Кіріспе

Лаос округіне жататын ауыл, Ирландия

Баллифин (немесе "Фионн қаласы") – Ирландияның Лаос округіне жататын шағын ауыл және приход. Ауыл Ирландияның орталық бөлігінде, Слив-Блум тауларында орналасқан. Портлоаздан батысқа қарай шамамен 8 км қашықтықта, Мунтрат пен Маунтмеллик арасындағы R423 тас жолында жатыр. Жақын маңда Слив-Блум тауларында тауға жаяу серуендеуге арналған бірнеше маршруттар бар. Аймақтың көп бөлігі орманмен жабылған.

Балифин Демесне

Балифин Демесне – 600 акрлық мүлік, ол кезекпен О’Мор, Кросби, Поляк, Уэлсли Поляк және Куттар отбасыларына тиесілі болды. Жылдар бойында осы жерде бірнеше үй салынған. Қазіргі ғимарат – 1820 жылдары жетекші ирландиялық сәулетшілер Ричард (1767–1849) және Уильям Витрувий Моррисон (1794–1838) жобасымен 9-шы баронет сэр Чарльз Кут (1794–1864) салған неоклассикалық сарай. ХХ ғасырдың көп бөлігінде ол мектеп ретінде пайдаланылды, 1928 жылы сэр Ральф Кут оны Рим-католик діни ордені Патрициан бауырларына сатты. 2002 жылдан бастап мүлік қайта жаңарту жобасына алынды және 2011 жылдың мамырында шағын қонақ үй ретінде есігін ашты.

Тарих

Аңыз бойынша, Фионн Мак Камхейл осы жерде тәрбиеленген. Фионн білімді шабақты жеп, оған шексіз білім сыйлаған. Кейін ол Фианна басшысы болды. Орта ғасырларда Баллифин Лаогис Ретаның бір бөлігі болды, О’Морда немесе О’Мор кланының иелігінде болды. Олар Лаойс-Офали плантацияларында мүліктерін жоғалтқан, Тюдор Ирландиясын жаулап алудың ең ауқымды қоныстануы. 1550 жылы Эдмунд Фейге Баллифинге жалға алу құқығы берілді, ал осы кезде Баллифин алғаш рет «Пахта картасында» (Британ мұражайы) пайда болды, онда ол тығыз орманды жердегі кеңістік ретінде көрсетілген. Шамамен 1600 жылы сэр Пирс Кросби Баллифин және басқа жерлерді сатып алып, қамал салды. 1637 жылы Баллифин поместье мәртебесіне көтерілді, бірақ Кросби 1640 жылдардағы қақтығыстарда дұрыс жақта болмады. 1666 жылдың мамырында мүлік Девондан келген жаңа қоныс аударушы Периам Поулге берілді. Оның мұрагері Уильям Поул Кросби қамалының орнына «заманауи үй» салдырды. Оның ұлы, тағы бір Уильям (1781 жылы қайтыс болды), әйелі леди Сара Мурмен (1780 жылы қайтыс болды), 5-ші Дрогеда графының қызы, поместьеді Ирландиядағы табиғи бағбандарын көрсететін ең үздік мысалдардың біріне айналдырды. 30 акрлық жасанды көлдің ортасында орналасқан бұл жерді көршілес Килдар графтығындағы Картон үйінен келген Килдар графинясы Эмили өте жоғары бағалады. Ол күйеуіне жазған хатында Баллифинді «әрине, өте әдемі жер, Ирландиядағы барлық жерлерден де жақсырақ» деп сипаттады. Уильям Поулдың орнын оның туысы Уильям Уэлсли (1763-1845) иеленді, ол болашақ Веллингтон герцогы Артур Уэлслидің үлкен ағасы болды және Поул есімін қабылдап, Уильям Уэлсли Поул атанды. Англиядағы саяси мансабымен айналысқан Уэлсли Поул Баллифинді ұзақ уақытқа тоқтап тұрды, бірақ ол өзінің алдыңғыларының поместьеге енгізген жақсартуларын жалғастырып, ландшафт дизайнері Джон Уэббті жұмысқа алды. 1813 жылы Уэлсли Поул Баллифинді жас сэр Чарльз Кутке сатты, ол отбасының барондық атағын өзінің 7-ші және соңғы Монтрат графының туысынан мұра еткен. Куттар 1601 жылы алғашқы сэр Чарльз Кут келгеннен бері Ирландияда қоныстанды. Амбициялы, тіпті қатал әскер, Кут (1581–1661) Ирландияда кең аумақтарды иеленді және Джеймс I-ге барондық атағын алды, бірақ 1641 жылғы көтерілісте Трим қамалында қаза тапты. Сэр Чарльздың ұрпағы және осы атпен әйелі Каролинамен бірге Баллифинді керемет масштабта қайта жаңартуға кірісті. Сэр Чарльз 1864 жылы қайтыс болғанға дейін Баллифиннің иесі болды, содан кейін оның ұлы, сонымен қатар сэр Чарльз оның орнын басты. Оның орнын ағасы, дін қызметкері Алджернон Кут иеленді, ал оның немересі Ральф 1920 жылдары Баллифинді сатты, өйткені Ирландияның тәуелсіздігі «Үлкен үйдің» құлауын жеделдетті. Мүлікті Патрициан бауырлары сатып алды, бұл Рим-католик мектебі, олар мүліктен жақсы көрілетін мектеп ашты және 1928 жылы үйге қосымша қанат салды. 2002 жылы бауырластардың саны азайғандықтан, олар сатуға шешім қабылдады және мектепті жақын маңдағы Монтрат ауылына көшірді. Мүлікті Ирландиямен тығыз байланысы бар Чикаголық Фред және Кей Крахбиел жұбайы сатып алды, олар Джим Рейнольдспен серіктесіп, Ballyfin Demesne Ltd. компаниясын құрды. Тоғыз жылдық қайта жаңарту жобасынан кейін Баллифин 2011 жылдың мамыр айында сәнді қонақ үй ретінде ашылды.

