Эллиот Маккей Си - Американдық ғарышкер және инженер

Кіріспе

Американдық ғарышкер (1927–1966)

Эллиот МакКей Си-младший (23 шілде 1927 – 28 ақпан 1966) – американдық инженер, әскери-теңіз авиаторы, сынақ ұшқышы және НАСА ғарышкері. 1945 жылы АҚШ Сауда теңіз академиясына қабылданды. 1949 жылы теңіз инженері мамандығы бойынша ғылым бакалавры және АҚШ Әскери-теңіз резервінің офицерлік құрамын бітірді, содан кейін инженер ретінде General Electric компаниясының ғарыш кемелері газ турбинасы бөліміне жұмысқа орналасты. Корей соғысы кезінде әскери-теңіз авиаторы ретінде әрекетке шақырылып, Жерорта теңізіндегі «Рэндольф» авианосынан 144-ші ұшақ эскадрильясымен (VF 144) Grumman F9F Panther истребителінде ұшты, ал Батыс Тынық мұхитында «Боксер» авианосынан ұшқан. 1954 жылы Мэрилин Денехиге үйленді, олардың үш баласы болды. Әскери қызметтен кейін 1956 жылы General Electric (GE) компаниясына ұшу сынақ инженері ретінде қайта оралды, Эдвардс әуе базасында топ жетекшісі және тәжірибелік сынақ ұшқышы болды, онда GE қозғалтқыштары бар жаңа реактивтік ұшақтарды сынады. Сондай-ақ, UCLA-дан авиациялық инженерлік ғылымдары бойынша магистр дәрежесін алды. 1962 жылы НАСА-ның екінші ғарышкерлер тобына іріктелген Си өзінің алғашқы ғарыш сапары – Gemini 9 үшін бас ұшқыш болып тағайындалды. Ол өзінің Gemini 9 экипажының мүшесі Чарльз Бассеттпен бірге Сент-Луис қаласындағы McDonnell Aircraft зауытындағы НАСА ұшағының апатында қаза тапты, олар екі апталық ғарыш кездесуі симуляторында оқудан өтуге тиіс болған.

Ерте өмір және білім

Эллиот МакКей Си-младший 1927 жылғы 23 шілдеде Техас штатының Даллас қаласында Эллиот МакКей Си-аға (1888–1968) және Мами Нортон Си (Драммонд; 1900–1988) отбасында дүниеге келді. Ол екі баланың үлкені болды; оның әпкесі Салли Драммонд 1930 жылы отбасын толықтырды. Әкесі General Electric компаниясында электр инженері болып жұмыс істесе, анасы жарнамадан жылжымайтын мүлікке дейін түрлі салаларда еңбек етті. Си бес жыл бойы Американың ізшілер қатарында (Boy Scouts of America) белсенді болып, «Құрметті ізші» (Eagle Scout) атағын алды. Ол Хайленд Парк орта мектебінде оқыды және бокс қоса алғанда бірнеше спорт түрінен университет командасының құрамына кірді. Сонымен қатар, ол Резервтік офицерлер даярлау корпусының (ROTC) мылтық ату командасында болды. 1945 жылы орта мектепті бітірді. 1941 жылғы желтоқсанда АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Си 18 жасқа келгенде әскерге шақырылуы мүмкін болғандықтан, соғысқа бару мен колледжге оқу арасында таңдау жасауға тура келді. Ол авиациялық курсанттарға арналған оқуға түсуді шешті. Денсаулық тексеруден өтпей, Сидің айтуынша, «колледжге бару ең маңызды міндетке айналды». Ол Техас университетіне қабылданды және бірнеше айдан кейін Phi Kappa Psi студенттік қауымдастығына қосылды. Техас университетінде оқып жүргенде, ол ұшқыштар курсына жазылып, жеке ұшқыш куәлігін алды. Си әскери офицерлерді даярлау бағдарламасына өтініш беріп, 1945 жылы АҚШ Сауда теңіз академиясына (USMMA) қабылданды. Соғыс аяқталуға жақын келгенде, USMMA оқу бағдарламасын төрт жылдық жоғары білім деңгейіне дейін өзгертті, бұл бейбіт уақытта теңізші болудың минималды талабы еді. Ол алғашқы курсын Миссисипи штатындағы Пас Кристиан қаласында өткізді, онда USMMA-ның филиалы орналасқан, содан кейін Нью-Йорк штатының Кингс-Пойнт қаласындағы бас кампусқа ауысты. Ол кадет офицері ретінде үшінші ротаға басшылық етті. «Пропеллер» клубының мүшесі және жанкүйерлердің жетекшісі болды. Ол эстафеталық жүгіру командасында болды, мектептік софтбол ойнады және университет құрамасының боксшысы еді. 1948 жылғы желтоқсанда ол жеке мылтық және тапаншадан ату бойынша Капитан Томб жүлдесін жеңіп алды. 1949 жылы Конгресс USMMA-ға түлектеріне ғылым бакалавры (B.S.) дәрежесін беруге рұқсат берді, сондықтан сол жылы Эллиот бітіргеннен кейін B.S. дәрежесін, теңіз инженерінің лицензиясын және АҚШ Әскери-теңіз резервінде офицерлік құрамға кіру құқығын алды.

