Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сан-Луис-Потоси, көбінесе Сан-Луис деп аталады, немесе әріптерімен SLP (Отоми: Nmiñ'u) – Мексиканың Сан-Луис-Потоси штатының астанасы және ең халқы көп қаласы. Бұл, Сан-Луис-Потоси муниципалитетінің орталық қаласы. Қаланың теңіз деңгейінен биіктігі көрсетілмейді. Қаланың халқы шамамен 824 229 адамды құрайды, ал метрополиялық аймақтың халқы – Соледад-де-Грасиано-Санчес қаласы және басқа да айналасындағы муниципалитеттерді қоса алғанда, шамамен 1 221 526 адамға жетеді. Бұл Сан-Луис-Потоси метрополиясын Мексикадағы он бірінші ең ірі метрополиялық аймаққа айналдырады. Қала Сан-Луис-Потоси штатының батыс-орталық бөлігінде, 22.16° солтүстік ендігінде және 100.98° батыс бойламында орналасқан. Муниципалитеттің ауданы көрсетілмейді. Қала Бахио макроаймағының құрамына кіреді. Қала Францияның IX Луисінің (Мексикада Сан-Луис-Рей-де-Франция, Франция королі, Сент-Луи ретінде белгілі) құрметіне аталған, ол қаланың қасиетті покровители болып саналады. "Потоси" атауы, қалаға негіз салынғанға дейін шамамен қырық жыл бұрын ашылған Боливиядағы Потосидің өте бай кен орындарына сілтеме жасайды, себебі Сан-Луиске жақын Серро-де-Сан-Педродағы күміс және алтын кен орындарын игеру 1592 жылы қаланың негізін қалаудың басты себебі болды. Қазіргі уақытта қала Мексиканың орталық бөлігіндегі маңызды өнеркәсіптік орталықтардың бірі болып табылады және дамыған өндіріс саласына ие. Соңғы онжылдықтарда көптеген шетелдік компаниялар, қаланың сауда үшін стратегиялық орналасуына байланысты, Сан-Луис-Потосиде инвестиция салуды жөн көрді, себебі қала Мексика қаласы мен АҚШ шекарасының арасында, сондай-ақ Мексиканың үш ірі қаласы – Мексика қаласы, Гвадалахара және Монтеррей құрайтын үшбұрыштың ортасында орналасқан. Өнеркәсіптік экономикасынан басқа, қала соңғы кезде мемлекеттік және федералды бағдарламалар арқылы Мексиканың орталық аймағындағы туристік орын ретінде насихатталуда. Сан-Луис-Потосидің тарихи орталығы көптеген ғимараттарда әртүрлі көркем стильдердің керемет үйлесімін көрсетеді және Мексикадағы отарлық сәулет өнерінің көрнекті үлгісі болып табылады. 2010 жылы тарихи орталық ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне "Камино Реал де Тьерра Адентро" аясында енгізілді.
San Luis Potosí, commonly referred to as San Luis, or by its initials SLP (Otomi: Nmiñ'u), is the capital and the most populous city of the Mexican state of San Luis Potosí. It is the municipal seat of the surrounding municipality of San Luis Potosí. The city lies at an elevation of It has an estimated population of 824,229 in the city proper and a population of approximately 1,221,526 in its metropolitan area, formed with the neighbour city of Soledad de Graciano Sánchez and other surrounding municipalities, which makes the metropolitan area of Greater San Luis Potosí the eleventh largest in Mexico. The city is in the west central part of the state of San Luis Potosí, at 22.16°N, 100.98°W. The municipality has an area of It is part of the macroregion of Bajío. The city is named after Louis IX of France (also known in Mexico as San Luis Rey de Francia, Saint Louis, King of France), who is the city's patron saint. Potosí was added in reference to the fabulously rich mines of Potosí, Bolivia, discovered some forty years before the city was founded, as the exploitation of silver and gold mines in Cerro de San Pedro, near San Luis, was the main reason for the founding of the city in 1592. Currently the city is one of the main industrial centers in central Mexico with a prolific manufacturing industry. A number of foreign industries have chosen to invest in San Luis Potosí in the last decades thanks to its strategic location for trade, as the city is located halfway between Mexico City and the United States border, as well as in the middle of the triangle formed by the three largest cities in Mexico: Mexico City, Guadalajara, and Monterrey. Besides its industrial economy, recently the city has been promoted as a touristic destination in central Mexico by state and federal programs. San Luis Potosí's historic center displays a remarkable mixture of different artistic styles in many buildings and is a major example of colonial architecture in Mexico. In 2010, the historic center was listed as a UNESCO World Heritage Site within Camino Real de Tierra Adentro.
