Юлиус Самнер Миллер: Физика және телеэкран жұлдызы

Кіріспе

Американдық физик Джулиус Самнер Миллер (17 мамыр 1909 – 14 сәуір 1987) – американдық физик және телеарнадағы тұлға. Ол Солтүстік Америка мен Австралиядағы балаларға арналған телебағдарламалардағы еңбегімен әйгілі.

Экраннан тыс

Джулиус Самнер Миллер Массачусетс штатының Билерика қаласында, тоғыз баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Оның әкесі латыш, ал анасы литвалық болғандықтан, 12 тілді білген. 1965 жылдан 1985 жылға дейін АҚШ Әуе күштері академиясында қызмет етті.

Теледидар

1959 жылы Миллер Лос-Анджелестегі KNXT (қазіргі KCBS TV) 2-арнасында білім беру бағдарламасын, «Неге бұл солай?» дегенді жүргізе бастады. 1962 жылдан 1964 жылға дейін ол Диснейлендте түсірілген «Микки-Маус клубының» синдикаттық қайта көрсетілімдерінде Диснейдің «Көрнекті профессоры» болды. Ол сондай-ақ Диснейдің «Ғылымдағы керемет сәттер» және «Ғылым және оның сиқыры» сериалдарында ойнады. Сол кезеңде ол Стив Алленнің Голливудтағы кешкі телешоуында физикалық эксперименттер орындап, жартылай тұрақты түрде пайда болды, оны W тобы синдикатымен таратып жүрді. Ақырында, оның Австралияда, Канадада, Норвегияда және Жаңа Зеландияда өз телешоулары болды. Миллер Австралиядағы алғашқы теледидарлық көрінісін 1963 жылы Боб Сандерстің «Адамдар» бағдарламасында жасады. Физика бойынша импровизациялық демонстрацияда ол шикі картопқа суару сауынды итеріп жіберуге тырысты. Қағаз сабанның күштілігі жеткіліксіз, бірақ ұшын қысып алса, қамалған ауа поршень сияқты әрекет етеді, картопты оңай тесіп кетеді. Ол өзінің мансабында алғаш рет бұл жұмысты істей алмады және қатты дауыстап: «Австралиялық сабандар ешқандай құны жоқ!» деді. Келесі күні таңертең Миллер Сидней университетінің зертханасына келгенде еденде бір миллион суару құмырасын тауып алды. Бірге телеграмма келген: «Сіздің қажеттілігіңізге сай келетін нәрсені табуыңыз мүмкін». Кейінірек ол былай деді: «Мен сабанның арасында отырдым, шашым мен құлағымда сабандар бар еді. Бірақ мен қателік жасадым. Мен: «Австралиялық картоптың құны жоқ» деуім керек еді, сонда картоп нарығын басып алған болар едім!» Көп ұзамай оған Австралияның ABC телеарнасының ғылыми бағдарламасын ұсынуға ұсыныс жасалды. Қанша ақша алғысы келетінін сұрағанда, ол ешқашан сұрамағанын, ұсынысты тыңдағанын, содан кейін оны «екіден онға дейін көбейткенін» айтты. Бюджеттік шектеулер салдарынан ұсыныс кері қайтарылды, бірақ Миллер өзінің ғылыми негізделген телесериалдарын өткізуге келісті, ол Сидней университетінде түсірілді. «Неге бұл солай?» (программаның атауы, ол сондай-ақ оның негізгі сөздігіне айналды) 1963 жылдан 1986 жылға дейін таратылды және «жақсы эксперименттер, қызықты ғылым және керемет шаштары» үшін белгілі бір хитке айналды. 1960 жылдардағы бағдарлама «Физикадағы демонстрациялар» (америкалық PBS теледидарынан көрсетілгенде «Ғылым демонстрациялары» деп те аталды) болды. Ол әр эпизодты: «Қалай жүрсіздер, ханымдар мен мырзалар, ұлдар мен қыздар [кейде басқаларды қосады: және мұғалімдер, және әкелер, және аналар, және адамдар]. Мен Джулиус Самнер Миллермін, және физика менің ісім [осыдан кейін әр сабақтың тақырыбын сипаттамалық сөз тіркесінен кейін жиі ұсынамын: Ал менің бүгінгі ерекше ісім мынау]» деп бастады.

