Кіріспе

Айова штатындағы ет өңдеу компаниясы

Rath Packing Company – 1891 жылдан 1985 жылға дейін Айова штатының Ватерлоо қаласында орналасқан ет өңдеу компаниясы.

Өмірбаян

Джордж Джон Рат (кейде Джордж Рат, ал кейде Джон Джордж Рат деп аталған) 1821 жылы Германияның Вюртемберг провинциясындағы Брейтнау қаласында дүниеге келген. Ол 1840 жылдардың соңында АҚШ-қа келіп, әрі қарай Айова штатының Дубук қаласына қоныстанды. Дубукте Рат сабын мен майлы шамдар жасап сатумен айналысты. Сонымен қатар, ол шошқа етін қаптау ісін де бастады. 1873 жылға қарай оның екі істе де жаңа серігі болды: оның ұлы, Е. Ф. (Эдвард Фредерик) Рат, «Джордж Рат және Ұлы» деген атпен бизнес жүргізді. 1891 жылдың ақпан айында Дубуктегі Раттың шағын шошқа етін қаптау зауыты мен бөлшек сауда дүкені өрттен қирады. Бұл өрт Айова штатының көптеген дамып келе жатқан қалалары ет өңдеушілерді өздерінің қалаларына көшіруге немесе жаңа кәсіпорындар ашуға тартуға тырысқан кезде орын алды. Қаптау зауыты кішкентай, бірақ амбициялы қала үшін маңызды жетістік болды. Мұндай бизнес жергілікті тұтынушыларға жаңа ет, жұмыс орындары және әдетте мал базары құруға мүмкіндік берді, бұл жергілікті сауда мен өркендеуге үлкен үлес қосты. Раттарға Ватерлоо, Айова қаласының Сауда кеңесі (Сауда палатасының алдағысы) жүгінді және оларды көндіруге жете алды. Оларға 10 000 доллар көлемінде капитал, зауыт салуға жер және салық жеңілдіктері ұсынылды. Осы процестің бір кезеңінде Джордж Дж. Рат Дубукті тастамай, ет қаптау бизнесімен айналыспай, керісінше, өзінің сауда бизнесімен шұғылдануға шешім қабылдады. Оның ұлы Э. Ф. Рат және Айова штатының Акли қаласынан келген туысы Джон В. Рат Ватерлоодағы кәсіпорынды бастады.

"Рат" компаниясы

Ватерлоодағы (Айова штаты) «Рат Пэкинг» компаниясы (Рат) 1891 жылғы 24 қарашада Седар өзенінің жанында қызметін бастады. Бастапқыда компания шошқаға назар аударды, бірақ 1908 жылға қарай сиыр етін және жақын арада қозы етін де союға көшті. Бизнес гүлденді; екі дүниежүзілік соғыс кезінде қарулы күштерге ет жеткізу бойынша жасалған тиімді келісімдер компанияның өсуіне көмектесті. 1930-1950 жылдар аралығында беконды әдемі құрғату және етті вакуумде консервілеу сияқты жаңалықтар да өсім мен пайдалылыққа ықпал етті. 1941 жылы компанияның 50 жылдығына қарай Ватерлоодағы шағын аймақтық ет қаптау орны 12 штатта филиалдары бар елдегі ең ірі ет өңдеу кәсіпорнына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде «Рат» АҚШ-тағы бесінші ірі ет өңдеуші компания болды. Екі дүниежүзілік соғыс, қор нарығының дағдарысы, депрессия және құрғақшылыққа қарамастан, компания өзінің жұмыс істеген жылдарының тек төртінде ғана пайда таба алмады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдар еңбек дауларын әкелді. 1948 жылы Ватерлоо зауытындағы ереуіл ереуілге шыққан кәсіподақ мүшесінің қазасына және тәртіпсіздікке әкелді. Айова Ұлттық гвардиясы тәртіпті қалпына келтіру үшін шақырылды. «Рат» басшылығы келіссөздерде кәсіподақтың ықпалынан асып түсті, бірақ еңбек қатынастары шиеленіскен күйінде қалды.

Компанияның құлдырауы

1960-1970 жылдар ет өңдеу өнеркәсібі үшін қиын кезең болды. Бәсекелестік өте күшті болды және өндіріс жоғары көлемді, төмен пайдалы болды. 1960 жылдан бастап жан басына шаққандағы шошқа еті тұтынудың азаюы пайдалылыққа зиян келтірді. 1970 жылдардың ортасына қарай Раттың 50 жылдық төрт қабатты зауыты ескірген болатын. Қазіргі заманғы ет комбинатының жаңа үлгісі – бір деңгейлі зауыттар, үздіксіз қозғалатын автоматтандырылған ажырату желілері. Сонымен қатар, Раттың жұмыс күші көбінесе орта жастағы, ет комбинаты саласының орташа жасынан үлкен болғандықтан, орташа еңбекақы мен әлеуметтік төлемдері жоғары болды. 1980 жылы жұмыс күшінің көп бөлігін білдіретін Біріккен азық-түлік және коммерциялық жұмысшылар кәсіби одағының 41-ші жергілікті ұйымы, жұмысшылардан еңбекақы мен әлеуметтік жәрдемақыдан бас тартудың орнына, оларға Раттың директорлар кеңесін басқару құқығын беретін келісімге келді. Қызметкерлерге тиесілі Рат 1981-1983 жылдары зиянмен жұмыс істеді. Көптеген қаржылық қиындықтардан кейін, Рат 1984 жылдың желтоқсан айында қызметін тоқтатты және 1985 жылы таратылды.

Белгілі қызметкерлері

Боксшы және болашақ актер Ал Хоусман 1930 жылдардың аяғында зауытта жұмыс істеген.