Elliot McKay See Jr. was born on July 23, 1927, in Dallas, Texas, to Elliot McKay See Sr. (1888–1968) and Mamie Norton See ( Drummond; 1900–1988). He was the first of two children; his sister Sally Drummond See rounded out the family in 1930. His father was an electrical engineer who worked for General Electric, and his mother worked in jobs ranging from advertising to real estate. See was active in the Boy Scouts of America for five years, and earned the rank of Eagle Scout. He attended Highland Park High School and was on the varsity team in several sports, including boxing. He was also on the Reserve Officer Training Corps (ROTC) Rifle Team. He graduated from high school in 1945. The United States entered World War II in December 1941. See had to choose between going to war or going to college, as he would otherwise be drafted at age 18. He decided to apply for aviation cadet training. He failed a physical, and, according to See, "going to college became the most important thing". He enrolled at the University of Texas, and after a few months pledged to Phi Kappa Psi. While at the University of Texas, he signed up for flying lessons and received his private pilot's license. See applied for military officer training and received an appointment to the United States Merchant Marine Academy (USMMA) in 1945. As the end of the war drew near, the USMMA changed its curriculum to a four year college level program, which was the minimum requirement to be a merchant marine in peacetime. He spent his plebe year at Pass Christian, Mississippi, where the USMMA had a satellite campus, and then transferred to the main campus at Kings Point, New York. He commanded the Third Company as a cadet officer. He was a member of the Propeller Club and head cheerleader. He was on the mile relay running team, played intramural softball, and was a varsity boxer. As co captain of the rifle team, he won the Captain Tomb Trophy for individual rifle and pistol marksmanship in December 1948. In 1949, Congress authorized the USMMA to award Bachelor of Science degrees to its graduates, so on graduation that year Elliot received his B. S. degree, his marine engineer's licenses, and a commission as an officer in the United States Naval Reserve.

