Кіріспе

АҚШ армиясының офицері, тері аулаушы және зерттеуші (1796–1878)

Бенджамин Луис Эулали де Бонневилль (14 сәуір, 1796 – 12 маусым, 1878) – Америка Құрама Штаттары армиясының офицері, тері аулаушы және Америка батысын зерттеуші. Ол Орегон аймағына және Ұлы Бекенге жасаған экспедицияларымен, әсіресе Орегон жолының бір бөлігін белгілеуімен танымал. Өмірі бойы Бонневилль Вашингтон Ирвингтің батыстағы саяхаттары туралы жазған кітабы арқылы әйгілі болды.

Ерте өмір

Бенджамин Францияның Париж қаласында немесе оның жанында, француз баспашысы Николас Бонневилл мен оның әйелі Маргарита Бразиердің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол жеті жасқа толғанда, оның отбасы АҚШ-қа көшіп келді; олардың саяхат шығындарын Томас Пэйн төледі. Пэйн Францияда Бонневиллдермен бірге тұрған және Бенджамин мен оның екі бауырласы Луи мен Томасқа тәрбиеші болған. Өсиеті бойынша Пэйн 1809 жылы қайтыс болғанға дейін оны күткен Маргаритаға мүлкінің көп бөлігін қалдырды. Мұраға Нью-Рошельдегі (Нью-Йорк) олар тұрған ферманың 100 акр (40.5 гектар) жері кірді, бұл оған ұлдарын асырап, білім беруге мүмкіндік берді.

Ерте мансап

1813 жылы Бонневилл Нью-Йорк штатының Вест-Пойнт қаласындағы АҚШ Әскери академиясына жіберілді. Ол екі жылдан кейін бітіріп, жеңіл артиллерияның екінші лейтенанты шеніне ие болды. Карьерасының басында ол Жаңа Англия, Миссисипи және Арканзас территориясындағы Форт-Смит бекеттерінде қызмет етті. 1824 жылы ол Үндістан территориясындағы Гибсон фортына ауыстырылып, капитандыққа көтерілді. Францияға сапар барысында ол генерал Лафайеттің қонағы болды. Франциядан оралғаннан кейін 1828 жылы Миссури штатындағы Джефферсон казармасына жіберілді. Миссуриде Бонневилл Холл Дж. Келлидің еңбектерімен, сондай-ақ Томас Харт Бентон бас редакторлық қызмет атқаратын «Сент-Луис Энквайер» газетіндегі мақалалармен шабыттандырылып, Америка батысын зерттеуге белсенділік танытты. Бонневилл Келлимен кездесті, ол оның қабілетіне әсерленіп, Орегон аймағына экспедициялардың бірін жетектеуге тағайындады, ол 1832 жылдың басында жолға шығуы тиіс еді. Экспедицияға қатысуға жеткілікті еріктілер табылмай, экспедиция кейінге қалдырылып, соңында тоқтатылды, Бонневиллдің армандары орындалмады. Батысты зерттеуге деген құштарлығын қанағаттандыру үшін ол генерал Александр Макомбқа әскери қызметтен демалыс беру туралы өтініш жасады. Ол Орегон аймағындағы жергілікті тайпалар арасында құнды ақпарат жинап, барлау жұмыстарын жүргізе алатынын, ал аймақ сол кезде АҚШ пен Ұлыбританияның бірлескен басқаруында екенін атап өтті. Аймақтың көп бөлігін «Гудзон Бэй Компаниясы» бақылап отырды. Макомб оның өтінімін қабылдады, 1831 жылдың тамызынан 1833 жылдың қазанына дейін созылатын 26 айлық демалыс берді және үкіметке пайдалы болуы мүмкін барлық ақпаратты жинауды тапсырды. Атап айтқанда, ол тері саудагері болып көрініп, аймақтың табиғи ерекшеліктерін, климатын, топырағын, географиясын, топографиясын, минералды ресурстарын, геологиясын және жергілікті тайпалардың мінез-құлқын зерттеуі керек еді. Оның саяхатының шығындарын жеке донорлар, соның ішінде Асториялық Альфред Сетон және, мүмкін, Джон Джейкоб Астор төледі.

