Кіріспе
Геологиялық жазбадағы олқылықты көрсететін тау жыныстарының беткі бетін сәйкессіздік - бұл екі тау жынысы немесе әр түрлі жастағы қабаттарды бөлетін, шөгінділердің тұрақты емес жинақталуын көрсететін, эрозиялық немесе жинақталмаған жер бетін білдіреді. Жалпы алғанда, ескі қабат жас қабаттың жинақталуына дейін белгілі бір уақыт аралығында эрозияға ұшырады, бірақ бұл термин шөгінді геологиялық жазбадағы кез келген үзілісті сипаттау үшін қолданылады. Бұрыштық сәйкессіздіктің маңыздылығын (төменде қараңыз) Джеймс Хаттон көрсетті, ол 1787 жылы Джедбургте және 1788 жылы Бервикширдегі Сиккар Пойнт қаласында Хаттонның сәйкессіздігіне мысалдар тапты, екеуі де Шотландияда. Қалыптаспаудың үстіндегі тау жыныстары астындағы тау жыныстарына қарағанда жас (егер реті кері бұрылса). Қалыптаспау - бұл аймақта ешқандай тұнба сақталмаған немесе келесі жиналудан бұрын ерозияға ұшыраған уақыт. Бұл уақыт аралығындағы жергілікті жазба жоқ және геологтар сол аймақтың геологиялық тарихының осы бөлігін ашу үшін басқа да ілгілерді пайдалануы керек. Геологиялық уақыт аралығы көрсетілмегенді үзіліс деп атайды. Бұл - туыстық қарым-қатынас.
An unconformity is a buried erosional or non depositional surface separating two rock masses or strata of different ages, indicating that sediment deposition was not continuous. In general, the older layer was exposed to erosion for an interval of time before deposition of the younger layer, but the term is used to describe any break in the sedimentary geologic record. The significance of angular unconformity (see below) was shown by James Hutton, who found examples of Hutton's Unconformity at Jedburgh in 1787 and at Siccar Point in Berwickshire in 1788, both in Scotland. The rocks above an unconformity are younger than the rocks beneath (unless the sequence has been overturned). An unconformity represents time during which no sediments were preserved in a region or were subsequently eroded before the next deposition. The local record for that time interval is missing and geologists must use other clues to discover that part of the geologic history of that area. The interval of geologic time not represented is called a hiatus. It is a kind of relative dating.
Сәйкестіксіздік
Сәйкессіздік – бұл параллель шөгінді тау жыныстары қабаттары арасындағы эрозия немесе шөгінді жиналмаған кезеңді көрсететін сәйкессіздік. Сәйкессіздіктер ауадағы эрозияның іздерімен сипатталады. Бұл типтегі эрозия тау жыныстарының жазбасында арналар мен палеосольдерді қалдыруы мүмкін.
Сәйкестіксіздік
Шөгінді тау жыныстары мен метаморфтық немесе магмалық тау жыныстары арасында сәйкессіздік кездеседі, егер шөгінді тау жынысы төменде жатқан, алғашқы және эрозияға ұшыраған метаморфтық немесе магмалық тау жынысының үстіне орналасқан болса. Яғни, егер жарылыстың астындағы тау жынысы магмалық болса немесе метаморфизм салдарынан қабаттануын жоғалтса, онда қосылатын жазықтық сәйкессіздік болып есептеледі.
Бұрыштық сәйкессіздік
Бұрыштық сәйкессіздік – көлденең қатарлы шөгінді тау жыныстары қабаттарының, еңкейіп, эрозияға ұшыраған қабаттарға орналасуымен, үстіндегі көлденең қабаттармен бұрыштық қарама-қайшылық тудыратын сәйкессіздік. Мұндай толық тізбек кейіннен одан әрі орогендік қызметтің әсерінен деформацияланып, еңкейе алады. Типик мысал Юра кезеңінде Брайаншонайс аймағында (Швейцария және Францияның Алпыс алдындағы аймақтарында) байқалады. Бұрыштық сәйкессіздіктер, жарылыстық жарылыстар кезінде жанартаулардың шығарған пирокластикалық тау жыныстарының күлді қабаттарында кездесуі мүмкін. Осындай жағдайларда, сәйкессіздік көрсететін шөгінді үзілісі геологиялық тұрғыдан өте қысқа болуы мүмкін – сағаттар, күндер немесе апталар.
Қалыптылық параметрлері
Параконформость – конформиттің жоғары және төменгі шөгінді қабаттары параллель болып келеді, бірақ олардың арасында көзге көрінетін эрозиялық үзіліс байқалмайды. Шөгіндінің үзілуі, мысалы, қазба қалдықтары арқылы анықталады. Оны шөгінді болмаған сәйкестік немесе псевдоконформит деп те атайды. Ұзақ емес параконформиттер диастема деп аталады.
Бағыттамалардың сәйкессіздігі
Бөгет тәрізді қиылыс, сондай-ақ жабылатын қиылыс деп те аталады, жас шөгінділер ескі қабаттарға тікелей орналасқанда, осылайша олардың қабат құрылымына әсер етеді.
Қоспалы сәйкестіксіздік
Аралас үйлеспеушілік – ерекше бөліну жазықтығы немесе жанасу сызығы жоқ үйлеспеушілік немесе сәйкессіздік түрі. Ол кейде төмендегі тау жынысынан пайда болған топырақтан, палеосольдерден немесе шағыр тас қабаттарынан құралуы мүмкін.