Колонияға дейінгі кезең
Испан дәуірінен бұрын, қазіргі Сан-Луис-Потоси штатының аумағында екі мәдени аймақ орналасты: Мезоамерика және Аридоамерика. Штаттың оңтүстік және шығыс аймақтарын Отоми және Уастек патшалықтары билеген, ал солтүстік және орталық-батыс аймақтарында, қазіргі Сан-Луис қаласы орналасқан жерде, Чичимека халқы тұрды. Чичимека – қазіргі Мексиканың солтүстігіндегі Ацтек империясының шекарасында көшпелі өмір салған түрлі этностарды білдіретін жалпы атау. Көшпелі халық болғандықтан, олар Мезоамерика өркениеттері сияқты ірі қалалар мен тұрақты елді мекендер салған жоқ. Тарихшылар оларды өте соғысқан халықтар деп сипаттайды, олар үнемі бір-бірімен соғысқан. Бұл тайпалар әртүрлі тілдерде сөйлегенмен, олардың әдет-ғұрыптары ұқсас болды. Испан конкистадоры мен олардың жергілікті одақтастары Мексика мемлекетінің қалыптасқан аумағына келгеннен кейін, Аридоамериканың солтүстік аумақтарын жаулауға шамамен бір ғасыр уақыт кетті. 16 ғасырдың соңында отарлаушылар аймақта алғашқы қоныстарды құрғанда, Гуачичил тайпаларының үздіксіз шабуылдарына қарсы күресуге мәжбүр болды. Олар Закатекасқа жаңа ашылған жолмен сауда жасауға шыққан керуеншілерге шабуыл жасады. Конкистадорлар мен діни миссионерлер қазіргі Сан-Луис қаласы орналасқан жерді "Эль Гран Тунал" (Тун жемісінің үлкен орны) деп атады. Соңында, 1589 жылы Мигель Кальдера мен Диего де ла Магдаленаның күш-жігерінің нәтижесінде Чичимека халқы мен испан отарлаушылары арасында бейбітшілік орнады, бұл Чичимека соғысының аяқталуын білдірді.
In pre Hispanic times, the territory now occupied by the state of San Luis Potosí included two cultural areas: Mesoamerica and Aridoamerica. While the southern and eastern regions of the state were occupied by Otomi and Huastec kingdoms, its northern and central west regions, where the city of San Luis now is located, were inhabited by Chichimeca. Chichimeca is a generic term given to various nomadic ethnicities which inhabited the northern fringes of the Aztec Empire, which is now northern Mexico. As they were nomadic peoples, they did not build large cities nor have permanent settlements like most Mesoamerican civilizations. They are described by historians as very warlike peoples, living in continual wars among themselves. These tribes spoke different languages but their customs were similar. After the arrival of Spanish conquistadores and their indigenous allies into the territory now formed by the Mexican nation, it still took them about a century to colonize the northern territories in Aridoamerica. When the settlers founded the first settlements in the region in late 16th century, they had to struggle against constant attacks from Guachichil tribes. Extremely belligerent, these tribes attacked traders who traveled to Zacatecas in newly created routes. Conquistadores and religious missionaries called the place where San Luis now is located "El Gran Tunal" (Grand Place of Tuna fruit). Finally, in 1589, peace between Chichimeca peoples and Spanish settlers was reached thanks to efforts made by Miguel Caldera and Brother Diego de la Magdalena, which marked the end of the Chichimeca War.
Колониялық кезең
Францискандық миссия 1583 жылы, қала салынғанға дейін тоғыз жыл бұрын аймақта құрылды. 1592 жылдың басында Серро-де-Сан-Педро кен орындары табылды. Сан-Педро тауында судың жетіспеуі сол жерде жаңа елді мекендер салуға, сондай-ақ кен байлықтарын тиімді пайдалануға кедеріс келтірді. Бірақ, одан шалқарыда суы мол аңғар болды. Осының нәтижесінде кен өндіру жұмыстарын жеңілдету үшін жаңа қалашық құрылды. Сан-Луис-Потоси қаласының құқықтық негізі 1592 жылдың 3 қарашасында Вице-король Луис де Веласко құрған жарғылық комиссиямен бекітіліп, Мигель Кальдераға (қаланың тарихи негізін қалаушы саналады) және Хуан де Онатеге тапсырылды.