Неке және отбасы

Бонневилл үйленіп, әйелімен қызын дүниеге әкелді. Бірінші әйелі мен қызы қайтыс болғаннан кейін, ол 1866 жылы әскери қызметтен зейнеткерлікке шыққан соң ғана, Арканзас штатындағы Форт-Смит қаласына қоныстанды. Сол жерде ол Сью Нейсқа үйленді. Сонымен қатар, ол Джо Уокер басқаруымен Ұлы тұзды көлді зерттеу және Калифорнияға құрлық жолы табу үшін бір топ адамды жіберді. Уокер қазіргі Невада арқылы Гумбольдт өзені бойымен, сондай-ақ Сьерра-Невада таулары арқылы Уокер өткелінен өтетін жолды ашты. Бұл жол кейін Калифорния алтын асыру кезінде алтын іздеушілердің негізгі бағыты ретінде танылды. Бонневилдің Уокерді Калифорнияға жіберу себептеріне қатысты көптеген пікірлер айтылды. Кейбір тарихшылар Бонневилдің сол кезде Мексиканың бір бөлігі болған Калифорнияға АҚШ армиясының шабуылына дайындалуға тырысқанын болжайды. Колумбия өзеніндегі Ванкувер бекінісіндегі Гудзон шығанағы компаниясының Колумбия операцияларының директоры Джон Маклауглин Бонневилдің миссиясы туралы естіген соң, өзінің саудагерлеріне Бонневилл мен оның серіктерімен сауда жасауға тыйым салды. Бонневилл, өзі кездескен Snake өзенінің жергілікті тұрғындарының көпшілігі Гудзон шығанағы компаниясын ренжітуден қашып, америкалықтармен сауда жасауға құлшынбайтынын хабарлады. 1833 жылдың жазында Бонневил қазіргі Вайоминг штатындағы Винд-Ривер тауларына шошон тайпасымен сауда жасау үшін сапар шекті. Осы кезде ол жоспарлағандай қазан айына дейін шығысқа қайта алмайтынын түсінді. Ол генерал Макомбқа ұзақ хат жазып, өзінің зерттеулерінің қорытындысын берді және Колумбия өзенін және Оңтүстік-Батыстың бір бөлігін зерттеу үшін қосымша уақыт сұрады.

Орегонға жетуге тырысу

Қыстың басында Бонневилл фортында болған соң, ол 1834 жылдың қаңтарында Уиламет аңғарына жету мақсатымен батысқа қарай жолға шықты. Ол өз адамдарымен бірге Жылан өзенінен төмен қарай, Хеллс каньоны арқылы, Валова тауларына дейін жол жүрді, онда олар Имнаха өзенінің бойындағы Нез Перселер қонақжайлылық танытты. 1834 жылы 4 наурызда олар Гудзон шығанағы компаниясының Форт Нез Персес фортына, Уолла-Валла өзенінің Колумбияға құятын жеріне жетті. Форттың ХБК командирі Пьер Памбрун оны қарсы алды, бірақ онымен бизнес жасаудан бас тартты. Боневилл мен оның адамдары бос қолмен оңтүстік-шығыс Айдахоға қарай бағытын қайталады және Портнеф өзенінде қоныстанды. Шілдеде ол Хадсон шығанағы компаниясымен сауда-саттық жасауға бел буып, батысқа екінші рет сапар шегеді. Ол көк таулар арқылы оңай жолмен жүріп, Натаниел Уайетпен тағы да кездесіп, Гранде-Ронде өзенінің бойында қоныстанды. Осы уақытқа дейін ол және оның адамдары азық-түлік пен керек-жараққа мұқтаж болды. Нез Персес бекінісінде олар Пэмбруннан да осындай қарсылық көрді. Бірден шығысқа қайтудың орнына Бонневилл мен оның адамдары Колумбиядан төмен Ванкувер фортына қарай жүрді. Өзен бойында Сахаптиндермен сауда жасауға тырысты, бірақ сәттіліксіз. Ол Форт-Ванкуверде Маклауглиннің дәл осындай қарсылығын қабылдайтынын түсінді және шығысқа қайтуға шешім қабылдады. Ол 1834 - 35 жылдары қысты Шошонмен бірге Үрсін өзенінің жоғарғы жағында өткізді және 1835 жылдың сәуірінде Миссуриге оралу сапарын бастады. Ол тамыз айында Тәуелсіздікке жетіп, оның ұзартуды сұраған хаты келіп жеткенімен, оны Макомбқа жеткізбегенін анықтады. Сол кезде оның қызметі тоқтатылған болатын.

