Ардешир Захеди: Иран саяхаты мен дипломатының өмірі мен қызметі
Ardeshir Zahedi
Ардешир Захеди – ирандық саяхатшы, дипломат, Иранның бұрынғы сыртқы істер министрі және АҚШ, Ұлыбританиядағы елші. Биографиясы, мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирандық саясаткер және дипломат (1928–2021)
Iranian politician and diplomat (1928–2021)
Ардешир Захеди, GCVO (اردشیر زاهدی; 16 қазан 1928 – 18 қараша 2021) – 1966 жылдан 1971 жылға дейін елдің сыртқы істер министрі қызметін атқарған, ал 1960-1970 жылдары АҚШ және Ұлыбританиядағы елші болған ирандық саясаткер және дипломат.
Ardeshir Zahedi, GCVO (اردشیر زاهدی; 16 October 1928 – 18 November 2021) was an Iranian politician and diplomat who served as the country's foreign minister from 1966 to 1971, and its ambassador to the United States and the United Kingdom during the 1960s and 1970s.
Ерте өмір
1928 жылы 16 қазанда Тегеранда дүниеге келген ол генерал Фазлулла Захедидің ұлы, ол Мохаммед Моссадекті құлатуға себеп болған ЦРУ басқарған төңкеріске қатысқаннан кейін премьер-министр қызметін атқарды. Захеди 1950 жылы Юта штатының мемлекеттік университетінен ауыл шаруашылығы саласындағы білімін аяқтады, онда ол Каппа Сигма ұйымының мүшесі болды. Жеті жыл өткен соң, ол Иран шахының үлкен қызы және Мысыр патшасының немересі, ханшайым Шахназ Пахлавиге үйленді; алайда, 1964 жылы олар ажырасып кетті.
Born in Tehran on 16 October 1928, he was the son of General Fazlollah Zahedi, who served as prime minister after participating in the CIA led coup which led to the fall of Mohammed Mossadegh, and wife Khadijeh Pirnia. Zahedi received a degree in agriculture from Utah State University in 1950, where he was a member of Kappa Sigma. Seven years later, he married the eldest daughter of the Shah of Iran and granddaughter of the King of Egypt, Princess Shahnaz Pahlavi; the marriage ended in divorce in 1964.
Саяси өмір
Захеди 1960 жылдан 1962 жылға дейін АҚШ-та, ал 1962 жылдан 1966 жылға дейін Ұлыбританияда елші болып қызмет етті. Ол 1966 жылдан 1971 жылға дейін Премьер-министр Әмір Аббас Ховейда кабинетінде сыртқы істер министрі болды. Захеди 1973 жылдан бастап 1979 жылдың қаңтарында Иран революциясы жеделдегенге дейін АҚШ-та елші қызметін атқарды. Вашингтонға екінші рет келгенде ол ысырапшыл адам ретінде танылды. 1970-жылдардың ортасында Захеди американдық актриса Элизабет Тейлордың жолдасы ретінде белгілі болды. 1977 жылы Вашингтондағы федералды ғимаратты қоршау кезінде Захеди және басқа мұсылман мемлекеттерінің екі елшісі барымта жасаушыларды 149 кешірілген адамды босатып, өздерін тапсыруға көндірді. 1978 жылы кейбір айналымдарда Захедидің шаһты наразылықтарды басу үшін бірнеше жоғары лауазымды шенеуніктерді, соның ішінде Әмір Аббас Ховейданы (сол кездегі Премьер-министр) және САВАК директоры Нематолла Насириді күнәлі деп көрсетуге шақырғаны туралы хабарлар тарады. Шаһ 1979 жылы Ираннан кеткен кезде Захеди әлі де Вашингтондағы елші болып жұмыс істеп жатқан еді, бірақ Хомейни билікке келгеннен кейін дереу отставкаға кетті. Ол ауырып жатқан шаһ пен императорлық отбасыға Панама, Мексика, Марокко және, соңында, Мысырда саяси баспана табу үшін белсенді әрекеттер жасады. Ол 1980 жылы Қайырда шаһтың қайтыс болған сәтінде және оның қоштасу рәсімінде болды.
Zahedi served as ambassador to the United States from 1960 to 1962 and to the United Kingdom from 1962 to 1966. He served as minister of foreign affairs from 1966 to 1971 in the cabinet of Prime Minister Amir Abbas Hoveida. Zahedi again became ambassador to the United States from 1973 until the Iranian Revolution climaxed in January 1979. During his second stint in Washington, he won a reputation for extravagance. In the mid 1970s, Zahedi became known as a companion of the American actress Elizabeth Taylor. During the 1977 Hanafi Siege of a federal building in Washington, Zahedi and two other ambassadors from Muslim nations were able to talk the hostage takers into surrendering and releasing 149 hostages. Over the course of 1978, it was reported in some circles that Zahedi urged the Shah to appease the rioters by making scapegoats of several high ranking officials, including Amir Abbas Hoveida (then Prime Minister) and SAVAK director Nematollah Nassiri. When the Shah left Iran in 1979, Zahedi was still serving as ambassador in Washington, but resigned as soon as Khomeini came to power. He started fervent attempts at securing political asylum for the ailing Shah and the Imperial family in Panama, Mexico, Morocco and finally Egypt. He was present at the Shah's death bed and funeral in Cairo in 1980.
Кейінгі жылдар
Захеди Швейцарияның Монтрё қаласында зейнеткерлікте өмір сүрді. Захедидің құжаттары Гувер институтының қорында сақталады.
Zahedi lived in retirement in Montreux, Switzerland. Zahedi's papers are held in the collection of the Hoover Institution.
Көзқарастар
2006 жылдың мамыр айында берген сұхбатында Захеди Иранның ядролық бағдарламасын қолдайтынын білдірді, оны Ядролық қаруды таратпау шарты (ЖҚҚ) аясында "Иранның бұзылмас құқығы" деп атады. Ол "Америка дауысына" АҚШ 1970 жылдары Иранның 50 миллиард долларлық ядролық бағдарламасын бастауға келісім бергенін айтты. Әсіресе, 1975 жылғы 22 сәуірдегі және 1976 жылғы 20 сәуірдегі екі құжат АҚШ пен Иранның ядролық бағдарлама бойынша келіссөздер жүргізгенін және АҚШ Иранға уранды байыту және отынды қайта өңдеу нысандарын құруға көмектесуге дайын болғанын көрсетеді.
In an interview in May 2006, Zahedi voiced his support for Iran's Nuclear Program stating it as an "inalienable right of Iran", under the Nuclear Non Proliferation Treaty (NPT). He told Voice of America that the U. S. approved the start of Iran's $50 billion nuclear program in the 1970s. Two documents in particular, dated 22 April 1975 and 20 April 1976, show that the United States and Iran held negotiations on a nuclear program and the U. S. was willing to help Iran by setting up uranium enrichment and fuel reprocessing facilities.