A Franciscan mission was established in the zone in 1583, nine years before the city's founding. In early 1592 the mines of Cerro de San Pedro were discovered. The lack of water in Cerro de San Pedro made impossible a new settlement in that specific area, as well as the proper exploitation of the minerals. A short distance away there was a valley where water was abundant. This originated the creation of a new township to facilitate the labors of mining extraction. The legal foundation of the town of San Luis Potosí was made in November 3, 1592, according to a charter commission raised by Viceroy Luís de Velasco and given to Miguel Caldera (considered the historic founder of the city) and Juan de Oñate.
Тәуелсіздік
1863 жылы Мексикаға француз басқыншылығы кезінде Сан-Луис-Потоси президент Бенито Хуарес басшылығымен республикалық үкіметтің астанасы болды. 1910 жылғы 20 қарашада жарияланған Сан-Луис-Потоси жоспары Мексиканың диктатор Порфирио Диасқа қарсы революциясының бастауы болды. 1910 жылғы президенттік сайлау Диас өзінің қарсыласы Франсиско И. Мадероны тұтқындап, түрмеге қамағанда бұрмаланды. Мадеро қашып, Сан-Луис-Потоси жоспарын жариялады, сайлауды күшін жойды деп мәлімдеді және мексикалықтарды үкіметке қарсы қару алуға шақырды. Бүгінде қала орталығы алаңдар мен колониялық сәулет өнерімен толық. "Плаза-де-Армас" собор мен губернатор сарайының (1770 ж.) орналасқан жері. Жақын жердегі "Нуэстра-Сеньора-дель-Кармен ғибадатханасы" түрлі-түсті плиткалы күмбездері мен танымал алтарьларымен Мексиканың ең көрнекті шіркеулерінің бірі саналады. Бұған қоса, Сан-Луис қаласында Plaza de Toros Fermin Rivera торы бар. Орталықтан тыс жерде қазіргі заманғы өнеркәсіптік қала дамып келеді. Сан-Луис-Потоси автономды университеті (UASLP) қалада орналасқан. 1624 жылы негізі салынған иезуит колледжінің базасындағы Instituto Científico y Literario 1923 жылы университет деңгейіне көтеріліп, Латын Америкасының үздік университеттерінің бірі ретінде мойындалды.
For a time in 1863, during the French invasion of Mexico, San Luis Potosí served as the capital of the republican government, under President Benito Juárez. The Plan of San Luis Potosí, issued November 20, 1910, was the opening shot of Mexico's revolution against the dictator Porfirio Díaz. The 1910 presidential election was stolen when Díaz had his opponent Francisco I. Madero arrested and imprisoned. Madero fled and issued the Plan of San Luis Potosí, declaring the election void and calling upon Mexicans to take up arms against the government. Today, the downtown is one of plazas and colonial architecture. The "Plaza de Armas" is the site of a cathedral and governor's palace (1770). The nearby "Templo de Nuestra Señora del Carmen," with its colorful tiled domes and famous altars, is considered among Mexico's finest churches. In addition, San Luis is home to the bullring Plaza de Toros Fermin Rivera. Outside the center, a modern industrial city has begun to grow. The Universidad Autónoma de San Luis Potosí (UASLP) is in the city. Based on a Jesuit College founded in 1624, the Instituto Científico y Literario was raised to the category of a university in 1923, and is recognized as one of Latin America's best universities.
Климат
Сан-Луис-Потосиде Кёппен климаттық жіктелімі бойынша суық жартылай құрғақ климат (BSk) басым. Қаланың теңіз деңгейінен биік орналасуының арқасында, жылына тек бірнеше күн ғана ыстық болады. Климат жыл бойына едәуір салқынырақ (қаңтар және ақпан) және жылырақ (сәуір және мамыр) кезеңдерді көрсетеді, бірақ температура жыл ішінде салыстырмалы түрде тұрақты сақталады. Сан-Луис-Потосиде жылдық орташа жауын-шашын мөлшері байқалады, көбінесе мамырдан қазанға дейін жауады. Қала орталығында қар жауу сирек болса да, қала шеткерлерінде және Сан-Луис-Потоси аймағының биік бөліктерінде қыс айларында аяз және кейде қар жауғаны туралы хабарлар жиі түседі. Соңғы рет қар 1967 жылдың қаңтарында, 1997 жылдың 13 желтоқсанында, 2011 жылдың желтоқсанында, 2016 жылдың наурызында және 2017 жылдың 8 желтоқсанында жауған.
