Кіріспе
Пабло Неруданың өлеңдер кітабы. "Canto General" – Пабло Неруданың оныншы өлеңдер кітабы. Ол алғаш рет 1950 жылы Мексикада, Talleres Gráficos de la Nación баспасында жарық көрді. Неруда оны 1938 жылы жазуға кірісті. "Canto General" ("Жалпы ән") 15 бөлімнен, 231 өлеңнен және 15 000-нан астам жолдан тұрады. Бұл туынды бүкіл Американың батыс жарты шары, немесе Жаңа әлемнің испандық американдық көзқараспен жазылған тарихы немесе энциклопедиясы болуға талпынады.
Canto General is Pablo Neruda's tenth book of poems. It was first published in Mexico in 1950, by Talleres Gráficos de la Nación. Neruda began to compose it in 1938. "Canto General" ("General Song") consists of 15 sections, 231 poems, and more than 15,000 lines. This work attempts to be a history or encyclopedia of the entire American Western Hemisphere, or New World, from a Hispanic American perspective.
XV әндер
Бірінші ән. Жер бетіндегі шам. Екінші ән. Мачу-Пикчудың биіктіктері.
Үшінші ән. Жаулап алушылар.
Төртінші ән. Азат етушілер.
Бесінші ән. Сатқындалған құм.
Алтыншы ән. Америка, мен сенің атыңды бекер айтпаймын.
Жетінші ән. Чилидің жалпы әні.
Сегізінші ән. Жердің аты – Хуан.
Тоғызыншы ән. Есік кесуші оянсын.
Он бірінші ән. Қашқын.
Он екінші ән. Пунитақи гүлі.
Он үшінші ән. Қараңғы ел үшін Жаңа жылдық ән.
Он төртінші ән. Ұлы мұхит.
Он бесінші ән. Мен.
Third Canto. The Conquistadors
Fourth Canto. The Liberators
Fifth Canto. The Sand Betrayed
Sixth Canto. America, I Do Not Invoke Your Name in Vain
Seventh Canto. Canto General of Chile
Eighth Canto. The Earth’s Name is Juan
Ninth Canto. Let the Woodcutter Awaken
Tenth Canto. The Fugitive
Eleventh Canto. The Flower of Punitaqui
Twelfth Canto. The Rivers of Song
Thirteenth Canto. New Year’s Chorale for the Country in Darkness
Fourteenth Canto. The Great Ocean
Fifteenth Canto. I Am
Мачу-Пикчуның биіктігі
"Мачу-Пикчудың биіктігі" (Las Alturas de Macchu Picchu) – "Жалпы әннің" екінші бөлімі. Эпикалық шығарманың осы бөлімін құрайтын он екі өлең 1950 жылы испан тілінде алғаш рет жарық көргенге дейін ағылшын тіліне аударылып келді. Бұл 1948 жылы Хоффман Рейнольдс Хейстің "The Tiger's Eye" атты Нью-Йоркте 1947–1949 жылдары жарық көрген өнер мен әдебиет журналында жариялаған аудармасымен басталды. Одан кейін 1950 жылы Уолдиннің аудармасы "Let the Rail Splitter Awake and Other Poems" атты памфлетте, Нью-Йорктегі марксистік баспахана үшін жарық көрді. Шығарманың алғашқы көптеп таралған коммерциялық басылымы 1966 жылы Натаниэль Тарнның аудармасымен, ал одан кейін 1980 жылы Джон Фелстинердің аудармасымен және "Неруданы аудару" атты аударма процесі туралы кітабымен бірге жарық көрді. Содан кейін 1993 жылы Джек Шмитттің "Canto General" толық аудармасы ағылшын тілінде алғаш рет жарық көрді. Соңғы жылдары бірнеше толық немесе жартылай жаңа аудармалар жасалды: Стивен Кесслер 2001 жылы ежелгі қираған жерлер туралы фото/саяхат кітабы үшін (Бари Брукофф редакциялаған "Мачу-Пикчу") және Марк Эйснер 2004 жылы Неруданың туғанына 100 жыл толуына арналған антология үшін он екі өлеңнің жетісін (I, IV, VI, VIII, X, XI және XII кантостар) қайта аударды.
