Кіріспе

Мексикадағы мәдени орталық

Паласио де Белас Артес (Көркем өнер сарайы) – Мексика қаласындағы көрнекті мәдени орталық. Мұнда сахналық өнер шаралары, әдебиеттік шаралар және бейнелеу өнері галереялары мен көрмелері (оның ішінде маңызды тұрақты мексикалық қабырға суреттері) өткізіледі. "Беллас Артес" деп қысқаша аталатын бұл орын "Мексиканың өнер соборы" деп танымал және Мексика қаласының тарихи орталығының батыс жағында, Аламеда Орталық паркіне жақын орналасқан. Беллас Артес 19 ғасырдың соңында салынған бұрынғы Ұлттық театрдың орнын басты. Бұл театр Мексика қаласындағы қала құрылысын жаңарту аясында бұзылып, 1910 жылы Мексиканың тәуелсіздік соғысының жүз жылдығын тойлауға арналған сәнді ғимаратты салу жоспарланды. Алғашқы жобалау және құрылыс 1904 жылы итальяндық сәулетші Адамо Боари жүргізді, бірақ жұмсақ топырақ пен Мексика революциясына дейін және оның кезінде туындаған саяси мәселелер құрылысты кешіктіріп, 1913 жылы тоқтатты. Құрылыс 1932 жылы мексикалық сәулетшінің басқаруымен қайта жаңғырылып, 1934 жылы аяқталды. 1934 жылғы 29 қарашада салтанатты түрде ашылды. Ғимараттың сыртқы пішіні негізінен модерн және неоклассикалық стильде, ал ішкі дизайны арт-деко стилінде жасалған. Бұл ғимарат Гонсалес Камарена, Диего Ривера, Сикейрос және басқалардың қабырға суреттерімен, сондай-ақ көптеген көрмелер мен театрлық қойылымдарымен, оның ішінде Балет Фольклорико де Мексиканың өнерлерімен танымал.

Тарих

Бұл жердегі ең көне құрылыс 1680 жылы салынған Санта-Исабель монастырының шіркеуі болды. Дегенмен, қауырсынды жылан пішіндес құрбандық алаңы сияқты маңызды мексикалық археологиялық табыстар осы жерден табылған. Монастырь аймағы ерте канал кезеңінде жиі құрғақшылыққа ұшырады және осы жердегі даму тез қарқын алды. Оған қарамастан, монастырь 1860 жылдардағы реформа заңдарымен күштеп жабылмағанша сақталды. Оның орнына тоқыма фабрикасы және қарапайым халыққа арналған тұрғын үйлер салынды. Адамо Боари 1904 жылдың қазанында сол кезде тек АҚШ-та ғана бар, бірақ осы көлемде емес, әсем металл құрылысты салуға уәде берді. Ғимараттың негізгі тасын 1904 жылы Порфирио Диас қалады. 1910 жылғы мерзімге қарамастан, 1913 жылға қарай ғимараттың құрылысы баяу жүрді, тек негізгі қаңқасы ғана дайын болды. Бұған себеп – жоба күткеннен гөрі күрделірек болды, себебі салмақты ғимарат жұмсақ, сіңіргіш топыраққа батып кетті. Екінші себеп – Мексика революциясына әкеп соққан саяси және экономикалық тұрақсыздық. Толыққанды әскери қақтығыс сарай құрылысын тоқтатты және Адамо Боари Италияға қайтып оралды. 1946 жылы Instituto Nacional de Bellas Artes (Ұлттық Көркемөнер Институты) өнерді дамыту мақсатымен мемлекеттік мекеме ретінде құрылды және бастапқыда Museo Nacional de Artes Plásticas, Museo del Libro және басқа да орындарда орналасты. Қазір ол Паласиода. Театрды жаңғырту арқасында бұрын мүмкін болмаған мультимедиалық көрсетілімдер ұйымдастырылатын болады. 1934 жылы ашылғаннан бері бас залға ешқандай жөндеу немесе жаңарту жүргізілмеген. Авенида Хуареске қараған негізгі фасады ақ итальяндық Каррара мраморынан жасалған. Порталдың ішкі бөлігінде итальяндық Леонардо Бистольфидің мүсіндері орналасқан. Олар "Азаттық", "Ашу", "Бақыт", "Тыныштық" және "Махаббат" мүсіндерімен оралаған "Үйлесімдік" мүсінінен тұрады. Фасадтың тағы бір бөлігінде музыка мен шабытты бейнелейтін херубимдер мен мүсіндер бар.

Оқиғалар

Сарайда музыка, би, театр, опера және әдебиет салаларындағы ең көрнекті оқиғалар өтті, сондай-ақ сурет салу, мүсін және фотосурет өнерінің маңызды көрмелері ұйымдастырылды. Онда Мексиканың және шетелдің ең танымал тұлғалары қонақ етіп қабылданды. Поэзия кештері мен халықтық мәдениетке қатысты шаралар да өткізілді. Суретшілер мен ұжымдар Мексиканың түкпір-түкпірінен және шетелдерден келді. Оны "Мексикадағы өнер соборы" деп атайды. Мұнда тұрақты түрде өнер көрсететін ең белгілі екі ұжым – "Ballet Folklórico de México" және "Compañía Nacional de Ópera de Bellas Artes" Ұлттық опера компаниясы мен Ұлттық симфониялық оркестр. Біріншісі аптасына екі рет театр сахнасында өнер көрсетеді және Мексиканың испаниялық кезеңге дейінгі және кейінгі билерінің керемет шарасы болып табылады. Әдеттегі бағдарламаға ацтектердің қасиетті билері, Халисконың шаруалық билері, Веракрустағы мереке, үйлену тойы кіреді – бәрі де мариачилер, маримба ойнаушылар мен әншілердің сүйемелдеуімен. Сондай-ақ, мексикалық фильмдерге арналған "Premios Ariel" сыйлығы да осы сарайда табыс етіледі. Мұнда көптеген жеке шаралар ұйымдастырылды. Олардың ішінде Фрида Калоның бірнеше көрмесі және Лучано Павароттидің бірнеше өнер көрсетулері бар. 1987 жылы "Bellas Artes" сарайында Иса Родригестің "Донна Джованни" операсының ұмытылмас қойылымы өтті, ол Моцарттың операсының әйелдер құрамындағы жаңа бейімделуі болды. Мексикалық баритон Хорхе Лагунес (2002) және каталондық гитарист Жоан Мануэль Серрат (2003) та өнер көрсетті. Мұнда өткізілген шаралардың қатарында "ABCDF Palabras de Ciudad" (2002) – фотосуреттер мен бейнежазбалар арқылы қарапайым халықтың тұрғын үйлеріндегі өмірді бейнелейтін, "Bordados del Mexico Antiguo" (Ескі Мексиканың кестесі) – өнер өңдеу процестерін, тарихын және дизайнын көрсететін, сондай-ақ 2006 жылы Патрисия Фелпс де Циснерос коллекциясынан алынған 72 суретшінің 148 туындысын қамтитын "Көріністер алмасу: Латын Америкасының көзқарастары" көрмесі бар. Кейде сарай алдындағы алаң 2003 жылы Ирак соғысына және 2010 жылы бұқа күресіне қарсы наразылықтардың ортасы болды.

Қабырға кескіндері

Жер қабаты мен ең жоғарғы қабат арасындағы қабаттарда мексикалық монументалды сурет өнерінің ең белгілі суретшілері салған көптеген қабырға суреттері орналасқан.