Вашингтон Ирвинг

Бонневилл өз комиссиясын қайтарып алу ниетімен шығысқа сапар шекті. Вашингтон қаласына жол жүзінде Нью-Йорк қаласында тоқтады, онда оны меценаты Джон Джейкоб Астор қарсы алды. Астормен бірге тұрғанда Бонневилл Вашингтон Ирвингпен кездесті. Бонневилл Ирвингке өзінің бастан кешкен оқиғаларын айтып берді, оларды өзі жазып жатқан кітабына енгізуді жоспарлаған еді. Бір-екі айдан кейін Ирвинг Бонневиллге тағы да келді, ол сол кезде Вашингтондағы казармада тұрып жатқан болатын. Бонневилл өзінің оқиғаларын жазуда қиындыққа тап болды. Екеуі де Бонневиллдің карталары мен жазбаларын 1000 долларға Ирвингтің үшінші "Батыс" кітабының негізі ретінде пайдалануға келісті. Соның нәтижесінде 1837 жылы "Капитан Бонневиллдің оқиғалары" кітабы жарық көрді.

Әскери қызметте көбірек болу

Вашингтоннан Бонневилл әскери министр Льюис Касқа өзінің комиссиясын қайтару туралы арыз жазды. 1836 жылдың басында ол сәттілікке қол жеткізді. Кейінгі жылдары оған батыс шекарада Небраска территориясындағы Форт-Керниде және Нью-Мексико территориясындағы Форт-Филлморда тапсырмалар берілді, онда ол 1855 жылы 3 ақпанда полковник Томас Стэннифордтың өлімінен кейін үшінші жаяу әскер полкінің командирі болды. Ол сондай-ақ Мексика-Америка соғысында қызмет етті, Винфилд Скотттың Веракрус науқанына қатысты. Ол Мексиканың баспаналы жерлерін басып алуда болды. 1855 жылы 3-ші жаяу әскер полкінің полковнигі болып тағайындалды және екі рет Нью-Мексико департаментіне қолбасшылық етті. Бонневилл 1861 жылы белсенді қызметтен зейнеткерлікке шықты, бірақ көп ұзамай Азамат соғысы кезінде қайта шақырылды. 1861 жылдан 1863 жылға дейін Бонневилл Миссуриде рекрутингтің суперинтенданты, ал 1862 жылдан 1865 жылға дейін Сент-Луистегі Бентон казармасының командирі болды. Соғыстың соңында ол ұзақ және көрнекті мансабының құрметіне бригадир генерал болып тағайындалды. Ол 1866 жылы екінші рет зейнеткерлікке шығып, Арканзас штатының Форт-Смит қаласына көшіп барды, онда ол екінші рет Сью Нейске тұрмысқа шықты. Бригад генерал-лейтенанты Бонневилл 1878 жылы 82 жасында қайтыс болды. Ол Сент-Луис, Миссуридегі Беллефонтейн зиратында жерленген. Генерал Бонневилль 1847 жылғы Ацтек клубына және АҚШ-тың адал легионының әскери орденіне қосылуға құқылы болды, олар Мексика соғысы мен Америка азаматтық соғысында қызмет еткен офицерлер үшін әскери қоғамдар болды, бірақ олар ешбір ұйымға қосылмады.