Хронологиялық библиография
“Мачу-Пикчудың биіктігі”, ауд. Х.Р.Хейс. “Айғыр көзі”, 1.5, (1948). Нью-Йорк: “Тайгерс Ай” баспасы, 1947–1949. (112–122)
“Желжол бөлгішті оятыңыз және басқа өлеңдер”, 1950. Ауд. Уолдин. Сэмюэл Силленнің әскери хаты. Нью-Йорк: “Массалар мен бағыттар”. “Мачу-Пикчудың шыңдары”, ауд. Анхель Флорес, Уит Бернетт редакциясымен, “105 ең үздік қазіргі заманғы авторлар әлемнің ең жақсы әңгімелерін, юморды, драманы, өмірбаянды, тарихты, эсселерді, поэзияны ұсынады”. Нью-Йорк: “Диал Пресс”, 1950. (356–367)
“Мачу-Пикчудың биіктігі”, 1966. Ауд. Натаниел Тарн. Нью-Йорк: “Farrar, Straus and Giroux”; Лондон: “Jonathan Cape Ltd.”. “Мачу-Пикчудың биіктігі”, ауд. Хауэр Зиммон және басқалар. Айова қаласы: “Seamark Press”, 1971. “Мачу-Пикчудың биіктігі”, ауд. Том Раворт, Э. Кариаччиоло Техо редакциясымен, “Латын Америкасы поэзиясының антологиясы”. Балтимор: “Penguin”, 1971. “Мачу-Пикчудың биіктігі”, ауд. Джон Фелстинер, Джон Фелстинердің “Неруданы аудару: Мачу-Пикчуға жол” еңбегінде. Стэнфорд, Калифорния: “Стэнфорд университетінің баспасы”, 1980. “Мачу-Пикчудың биіктігі”, ауд. Дэвид Янг. Балдон, Орегон: “Songs Before Zero Press”, 1986. “Мачу-Пикчу”, ауд. Стивен Кесслер. Бостон: “Bullfinch Press”, 2001.
“Мачу-Пикчудың биіктігінен” бірнеше өлең, ауд. Марк Эйснер, “Неруда: Таңдалған өлеңдер” кітабында. Сан-Франциско: “City Lights”, 2004. “Мачу-Пикчудың биіктігі”, ауд. Томас К. Морин. Порт Таунсенд: “Copper Canyon Press”, 2015.
Let the Rail Splitter Awake and Other Poems, 1950. Trans. Waldeen. Note by Samuel Sillen. New York: Masses & Mainstream. “Summits of Macchu Picchu,” Trans. by Ángel Flores, in Whit Burnett, ed., 105 Greatest Living Authors Present the World's Best Stories, Humor, Drama, Biography, History, Essays, Poetry New York: Dial Press, 1950. (356 367)
The Heights of Macchu Picchu, 1966. Trans. Nathanial Tarn. New York: Farrar, Straus and Giroux; London: Jonathan Cape Ltd. The Heights of Macchu Picchu, trans. by Hower Zimmon, et al. Iowa City: Seamark Press, 1971. “The Heights of Macchu Picchu,” trans. Tom Raworth, in E. Cariacciolo Tejo, ed., The Penguin Book of Latin American Verse Baltimore: Penguin, 1971. “Heights of Macchu Picchu,” trans. John Felstiner, in John Felstiner, Translating Neruda: The Way to Macchu Picchu Stanford, CA: Stanford University Press, 1980. The Heights of Macchu Picchu, trans. David Young. Baldon, Oregon: Songs Before Zero Press, 1986. Machu Picchu, trans. Stephen Kessler. Boston: Bullfinch Press, 2001.
several poems from "The Heights of Macchu Picchu", trans. Mark Eisner in "The Essential Neruda: Selected Poems". San Francisco: City Lights, 2004. The Heights of Macchu Picchu, trans. by Tomás Q. Morín, Port Townsend: Copper Canyon Press, 2015.
Музыкалық нұсқалары
"Canto General" бірнеше музыканттармен музыкаға қойылды.
Апаркоа
Чилидің "Апарқоа" фольклорлық тобы Пабло Неруданың өзімен бірлесіп, Серхио Ортега және Густаво Бесера композиторларының қатысуымен "Canto General – Obra poetico musical" поэзиялық-музыкалық туындысын 1970 жылдың 5 желтоқсанында Сантьяго қаласының муниципаль театрында сахнаға қойды. "Апарқоа" тобының "Canto General" альбомы 1970 және 1974 жылдар аралығында бірнеше рет жазылып, Марио Лорка (Чили), Марес Гонсалес (Аргентина), Жизела Мэй (Германия), Хумберто Дуваушель (Чили) баяндаушыларымен бірлесіп әртүрлі елдерде жарық көрді.
Лос-Хайвас
Мачу-Пикчу биіктіктерінен алынған мәтіндерге арналған Alturas de Machu Picchu (1982) да орасан маңызды; атақты чилилік рок-тобы Los Jaivas осы туындыны жасаған. Альбомдағы "Sube a Nacer Conmigo Hermano" әнінің орындалуы, "Мачу-Пикчу биіктіктерінен" бөлімінің 12-ші әнінің дерлік толық жазбасы, ерекше танымал.
Басқалар
Quilapayún Chante Neruda (1983) чилилік Quilapayún халық тобының "Canto General" өлеңдерінен алынған мәтіндерге негізделген үш әнді қамтиды. Швеция композиторы Аллан Петтерссонның "12-ші симфониясы" (1974) 5-ші Canto-ның ("La arena traicionada") 3-ші бөлімін ("Los muertos de la plaza (28 de enero de 1946. Santiago de Chile) ") швед тіліне аудармада әдеби негіз ретінде пайдаланады. "Canto General" (1974), голланд композиторы Питер Шат (1935-2003) туындысы.