Әскери-теңіз қызметі және General Electric

Мектепті бітіргеннен кейін, Си Лайкс бауырларының кеме компаниясында жазғы жұмыс істеді. 1949 жылдың 1 қыркүйегінде ол Бостондағы General Electric компаниясының Ұшақ газ турбиналық бөлімшесіне қосылды – оның әкесі де сонда жұмыс істеген компания. Бөлімшесі басқа орынға көшкен кезде ол Огайо штатының Цинциннати қаласына көшті. Сол жерде ол Джорджтауннан (Огайо штаты) келген Мэрилин Джейн Денехимен танысты, ол General Electric компаниясында хатшы болып жұмыс істеді. Ол және оның досы Тай Хейни ақшаларын біріктіріп Luscombe Silvaire Sprayer ұшағын сатып алды, онымен ел аралап сапарлады. 1952 жылдың қараша айында Мэрилинды серуенге алып шыққанда, ұшақтың қозғалтқышы істен шыға бастады. Си ұшақты қысқа, дайын емес жерге қондыруға тырысты, бірақ құйрық доңғалағы электр сымдарына ілігіп, ұшақты жерге құлатты. Си бетінде пластикалық операцияны қажет ететін терең жарақаттар алды. Мэрилин апаттан жеңіл жарақатпен құтылды. 1953 жылы Си Огайо штатының Эвендейл қаласындағы General Electric зауытында ұшу сынақ инженері болып жұмыс істеді. Көптеген әскери резервтегілер сияқты, ол Корея соғысының салдарынан әскерге шақырылды. Алғашқыда ол Сан-Диего, Калифорния қаласының жанындағы Мирамар әскери-әуе базасында орналасты. 1954 жылдың 30 қыркүйегінде Мэрилинге үйленді, содан кейін 16 айлық операциялық миссияға ұшып кетті. Ол Grumman F9F Panther ұшағымен 14-ші истребитель эскадрильясының (VF 144) құрамында, 14-ші авиациялық топтың бөлігі ретінде қызмет етті. 1955 жылдың маусым айында ол Жерорта теңізіне Randolph авианосецімен жіберілді, ол АҚШ-қа қайтып келді. Қазан айында Калифорниядағы Эль-Центро әскери-әуе базасында қосымша оқудан кейін, ол VF 144 эскадрильясымен Boxer авианосецінде операциялық сапарға шықты, ол 77-ші жедел әскер тобының құрамына кірді. Жедел әскер тобы Гавайи, Жапония, Филиппин аралдары мен Гонконгқа сапарлады. Си негізінен ұшақтың желілік жөндеуімен айналысты, сонымен қатар авианосецке қонуда да тәжірибелі болды. Сапар соңында ол лейтенант-коммандер шеніне жетті. 1956 жылдың ақпан айында ол үйіне оралды, осы уақытта оның бірінші баласы, Салли дүниеге келді. Кейіннен олардың тағы екі баласы болды: Каролин 1957 жылы, ал Дэвид 1962 жылы. Си әскери қызметтен кейін 1956 жылы General Electric компаниясына ұшу сынақ инженері ретінде қайта оралды. Ол АҚШ Әуе күштері ұшу сынақтарын жүргізетін Эдвардс әскери-әуе базасында топ жетекшісі және тәжірибелік ұшқыш болды. Ол F4H ұшағында қолданылатын General Electric J79-8 қозғалтқышын әзірлеу жобасының пилоты ретінде жұмыс істеді. Ол сондай-ақ J47, J73, J79, CJ805 және CJ805 артқы желдеткіш қозғалтқыштарындағы электр станцияларын ұшқыш ретінде сынады, бұл F86, XF4D, F104, F11F 1F, RB66, F4H және T38 ұшақтарында ұшуды қамтыды. 1962 жылы ол Калифорния университетінде (UCLA) әуе-ғарыш инженериясы саласы бойынша ғылым магистрі дәрежесін алды.

After graduation, See took a summer job with Lykes Brothers Steamship Company. On September 1, 1949, he joined the Aircraft Gas Turbine Division of General Electric, the firm his father had worked for, in Boston. He moved to Cincinnati, Ohio, when the division was relocated. There he met Marilyn Jane Denahy from Georgetown, Ohio, who worked at General Electric as a secretary. He and his friend Tay Haney pooled their funds to buy a Luscombe Silvaire Sprayer aircraft, which they flew on cross country trips. In November 1952, while taking Marilyn on a joyride, the Luscombe's engine began to fail. See attempted to land the aircraft on a short, unimproved field, but the tail wheel snagged a power line and forced the aircraft into the ground. See suffered deep cuts to his face which required plastic surgery. Marilyn escaped the crash with only minor injuries. By 1953, See was working as a flight test engineer at General Electric's plant in Evendale, Ohio. Like many naval reservists, he was called to active duty due to the Korean War. He was initially stationed at Miramar Naval Air Station near San Diego, California. He married Marilyn on September 30, 1954, before shipping out for a sixteen month operational tour as a naval aviator, flying the Grumman F9F Panther with Fighter Squadron 144 (VF 144), part of Carrier Air Group 14. He was deployed to the Mediterranean on the aircraft carrier Randolph, which returned to the United States in June 1955. In October, after further training at El Centro Naval Air Station, California, he embarked with VF 144 on an operational cruise on the aircraft carrier Boxer, which formed part of Task Force 77. The task force traveled to Hawaii, Japan, the Philippine Islands, and Hong Kong. See primarily focused on line maintenance, but also became proficient at carrier landings. By the end of the tour, he had reached the rank of lieutenant commander. He returned home in February 1956, in time for the birth of his first child, Sally. The couple later had two more children: Carolyn in 1957, and David in 1962. See rejoined General Electric in 1956 as a flight test engineer after his tour of duty. He became a group leader and experimental test pilot at Edwards Air Force Base, California, where the United States Air Force conducted flight tests. He served as a project pilot for the development of the General Electric J79 8 engine used in the F4H aircraft. He also conducted powerplant flight tests on the J 47, J 73, J 79, CJ805 and CJ805 aft fan engines, which involved flying in F 86, XF4D, F 104, F11F 1F, RB 66, F4H, and T 38 aircraft. eventually obtaining a Master of Science degree in aeronautical engineering from UCLA in 1962,