San Luis Potosí features a cold semi arid climate (BSk) under the Köppen climate classification. Its high altitude means that the city experiences only a handful of hot days each year. While the climate exhibits noticeably cooler (January and February) and warmer periods (April and May) of the year, temperatures are relatively consistent throughout the course of the year. San Luis Potosí receives, on average, of precipitation annually, mostly seen from May through October. Snowfall is a rare occurrence in the city downtown, even though it is not uncommon in the city outskirts and in the highest parts of the greater San Luis Potosí area to get reports of frost and some snow during the winter. The last recorded snowfalls occurred in January 1967, December 13, 1997, December 2011, March 2016, and December 8, 2017.
Жергілікті тағамдар
Потосинолар (қала тұрғындары осылай аталады) жарқыраған қызғылт сары түсті энчиладасы потосиналарымен мақтанады, көбінесе қайта қайнатылған бұршақ пен гуакамолемен бірге беріледі. Жақын маңдағы Санта-Мария-дель-Рио қаласы штатты көпіршікті минералды сумен, Агуа-де-Лурдеспен қамтамасыз етеді. Бұл су дүкен сөрелерін де, потосинолардың коктейльдерін де толтырады, ал олар бұл су ішімдіктен кейінгі ауруды емдейді деп айтады.
Potosinos (as residents of the city are referred to) are proud of their bright orange enchiladas potosinas, often served with refried beans and guacamole. The nearby town of Santa María del Río provides the state with its sparkling mineral water, Agua de Lourdes. The water fills both store shelves and the cocktails of Potosinos, who claim the water can cure a hangover.
Маңызды ғимараттар
Бұл қалада жүздеген классикалық стильде салынған ғимараттар бар. Соңғы жылдары қалада ғимараттар мен мұражайлар салу қарқыны артып келеді. Ең танымал нысандардың бірі – Таңғаманга I саябағында 9000 м² жерге орналасқан, құны 200 миллионнан астам песоға бағаланған Лаберинто ғылым және өнер мұражайы. Жобаны архитектор Рикардо Легоррета жасаған, ал Сан-Луис-Потоси штатының губернаторы Марсело де-лос Сантос Фрага оны қолдаған. Бұл мұражай Мексика қаласындағы Папалот балалар мұражайымен салыстырылатын эстетикалық пропорцияға ие, бірақ құрылысында қолданылған материалдар, әсіресе тас, оны нағыз Потосино өндірістік ғимаратына айналдырады. Мұражайдың аумағы 6,5 гектарды құрайды, онда аймаққа тән өсімдіктер мен орталық су көзі бар. Ішкі кеңістігі галереялармен бөлінген алты залдан тұрады. Олардың көлемі келушілерге өнер мұражайының тақырыптары мен ғылым және технология үлгілерін ұсынатын интерактивті саяхат жасауға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта қаладағы ең биік екі ғимарат – EME ғимараты мен Муньиз Вергер ғимараты. EME ғимараты 1988 жылы салынды, ең жоғарғы қабатына дейінгі биіктігі 64 метр, спиральді бөлігі 75 метр, ал антеннасымен бірге 98 метрді құрайды. Онда 17 қабат бар, көшедегі 10 деңгейлі паркингке 1500 автомобиль сыяды және әртүрлі кеңселер орналасқан. Муньиз Вергер ғимаратының ең жоғарғы қабаты 58 метр, спиральді бөлігі 65 метр, ал антеннасымен бірге 80 метрді құрайды, онда 15 қабат және екі лифт бар. Оның құрылысы 1991 жылы басталып, 1993 жылы аяқталды, қаладағы ең заманауи ғимарат деп есептеледі. Қазіргі уақытта екі ғимарат салынып жатыр және жобада тағы бес ғимарат бар. Корпоративтік Тангаманга, биіктігі 41 метр болатын, 14 қабаттан тұрады; құрылысы 2005 жылы басталды және 2008 жылы аяқталады. Бұл ғимаратта кеңселер мен аралас мақсаттағы "Жұлдыз" медициналық мұнарасы орналасқан, оның биіктігі 40 метр және 8 қабаты бар.