In 1959, Miller began hosting his educational program, Why Is It So?, on KNXT (now KCBS TV) Channel 2 in Los Angeles. From 1962 to 1964, he was Disney's "Professor Wonderful" on new introductions, filmed at Disneyland, to the syndicated reruns of The Mickey Mouse Club. He also starred in the Disney series Great Moments in Science and Science and its Magic. During the same period, he appeared on a semi regular basis, performing physics experiments, on Steve Allen's late night TV show in Hollywood, syndicated by Group W. Eventually, he also had his own TV shows in Australia, Canada, Norway, and New Zealand. Miller's first television appearance in Australia was on Bob Sanders People in 1963. In an improvised physics demonstration, he attempted to drive a drinking straw through a raw potato. A paper straw normally does not have sufficient strength but if one pinches the end, the trapped air acts as a piston, easily piercing the potato. For the first time in his career he could not get this to work, and he loudly exclaimed "Australian straws ain't worth a damn!". The next morning, Miller arrived at his Sydney University laboratory to find one million drinking straws on the floor with a telegram reading "You might find one of these fitting your requirements". He later stated "I sat amongst the straws with straws stuck in my hair and ears. But clearly I had made a mistake. I should have said: 'Australian potatoes ain't worth a damn', and I'd have cornered the potato market!" Shortly after, he was offered a job presenting science for Australia's ABC Television. When asked how much money he wanted, he replied that he never asked, he listened to an offer then "multiplied it by a factor between two and ten". Due to budget constraints the offer was withdrawn, but an agreement was reached for Miller to host his own science based TV series which was filmed at the University of Sydney where he taught. Why Is It So? (the program title, which also would become his stock phrase), was broadcast from 1963 to 1986 and became an instant hit known for its "cool experiments, interesting science, and fantastic hair". The 1960s program became Demonstrations in Physics (also called Science Demonstrations when it was aired on American PBS television). He introduced each episode with the line:
How do you do, ladies and gentlemen, and boys and girls [sometimes adding some others like: and teachers, and fathers, and mothers, and people]. I am Julius Sumner Miller, and physics is my business [whereupon often presenting the subject of each lesson after the characteristical phrase: And my very special business today is ]

1963 жыл шамасында Миллер Сидней университетінің «Жазғы ғылым мектебінде» алдыңғы қатарлы оқытушылар тобының бірі болды, ол Австралияның ұзақ жазғы демалысында қаңтар айында таңертеңгі уақытта таратылды. Физик Гарри Мессел және молекулалық биолог Джеймс Уотсон ДНК-ның спиральді құрылымын бірге ашқаннан кейін, бірақ адам геномды зерттеуден онжылдықтар бұрын, өздерінің баяндамаларын ұсынды. «Неге бұл солай?» деп аталатын физиканы көрсету туралы алғашқы телесериал бүкіл елде көрінді және естілді. Пошталар көп болды. Академиялық оқу мен үшін ерекше жеңіске жетті. Олар мені жайбарақат, қарапайым адам деп айыптады. Егер мен олардың қалауын орындаған болсам, менің бағдарламаларым олардың сабақтары сияқты жайсыз болар еді! Мен мақсатымды жақсы білетінмін: табиғаттың әдемілігін математикамен бұзбай, қалай әрекет ететінін көрсету. Неге Хладнийдің пластинасының сұлулығын Бессел функциясымен көмескілеу керек? Миллер эфирде танымал болуына әдетте маңызды ғылыммен байланысты емес құлшынысы себеп болды. Шоуларда «Кімде-кім оның сұлулығына таң қалмай қалса, сол өлі» деген сияқты сөздерді көптеп айтатын. Сонымен қатар ол көрермендерді алдағанды жақсы көретін. Көпшілік қолданатын тәсіл - бос стаканды көтеріп алып, қонақтардан оның бос екенін растауды сұраңыз, содан кейін оның ауаға толы екенін байқамағаны үшін оларды сөгіңіз. Әр сабақ алдында ол әдетте қол көтеруді сұрайды, олар бірнеше нәтижелердің қайсысын күтетіндерін көрсетеді. Кейде ол «қамсары жоқтардың қолын көтерейік» деп қосты. 1964 жылы Миллер қатерлі жүрек ауруына шалдықты. Австралияда лекция оқып, ол Сидней университетінің телеграммасын жіберіп, «Мен мұнда өліп қалдым» деп жазды. 1986 жылы екінші рет жүрек соғысы болды, бұл физиканың нақты қағидаларын қысқаша көрсетіп берді.

Өлім

1987 жылдың ақпан айында Миллер Австралияға сапар барысында ауырып, АҚШ-қа қайтып келді, онда оған лейкемия диагнозы қойылды. Миллер 1987 жылдың 14 сәуірінде Калифорния штатының Торранс қаласында алты аптадан кейін қайтыс болды. Өсиетіне сәйкес, Миллердің денесі Оңтүстік Калифорния университетінің стоматология факультетіне тапсырылды; оның тілегі бойынша ешқандай аза тұру рәсімі өткізілмеді.