NASA-ның

1962 жылы Си НАСА-ның ғарышкері болуға үміттенді. Іріктеу кезінде алдын ала бағалау, медициналық тексерулер мен сұхбаттардан өткен соң, Си НАСА-ның екінші ғарышкерлер тобына, «Жаңа тоғыз» деп аталатын топқа іріктелді. Ол іріктелген кезде 35 жаста болды, бұл топтағы ең үлкен жас еді. Өзінің таңдалуына қатысты ол: «Мас болдым деу дұрыс емес. Мен таң қалдым, әрине, қуандым. Бұл үлкен мәртебе» деді. Іріктеу кезінде Си 3900 сағаттан астам ұшу тәжірибесіне ие болды, оның ішінде 3300 сағатынан астамы реактивтік ұшақтарда болды. Ол Эдвардс авиабазасынан Нил Армстронгпен бірге Техас штатының Хьюстон қаласына, жаңа Ғарыш кемелері орталығының (MSC) құрылысы жүріп жатқан жерге, жаңа мансабын бастау үшін сапарлады. НАСА Ғарышкерлер кеңсесі әр ғарышкерге негізгі біліктілікті, арнайы саласын тағайындады, олар сол салада өз біліктіліктерін жетілдіруге тиіс болды. Олар жинаған білімді басқалармен бөлісе алатын болды, ал ғарышкер сарапшысы ғарыш кемелерін жобалаушылар мен инженерлерге ғарышкерлердің пікірін ұсынуы керек еді. Сидің арнайы біліктілігі ғарыш кемесінің электрлік және реттік жүйелері, сондай-ақ миссияны жоспарлауды үйлестіру болды. Сиге Айға адамды тікелей күн сәулесінде қондыру керек пе, әлде Жерден шағылысқан жарықты пайдалану керек пе, деген мәселені анықтау тапсырылды. Шешім қабылдауға көмектесу үшін ол әртүрлі жарық жағдайларын симуляциялау үшін арнайы дәнекерлеу көзілдірігін киіп, тікұшақтар мен ұшақтармен ұшты. Сонымен қатар, ол Джим Ловеллмен бірге Айдағы жер бедерін имитациялаған лава ағындарында тікұшақтарды қондырды. 1965 жылдың 8 ақпанында Си «Gemini 5» ғарыш кемесінің резервтік ұшқышы болып тағайындалды, ал Армстронг резервтік командир ретінде қызмет етті. Олар ғарышқа ұшуға іріктелген алғашқы азаматтық пилоттар еді. «Gemini 5» 1965 жылдың 21 тамызында ұшырылды. Ұшу барысында отын жасушаларында ақаулық анықталды, және ұшуды басқару орталығы миссияны ертерек аяқтауды қарастырды. Си отын жасушаларын әзірлеуде «General Electric» компаниясымен жұмыс істеген және олар мәселені шеше алатынына сенімді болды. Ұшу директоры Крис Крафт оларға мәселені шешуге 24 сағат берді, әйтпесе ол ұшуды ертерек тоқтатуға мәжбүр болады деді. Түн бойы жұмыс істегеннен кейін олар ақаулықты анықтап, астронавттарға отын жасушаларын жөндеуге мүмкіндік беретін процедураларды жасады, бұл миссияны жалғастыруға мүмкіндік берді. Си 1965 жылдың желтоқсан айында Хьюстондағы MSC-де «Gemini 7»/«Gemini 6A» кездесу миссиясы кезінде капсулалық коммуникатор (CAPCOM) қызметін атқарды. Бас астронавт Дек Слейтон жасаған экипаж айналым жүйесіне сәйкес, «Gemini 5»-тің резервтік экипажы болған Армстронг пен Си «Gemini 8»-дің негізгі экипажына кіруге тиіс болды.

