Кіріспе
Мексика қаласындағы кең даңғыл, Нуэво-Ларедодағы сауда орталығы.
the shopping mall in Nuevo Laredo
Paseo de la Reforma (literally "Promenade of the Reform") is a wide avenue that runs diagonally across the heart of Mexico City. It was designed at the behest of Emperor Maximilian by Ferdinand von Rosenzweig during the era of the Second Mexican Empire and modeled after the great boulevards of Europe, such as the Ringstraße in Vienna and the Champs Élysées in Paris. The planned grand avenue was to link the National Palace with the imperial residence, Chapultepec Castle, which was then on the southwestern edge of town. The project was originally named Paseo de la Emperatriz ("Promenade of the Empress") in honor of Maximilian's consort Empress Carlota. After the fall of the Empire and Maximilian's subsequent execution, the Restored Republic renamed the Paseo in honor of the La Reforma. It is now home to many of Mexico's tallest buildings such as the Torre Mayor and others in the Zona Rosa. More modern extensions continue the avenue at an angle to the old Paseo. To the northeast it continues toward Tlatelolco, where it changes its name near the Plaza de las Tres Culturas. There it divides into Calzada de Guadalupe and Calzada de los Misterios that continue toward La Villa. Its western portion going west from Chapultepec Park passes south of Polanco on its way through the affluent neighborhood of Lomas de Chapultepec and then into Cuajimalpa and Santa Fe on the outskirts of the city, although when it reaches this point it is more a highway than a promenade.
Пасео-де-ла-Реформа (сөзбе-сөз "Реформа аллеясы") – Мексика қаласының ортасынан диагональ бойынша өтетін кең даңғыл. Ол Екінші Мексика империясы кезінде император Максимилианның тапсырысымен Фердинанд фон Розенцвейг жобалаған, Венадағы Рингштрассе және Париждегі Елисей далалары сияқты Еуропаның танымал бульварлары үлгісінде салынған. Аталмыш даңғылдың жоспары Ұлттық сарайды императорлық резиденция – Шапультепек сарайымен байланыстыру болған, ол сол кезде қаланың оңтүстік-батыс шетінде орналасқан. Жобаның бастапқы атауы – "Пасео-де-ла-Эмператрис" ("Императрица аллеясы"), ол Максимилианның әйелі, императрица Карлотаның құрметіне берілген. Империя құлағаннан және Максимилианның өлім жазасын алғаннан кейін, жаңадан құрылған республика бұл аллеяны Ла Реформаның құрметіне қайта атады. Қазір бұл даңғылда Мексиканың ең биік ғимараттарының көптегені орналасқан, мысалы, Торре Майор және Зона Розадағы басқа да ғимараттар. Көліктік желілердің кеңеюі даңғылды ескі Пасеоға бұрышпен жалғастырады. Солтүстік-шығысқа қарай ол Тлателолькоға дейін созылады, онда Пласа-де-лас-Трес-Культурас жанында атын өзгертеді. Одан ол Ла Виллаға қарай жалғасатын Кальсада-де-Гвадалупе және Кальсада-де-лос-Мистериосқа бөлінеді. Батыс жағы Шапультепек саябағынан батысқа қарай, Поликоның оңтүстігінен өтіп, Ломас-де-Шапультепек ауданынан Куахималпа және Санта-Феге дейін қала шетіне дейін барады, бірақ бұл жерге жеткенде ол көбінесе серуендеуге арналған аллея емес, тас жолға айналады.
the shopping mall in Nuevo Laredo
Paseo de la Reforma (literally "Promenade of the Reform") is a wide avenue that runs diagonally across the heart of Mexico City. It was designed at the behest of Emperor Maximilian by Ferdinand von Rosenzweig during the era of the Second Mexican Empire and modeled after the great boulevards of Europe, such as the Ringstraße in Vienna and the Champs Élysées in Paris. The planned grand avenue was to link the National Palace with the imperial residence, Chapultepec Castle, which was then on the southwestern edge of town. The project was originally named Paseo de la Emperatriz ("Promenade of the Empress") in honor of Maximilian's consort Empress Carlota. After the fall of the Empire and Maximilian's subsequent execution, the Restored Republic renamed the Paseo in honor of the La Reforma. It is now home to many of Mexico's tallest buildings such as the Torre Mayor and others in the Zona Rosa. More modern extensions continue the avenue at an angle to the old Paseo. To the northeast it continues toward Tlatelolco, where it changes its name near the Plaza de las Tres Culturas. There it divides into Calzada de Guadalupe and Calzada de los Misterios that continue toward La Villa. Its western portion going west from Chapultepec Park passes south of Polanco on its way through the affluent neighborhood of Lomas de Chapultepec and then into Cuajimalpa and Santa Fe on the outskirts of the city, although when it reaches this point it is more a highway than a promenade.