Besides having hundreds of classically designed buildings, the city is also home to some of the most modern and interesting buildings in Mexico. In recent years the city has faced a boom in the construction of buildings and museums. Among the most prominent are the Laberinto Museum of Science and Arts, which was an investment of more than $200 million pesos, in 9000 m2 of land in the Tangamanga I Park. The project was designed by architect Ricardo Legorreta and promoted by the governor of San Luis Potosí, Marcelo de los Santos Fraga. It is a museum of aesthetic proportions similar to that of the Papalote Museum of Children in Mexico City, with the addition that the materials used in its construction, especially the quarry, make it a real Potosino manufacturing building. The floor of the museum occupies a total of 6.5 ha, which have gardens with species endemic to the region and a central source. Its interior is divided into a total of six rooms arranged in galleries. Their proportions will allow visitors to make an interactive tour that will switch themes of the art museum with samples of science and technology. Currently, the two tallest buildings in the city are the EME Building and the Muniz Werger Building. The EME Building was built in 1988 and measures 64 m to the top floor, with the spiral 75 m, with the antenna 98 meters. It has 17 floors, with 10 levels of parking at the street for a capacity of 1500 cars, and it houses mixed offices. The Muniz Werger Building, which measures 58 m for the top floor, 65 m with the spiral, and 80 m with the antenna, has 15 storeys and two elevators. Its construction began in 1991 and finished in 1993, and it is considered the most modern building in the city. There are currently two buildings under construction and five buildings in the project. Corporate Tangamanga, which measured 41 m, will have 14 floors; its construction began in 2005 and will end in 2008. This building houses offices and mixed Star Medical Tower, 40 m and will have 8 floors.
Сауда және көлік
Қаланың басты сауда орталықтары – Плаза Тангаманга, Плаза Эль Дорадо, Плаза Сендеро, Плаза Ситаделла және Плаза Сан-Луис. Қалада BBVA Bancomer, Banamex, HSBC, Banorte, Santander Serfin, Actinver, Scotiabank Inverlat және BanRegio сияқты түрлі банктер де жұмыс істейді. Қалалық көлік жүйесі, негізінен, мегаполис аумағында жүретін қалалық автобустардан тұрады. Бұған қоса, қалада таксилердің ең көп шоғырланған орындарының бірі бар. Понсиано Арриага халықаралық әуежайы – қаланың басты әуе қақпасы. Ол қала орталығынан шамалы қашықтықта орналасқан және штаттың ең маңызды әуежай терминалы болып табылады.
The principal commercial centers of the city are Plaza Tangamanga, Plaza el Dorado, Plaza Sendero, Plaza Citadella and Plaza San Luis. In the city, various banks also operate, such as, BBVA Bancomer, Banamex, HSBC, Banorte, Santander Serfin, Actinver, Scotiabank Inverlat, and BanRegio. The city's transportation consists of a public system, based on urban buses that move throughout the metropolitan area. Besides, the city contains one of the highest concentrations of taxis. Ponciano Arriaga International Airport is the city's main airway point. It is around from the city's downtown and it is the state's most important airway terminal.
Медиа
Газеттерге El Sol de San Luis, Pulso, El Heraldo de San Luis, La Prensa, San Luis Hoy, La Jornada San Luis және Tribuna жатады.
Newspapers include El Sol de San Luis, Pulso, El Heraldo de San Luis, La Prensa, San Luis Hoy, La Jornada San Luis, and Tribuna.
Фестивальдар
Тыныштық шеруі – жыл сайынғы шара, ол ғисаның (Мәсіхтің) құмарлығы мен өлімін еске түсіреді. Ол Ұлы жұма күнінің кешінде Templo del Carmen ғимаратынан басталып, Сан-Луис-Потоси қаласының тарихи орталығындағы көшелермен жалғасады. Шеру барысында барабан мен сыбызғы тартылады, бірақ қатысушылар мен көрермендер үнсіздік сақтайды, осының арқасында шеру осылай аталады. Бұл Мексикадағы Пасха мерекесінің ең маңыздыларының бірі және 2013 жылы Сан-Луис-Потоси штатының мәдени мұрасының бір бөлігі деп танылды.
The Procession of Silence is an annual event commemorating the passion and death of Christ. It occurs on the night of Good Friday, starting at the Templo del Carmen, from where it originates and proceeding through the streets of the historic center of the city of San Luis Potosí. Drums and bugles are played as a part of the procession, but participants and spectators do not speak, meriting its name. It is one of the most important celebrations of Easter in Mexico and was declared part of the cultural heritage of the state of San Luis Potosí in 2013.