In 1962, See applied to become a NASA astronaut. After undergoing preliminary evaluations, medical tests, and interviews during the selection process, See was selected to be in NASA's second group of astronauts, known as The New Nine. He was 35 at the time of his selection; the oldest in the group. On his selection, he said "Overwhelmed isn't the right word. I was amazed and certainly pleased. It's a very great honor." At the time of his selection, See had logged more than 3,900 hours of flying time, including more than 3,300 in jet aircraft. He drove from Edwards with fellow civilian pilot Neil Armstrong to start his new career in Houston, Texas, where the new Manned Spacecraft Center (MSC) was under construction. Every astronaut was assigned a core competency, a special area in which they had to develop expertise, by the NASA Astronaut Office. The knowledge they gathered could then be shared with the others, and the astronaut expert was expected to provide astronaut input to the spacecraft designers and engineers. See's special area of expertise was the spacecraft electrical and sequential systems, and the coordination of mission planning. See was tasked with determining if the crewed lunar landing should occur in direct sunlight or using light reflected from the Earth. To help make the decision, he flew helicopters and airplanes wearing special welding goggles to simulate different lighting conditions. See also landed helicopters with Jim Lovell on lava flows that simulated the terrain on the Moon. See was announced as the backup pilot for Gemini 5 on February 8, 1965, with Armstrong serving as the backup command pilot. They were the first civilians selected for a spaceflight. Gemini 5 was launched on August 21, 1965. Early in the flight, a problem was discovered with the fuel cells, and the flight controllers considered ending the mission early. See had worked with General Electric in developing the fuel cells and was confident that they could find a solution to the problem. Flight Director Chris Kraft gave them 24 hours to fix the problem or he would terminate the flight early. After working through the night, they diagnosed the problem and developed procedures that allowed the astronauts to fix the fuel cells, which allowed the mission to continue. See was a capsule communicator (CAPCOM) at MSC in Houston during the Gemini 7/Gemini 6A rendezvous mission in December 1965. Under the crew rotation system devised by chief astronaut Deke Slayton, as the backup for Gemini 5, Armstrong and See were in line for prime crew of Gemini 8.

Өлім

1966 жылдың 28 ақпанында Си мен Чарльз Басетт, резервтік экипажбен – Джин Сернан мен Томас Стаффордпен бірге, Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Ламберт Филд әуежайына, екі апталық ғарыш кездесуін имитациялау оқуына қатысу үшін Эллингтон әуе күштері базасынан ұшып кетті. Фрименнің әйеліне оның қайтыс болғанын хабарлағаннан кейін, NASA болашақта осындай ұятты жағдайды болдырмау үшін жаңа саясат қабылдады. Осы саясатқа сәйкес, астронавт Джон Янг Мэрилин Ловелл мен Джейн Конрадтан Мэрилин Сидің үйіне барып, оның күйеуінің өлімі туралы NASA емес, басқа көзден білмеуін қамтамасыз етуді сұрады. Олар дереу келді де, күтпеген визиттеріне сылтау келтірді. Янг хабарды жеткізу үшін келген соң, үшеуі де оны жұбату үшін құшақтады. Содан кейін Мэрилин Ловелл Мэрилин Сидің балаларын мектептен алып, олардың баспасөзден бұл жаңалықты естімеуін қамтамасыз етті. Кейін NASA-ның тергеу комиссиясы апаттың басты себебі – нашар ауа райы салдарынан туған ұшқыштың қатесі екеніне қорытынды жасады. Комиссияның қорытындысына сәйкес, Си екінші жолу қонғанда тым төмен ұшқан, бұл, мүмкін, нашар көрінумен байланысты болды. Сол кезде Си астронавттар тобындағы ең жақсы ұшқыштардың бірі ретінде танымал еді. Кейін Слейтон Сидің ұшу қабілетіне күмән білдіріп, ол тым баяу ұшқан және "жеткілікті агрессивті болмаған, ол тым баяу ұшқан – T-38 сияқты ұшақта бұл өлімге алып келетін мәселе, себебі сіз төмен түсіп қалсаңыз, ол оңай тоқтап қалады" деді. Джим Ловелл мен Базз Олдрин апаттың нәтижесінде резервтік экипажға көтерілді. Стаффорд пен Сернан, бастапқы резервтік экипаж, үш айдан кейін, 3 маусымда Gemini 9A ретінде ұшырылды. Си мен Басеттің қазасынан туған Gemini экипаждарының ауысуы, келесі Gemini және Apollo жобаларындағы экипаждарды тағайындауға әсер етті. Атап айтқанда, Олдрин Gemini 12 ұшағының пилоты болды, ал кейін Apollo 11-дің де пилоты атанды. Екеуі де 4 наурызда Арлингтон ұлттық зиратына жерленді. Екі күн бұрын Техаста өткен жерлеу рәсімінде Олдрин, Билл Андерс және Уолтер Каннингэм Сидің құрметіне жоғалған адамдар құрамын ұшырды, ал Ловелл, Джим Макдивит және азаматтық пилот Джере Кобб Басетттің құрметіне солай жасады.