Сәулет

1820 жылдары әке мен ұлы Ричард Моррисон мен Уильям Витрувий Моррисон бірлесіп салған үй, Ирландиядағы 19 ғасырдың неоклассикалық сәулетінің ең маңызды үлгілерінің бірі саналады және Империя стиліндегі әсем интерьер дизайнымен әйгілі. Алғашқыда Доминик Мэдден (1837 ж. қайтыс болды) шақырылып, қазіргі ғимараттан шалғайда, ұзын симметриялық H пішіндес үйдің құрылысы басталды. Бірақ Кутстер Мэдденді жұмыстан босатып, оның орнына Морисондарды алды. Ричард Моррисонның кеңесімен Кутстерлер Мэдденнің салынып біткен ғимаратын бұзып, жаңа орынға, мал төбелері мен шаруашылық ғимараттарынан қашықта жаңадан салу туралы қиын шешім қабылдады. Морисондар салған үйдің сыртқы пішіні тартымды неоклассикалық стильде, он үш қанатты фасады алып иондық бағаналары бар портикпен әшекейленген. 1822 жылы Италиядан әкелінген, өрнекті римдік мозаикамен сәнленген кіреберіс зал үйдің ортасындағы әсем залға апарады. Интерьердегі ерекшеліктері – әсем жасалған гипстік жұмыстар мен түрлі скальйола қолданылуы, ал безендіру едендердің экзотикалық инкрустациясымен толықтырылған. Морисондардың шабыттанған дизайн көздері – Персье мен Фонтеннің «Сарайлар, үйлер және басқа да заманауи ғимараттар» (1798) еңбегі және Джеймс Кавана Мерфи жинаған Ибериялық мори стиліндегі суреттер. Ротонданың инкрустацияланған едені Гранададағы Альгамбра сарайының Арыстан ауласына ұқсас, ал Сатылы залдың төбесі Иниго Джонске тиесілі Беркширдегі Коулшилл ғимаратынан және Исаак Уэренің «Сәулеттің толық жинағы» (1756) кітабынан әсер алған. Дегенмен, осының барлығы 19 ғасырдың басындағы ирланд сәулетінің керемет туындысына айналды. Морисондардан кейін Баллифинге қосылған ең маңызды архитектуралық элемент – 1855 жылдан кейін салынған Ричард Тернердің (1798–1881) шыны консерваториясы, кітапханадағы кітап шкафының артындағы жасырын есік арқылы кіруге болады. Шамамен сол кезде, ескі әк пеші орналасқан эстаттың ең биік нүктесінде қираған ортағасырлық мұнара нысанында ақымақтық салынды.

Қалпына келтіру

Жылдар бойына құрып кеткен Бэллифин соңғы он жыл ішінде мұқият қалпына келтірілді. Жөндеудің шұғыл қажеттілігі Алтын сурет бөлмесіндегі төбелердің бір бөлігі ылғалданған шірігеннен құлап түскенде айқын болды. Фасадтан қасбет қабырғалары құлап, өсімдіктерге толы консерватория қауіпті жағдайда болды. Бұл Ирландия Грузин қоғамының назарын аударды, олар қаржы жинау науқанын ұйымдастырды. Осыған қарамастан, Ирландияның ең әдемі үйлерінің бірінің болашағы Крейбиелдер Баллифинді сатып алғанға дейін күмәнді болып қала берді. Қайта жаңарту жобасы тоғыз жылға созылды – үйді алғаш салуға кеткен уақыттан әлдеқайда ұзақ. Үйдің шатырынан бастап, төменгі қабатына дейін барлық бөлігіне жөндеу жұмыстары қажет болды. Шеберлер күрделі кіріктірілген едендерді жөндеді, алтын жалатылған және әсем өрнектелген қабырғаларды қалпына келтірді немесе үйдің ыдырап бара жатқан тас жұмыстарын жаңартты. Джим Рейнольдс басшылығымен жүргізілген қайта жаңарту жобасы Пурселл Миллер Триттон мен Джон Дж. О’Коннелл архитекторларының консервация тәжірибесін біріктірді, олар бұрын Морисондар жобалаған Корк округіндегі Фотаның қалпына келтіруімен айналысқан. Вуди Кларк жоба жетекшісі болды. Бұл жоба Ирландияда әлі де сақталған дәстүрлі құрылыс шеберлігінің байлығын көрсетті. Басты мердігерлер Карлоудан Джеймс Фаррелл Констракшн, ал Кобхтың Корнерстоун Констракшн компаниясы ішкі жұмыстардың басты мердігері болды. Лаоиста орналасқан CF Quality Decorators Ltd компаниясы әсемдеу жұмыстарын орындады, ал Teamwoodcraft, сонымен қатар Лаоиста орналасқан, ағаш жұмыстарын жасады. Қазіргі таңдағы үй мен иелігі тек қонақ үй қонақтарына ғана беріледі.

Спорт

Ауылда "Баллифин" деп аталатын Гейлдік атлетика қауымдастығы клубы да бар.