Кіріспе

Қаптама түрі

Біртекті прокаткаланған қаптама (RHA) – материалдық қасиеттерін жақсарту үшін бір стальдан ыстық прокаттау арқылы жасалған, қабатты немесе цементтелген қаптамадан өзгеше, көлік құралының қаптама түрі. Оның алғашқы кеңінен қолданылуы танктерде болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, жаңа танкке қарсы қару технологиялары дамығандықтан, тіпті айтарлықтай қалыңдықтағы біртекті қаптаманы салыстырмалы түрде оңай тесіп өте алатындықтан, ол негізгі шайқас танктері мен басқа да бронетехникада қолданылудан жайлап шыға бастады. Бүгінде бұл термин көбінесе көлік құралының қаптамасымен қамтамасыз етілген қорғанысты өлшеу бірлігі ретінде қолданылады (көбінесе болаттан немесе тіпті металлдан жасалмаған материалдардан тұрады), RHA-ның миллиметрлік эквивалентінде, яғни сол қорғанысты қамтамасыз ететін RHA қалыңдығына сілтеме жасайды. Әдетте, қазіргі заманғы композиттік қаптама RHA-дағы қорғаныш эквивалентіне қарағанда әлдеқайда жұқа және жеңіл конструкциямен бірдей деңгейде қорғаныс бере алады. Сол сияқты, бұл термин бронебойғыш қарудың тегілу қабілетін өлшеу бірлігі ретінде де қолданылады, яғни қару жүйесінің сенімді түрде тегілуі мүмкін RHA миллиметрлерінің санымен бағаланады.

Құрамы

Қарулы болат жоғары жылдамдықты металл снарядтарына қарсы тұру үшін қатты болғанымен, соққыға төзімді болуы тиіс. Мұндай қасиеттері бар болат, тиісті өлшемдегі құйма болаттан жасалған білеттерді өңдеу және оларды қажетті қалыңдықтағы тақталарға айналдыру арқылы өндіріледі. Ыстық прокаттау болаттың дәнді құрылымын біртектілендіреді, оның кристалдық құрылымын өзгертеді және қалыпқа келтіреді. RHA (сыртқы қабаты жоқ болат) біртекті, өйткені оның құрылымы мен құрамы қалыңдығы бойына біркелкі тараған. Біртекті болат тақтаға қарама-қарсы – цементтелген немесе беті қатайтылған болат тақта, онда болаттың беткі қабаты құрамы негізгі қабаттан өзгеше болады. RHA тақтасы ретінде басталатын болаттың беті, жылулық өңдеу процесі арқылы қатайтылады.

Тарих

Танктердің ойдағыдай табылуынан бастап Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін танк бронясы танкке қарсы қарулардың үлкейіп, күшті болуына қарсы тұру үшін қалыңдай түсті. Жақсы бронясы бар танк сол кездегі ең ірі танкке қарсы оқтарды тойтара алатын. Осы кезеңде RHA кеңінен қолданылды (басқа пластина қорытпаларымен және құйма болат бронясымен бірге), ал танкке қарсы қарулардың күші олардың тесіп өте алатын RHA қалыңдығымен өлшенді. Бұл стандартты сынақ, қазіргі кезде көптеген басқа бронь түрлері қолданылуына қарамастан, қолданыста қалып келеді, олардың кейбіреулерінде болат немесе басқа металдар мүлде жоқ. RHA Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, ауыр, жоғары жылдамдықты снарядтардың орнына, жаңа буын танкке қарсы, жарықша зарядты снарядтар пайда болғанға дейін негізгі броня ретінде кеңінен қолданылды.

Қазіргі қолданылуы

Екінші дүниежүзілік соғыстан бері, жаңа қаруларға (атап айтқанда, пішінді зарядтар мен жақсартылған кинетикалық энергияны өткізгіштерге) қарсы тиімділігі төмендегендіктен, RHA (біртектес бронь) көбінесе композиттік броньмен алмастырылды. Композиттік бронь болаттан өзге, ауа кеңістіктерімен, керамика немесе пластик сияқты материалдармен, сондай-ақ жарылғыш реактивті броньмен жабдықталады. Танкке қарсы қаруды сынау және калибрлеу үшін, оқтың тегіс өту қабілетін немесе бронь түрінің қорғаныс қабілетін бағалау кезінде, біртектес бронь эквиваленті (RHAe) термині қолданылады, бұл бронь болаттан жасалған болуы да, болмауы да мүмкін. Бронь пішінінің, сапасының, материалының және нақты жағдайлардағы өнімділігінің әртүрлілігіне байланысты, RHAe әртүрлі бронь түрлерін салыстыруда тек шамамен ғана пайдалы. Қазіргі таңдағы көптеген бронетранспорттық құралдардың негізгі құрылымы RHA-дан жасалған, ол жалпы беріктік пен сенімділікті қамтамасыз етеді.

Сипаттамалар

Қазіргі АҚШ армиясы үшін RHA бірнеше өндірушілер MIL DTL 12560 әскери стандартына сәйкес өндіреді. Тағы бір стандарт – MIL DTL 46177, алайда бұл стандарт қолданыстан шығарылған, ал барлық жаңа жобалаулар MIL DTL 12560 стандартын пайдаланады. MIL DTL 46177 RHA кернеу және беріктік көрсеткіштері бойынша AR500-ге дерлік ұқсас. MIL A 12560 стандарты бойынша Бринелл қаттылығының қалыпты диапазоны 302-400, бұл оны AR500-ден нашар етеді, оның көрсеткіші 477-534 аралығында.