Профиль
Бүгінде Реформа туристік тартымдарға, сәнді мейрамханалар мен қонақүйлерге, кеңсе ғимараттарына, көркем өнер көрмелеріне және жаңа құрылыстарға толы. Реформа мексикалықтар үшін мерекелеуге немесе наразылық білдіруге дәстүрлі орынға айналды. Көптеген наразылық митингілері әдетте Реформа бойымен Тәуелсіздік періштесінен Зокалоға немесе Зокалодан Лос Пиносқа дейін өтеді. Сонымен қатар, көптеген шерулер де Реформа арқылы өтеді. Тәуелсіздік періштесінің айналма жолы ұлттық футбол командасының жеңістерін, әсіресе Әлем чемпионаттары кезінде тойлау үшін дәстүрлі орын болып табылады.
19 ғасыр
1864 жылы Мексикаға француз интервенциясы кезінде астана мен елдің көп бөлігі француздық билікте болды, Хуарес үкіметі Солтүстік Мексикада қашып жүрді. Мексика қаласында Максимилиан I император болып жарияланды. Ол әйелі Карлота императрицамен бірге Чапультепек сарайында тұрды. Астананы жаңғырту – елді жаңғыртудың жалпы реформа бағдарламасының бір бөлігі болды. Бұл бағдарламаға ішкі байланысты жақсарту үшін жолдар мен теміржолдарды қоса алғанда, инфрақұрылым құрылысы кірді. Мұндай жобалардың бірі – Венадағы Рингштрассе сияқты еуропалық бульварларды, немесе сол кезде Парижде Наполеон III тұсында салынып жатқан, монументалды ғимараттармен қатарласатын бульварлар сериясын құру болды. Екі жоба қолға алынды: біреуі Чапультепек даңғылында, ол аяқталмады, екіншісі қала орталығын Чапультепек сарайымен байланыстыруға арналды. Соңғысы императрица Карлотаның құрметіне Paseo de la Emperatriz деп аталды және императордың жеке пайдалануына арналған еді. Жобаны австриялық кенші-инженер Алоис Болланд басқарды. Мексика қаласының басты алаңы – Зокалодан бастау алатын алты бульвардың жобасын белгілі сәулетшілер (Карл Гангольф және Рамон Родригес Арангоити) мен суретшілер (Фелипе Сохо, Мигель Норена, Сантьяго Ребулл) жасаған комитет жүзеге асырды. Комитет бастапқыда кең ауқымды жоспар ұсынды. Алайда, бұл қаладағы көптеген ғимараттарды бұзуды қажет ететін еді, бұл Парижде болған жағдайға ұқсас. Комитет бульварды сол кездегі қала шетінен бастауды шешті, Зокалодан батысқа қарай 1,5 км жерде, Букарели және Хуарес даңғылдарының қиылысында, Испания королі Карл IV-нің атты мүсіні тұрған жерде. Осы жерден Пасео Чапультепек сарайына дейін созылып, төбедегі сарайға дейін апаратын дөңгелек жолмен жалғасты. Бұл бульварды салуға австриялық инженерлер Болланд пен Фердинанд ван Розенцвейг тағайындалды. Бастапқы жобада әрқайсысы 9 метр ені бар екі көлік жолы, 1,5 метр ені бар орталық арал және әрқайсысы 9 метр ені бар екі жаяу жүргінші жолы болды, бұл жолдар әсем гүлдер мен ағаштармен безендірілген еді. Қала әкімшілігі мен жол бойындағы жер иелері жоспарға қарсы шықты. Себептерінің бірі – Тескоко көлінің құрғатылған түбіндегі жердің тұрақсыздығы және топырақтағы тұздың көп болуы, бұл өсімдіктердің өсуіне кедерілді. Қарсылықтарға қарамастан, жоба жалғасты. Байқаудан кейін жоба Хуан және Рамон Агеа ағайындыларына тапсырылды, олар Луис Роблес Пезуэла басқаратын Даму, отарлау, өнеркәсіп және сауда министрлігінің бақылауында жұмыс істеді. Бастапқыда 3,15 км ұзындығы жоспарланған жобаның тек бір бөлігі 1864 және 1865 жылдар аралығында аяқталды, ол сол кездегі үшін өте үлкен болған 20 метр ені бар, орталық бөлігі жоқ, тек аттар демалатын аймақтары бар жол болды. Бульвар бойында ғимараттар болған жоқ және жаяу жүргіншілерге арналған тротуарлар қажет деп саналмады. 