҚШ Әуе күштерінің ұшқыш даярлау бағдарламасына қатысып, кейін NASA-ға қосылды. NASA-дағы мансабынан кейін ол әртүрлі аэроғарыш компанияларында жұмыс істеді, NASA-мен байланысты комитеттерге кеңес берді, қосымша профессор ретінде сабақ берді және экстремалды жағдайларда табылған микроорганизмдерді зерттеді.

Ерте өмір

Оуэн Кей Гарриотт 1930 жылғы 22 қарашада Оклахома штатының Энид қаласында Оуэн (1909–1981) және Мэри Кэтрин Гарриотттың (1912–1993) отбасында дүниеге келген. 1948 жылы Энид орта мектебін бітірді, онда жоғары сынып президенті болып сайланды және "Ең сәтті болатын" деп дауыс берілді. 1953 жылы Оклахома университетінен электр инженериясы бойынша бакалавр ғылым дәрежесін алды, онда ол Phi Kappa Psi студенттік қауымдастығының мүшесі болды. Ол сондай-ақ жоғары сынып президенті болып сайланды. Кейін ол Стенфорд университетінде электр инженериясы бойынша ғылым магистрі және докторлық дәрежелерін 1957 және 1960 жылдары сәйкесінше алды.

АҚШ әскері

Гарриот 1953 жылдан 1956 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде электроника офицері болып қызмет етті. 1961 жылдан 1965 жылға дейін Стэнфорд университетінде электр инженериясының доценті және қатардағы профессоры болды. Докторлық дәрежесін алғаннан кейін ол ионосфера физикасы саласында зерттеулер жүргізіп, аспиранттарды басқарды, сондай-ақ 45-тен астам ғылыми мақалалардың, тараулардың және бір кітаптың авторы немесе бірлескен авторы болды, негізінен физикалық ғылымдар саласында. Ол сол дәуірдегі ғалым-ғарышкерлерге қатысты оқу бағдарламасының талабы ретінде 1966 жылы АҚШ Әуе күштерінің бір жылдық ұшқыш даярлау курсын аяқтады, соның нәтижесінде реактивтік ұшақтарда ұшуға құқық алды. Оның алғашқы ғарышқа сапары, 1973 жылғы Skylab 3 миссиясы, шамамен 60 күнге созылып, әлемдік рекордты орнатты, бұл бұрынғы рекордтан екі есе ұзақ. Күн, Жер ресурстары және адамның салмақсыздыққа бейімделуіне қатысты түрлі өмірлік ғылымдар салаларында кең ауқымды эксперименттер жүргізілді.

НАСА-дан кейінгі мансап

1986 жылы маусымда NASA-дан кеткеннен кейін Гарриотт түрлі аэроғарыш компанияларына консультация берді және бірнеше NASA және Ұлттық зерттеу кеңесі комитеттерінің құрамына кірді. Оуэн Гарриотт Байқоңыр ғарыш айлағында (Қазақстан) ұшырылымды бақылады және 12 күннен кейін ұлының оралғанда қатысты. Гарриотт 2019 жылдың 15 сәуірінде Алабама штатының Хантсвилл қаласында дүниеден өтті.

Марапаттар мен құрметтер

Гарриотт келесі наградаларды алды: 1960–1961 жылдарғы Ұлттық ғылым қорының стипендиясы; 1973 жылы Филипс университетінен (Энид, Оклахома) құрметті ғылым докторы; 1973 жылы НАСА-ның еңбегі үшін медалі; 1973 жылғы Халықаралық аэронавтика федерациясының В.М. Комаров дипломы; 1975 жылғы Октав Шанут сыйлығы; және 1983 жылғы НАСА ғарыш ұшу медалі. Джеральд Карр 1975 жылы президент Фордтан Skylab экипажына берілген доктор Роберт Х. Годдардтың естелік куәлігін қабылдады. Ол 1980 жылы Оклахома авиация және ғарыш даңқы залына енген бес оклахомалық ғарышкердің бірі болды, сондай-ақ 1997 жылы АҚШ ғарышкерлерінің даңқы залына, 2000 жылы Оклахома әскери даңқы залына және 2001 жылы Энид мемлекеттік мектептерінің даңқы залына енді. Оклахома штатының Энид қаласында оның атымен аталатын көше қаланың маңызды көлік артерияларының бірі болып табылады. Ол 412 тас жолының бөлігі.