On February 28, 1966, See and Charles Bassett were flying with their backup crew, Gene Cernan and Thomas Stafford, from Ellington Air Force Base to Lambert Field in St. Louis, Missouri, for two weeks of space rendezvous simulator training. After a reporter had disclosed to Freeman's wife that he had died, NASA enacted new policies to avoid a similar embarrassing situation in the future. In compliance with these policies, astronaut John Young asked Marilyn Lovell and Jane Conrad to go to Marilyn See's house and ensure she did not find out about her husband's death from a non NASA source. They rushed over and made excuses for their early surprise visit. After Young arrived to break the news, the three hugged her for comfort. Marilyn Lovell then went to the school to pick up Marilyn See's children, to make sure they did not find out from the press. A NASA investigative panel later concluded that pilot error, caused by bad weather, was the principal cause of the accident. The panel concluded that See was flying too low on his second approach, probably due to poor visibility. At the time, See was known as one of the better pilots in the astronaut corps. Slayton later expressed doubts about See's flying abilities, claiming that he flew too slowly, and "wasn't aggressive enough he flew too slow–a fatal problem in a plane like the T 38, which will stall easily if you get below ." Jim Lovell and Buzz Aldrin were promoted to the backup crew as a result of the accident. Stafford and Cernan, the original backup crew, were launched three months later on June 3 as Gemini 9A. The shuffling of the Gemini crews caused by the deaths of See and Bassett affected crew assignments for subsequent Gemini and Project Apollo missions. In particular, Aldrin flew as the pilot of Gemini 12, and later Apollo 11. Both men were buried in Arlington National Cemetery on Friday, March 4. During funeral services in Texas two days earlier, Aldrin, Bill Anders, and Walter Cunningham flew the missing man formation in See's honor, while Lovell, Jim McDivitt, and civilian pilot Jere Cobb did the same to honor Bassett.

Мұра

Сейдің артында әйелі Мэрилин және үш баласы қалды. Ол қайтыс болғаннан кейін Хьюстон қаласында тұруын жалғастырды, онда сот хатшысы болып жұмыс істеді. Сейдің есімі 1971 жылы Аполлон-15 ғарыш кемесімен Айға орналастырылған "Құлаған ғарышкерлер" тақтасына жазылған. Ол сондай-ақ 1991 жылы ашылған Джон Ф. Кеннеди ғарыш орталығының келушілер кешеніндегі Ғарыш айнасының естелік кешенінде де тізілген. 2010 жылы Хайленд Парк орта мектебі оны өздерінің Ең үздік түлектерінің бірі деп танып, марапаттады. АҚШ Әскери теңіз академиясында оның есімімен аталатын бөлме бар. Сей Эксперименттік сынақ ұшқыштары қоғамының (SETP) мүшесі және Америка Аэронавтика және Астронавтика институтының (AIAA) құрметті мүшесі болды.

Медиада

Си ролін 1998 жылғы HBO телеарнасының «Жерден Айға» атты мини-сериалында Стив Зан, ал 2018 жылғы «Бірінші адам» фильмінде Патрик Фугит сомдады.