1867 жылдың 17 ақпанында Пасео ресми түрде ашылды, ал жұмыс жалғасты. 1870 жылға қарай "эль Кабалито" мен Пальма айналымы арасында ағаштармен көмкерілген жаяу жүргіншілерге арналған орталық бөліктер салынды, бұл жұмысты Франсиско П. Эррера басқарған Даму министрлігі жүзеге асырды. 1872 және 1876 жылдар аралығында Хасиенда-де-ла-Тейяда 8 метрлік көпір салынды және жаяу жүргіншілерге арналған орталық бөліктер Чапультепекке дейін аяқталды. Евкалипт, күл және жылыс ағаштары отырғызылды және Пальма айналымы мен Авенида Хуарес арасында төрт монументалды айналым (глориета) салынды. 1872 жылы бульвар Paseo de la Reforma деп аталды. Оның екі жағында Colonia Americana (қазіргі Colonia Juárez) және Colonia Cuauhtémoc сияқты жоғары деңгейлі аудандар салынды. Бұл аймақтың француз стилі сол кезде Paseo de la Reforma мен Париждегі Елисей алаңдарын салыстыру арқылы бейнеленді. Бастапқыда либералды генерал Висенте Рива Паласио, тәуелсіздік күресінің либералды көшбасшысы Висенте Геррероның немересі, Диас үкіметінде Даму министрі (1876–1879) қызмет еткен кезде астананың беделін арттыру жобаларына қатысты. Диас үкіметінің орталықтандыру саясатының бір бөлігі ретінде Paseo de la Reforma Мексиканың құрамындағы штаттардың батырлары мен мәдени қайраткерлерінің мүсіндерін қамтуы керек еді, бірақ кейбір штат басшылары Мехиконың дәстүрлі билігін қайта орнатуға қарсы болды. Кең даңғылдың негізгі қиылыстарында Мексика тарихындағы тұлғалар мен оқиғаларды еске алу үшін мүсіндер орналастырылған айналымдар (глориеталар) болды. Пасеодағы алғашқы ескерткіш – Кристофер Колумбқа орнатылған ескерткіш, ол 1873 жылы бай мексикалық теміржол магнаты Антонио Эскадон тапсырысымен француз мүсіншісі Шарль Кордье жасаған. Ол Диас билікке келгеннен кейін 1877 жылы орнатылды. Либералдар үшін оның діни суреттері ұнамады және 1892 жылы Колумбқа арналған екінші мүсін астананың басқа жеріне орнатылды. Куаутемокқа арналған ескерткішті орнату жоспарланған. Тәуелсіздік ескерткіші 1910 жылы Идальго көтерілісінің жүз жылдығы тойлануы кезінде ашылды.
Жаңарту
2003 жылы Мехико қаласының үкіметі Paseo de la Reforma-ны жаңарту бағдарламасын бастады. Ол қолдағы бақтарды күтіп ұстауды және жаңаларын салуды, көшелер мен тротуарларды қарқынды түрде тазалауды, жаңа қызғылт тастан жасалған тротуарлар мен орындықтарды орнатуды, Зообақта, көлде және Заманауи өнер мұражайында туристік және мектеп автобустары үшін кіреберіс аймақтарын құруды, жаңа жарықтандыру жүйесін орнатуды, Куаутемок ескерткішін Авенида де лос Инсургентес және Пасео де ла Реформа қиылысына көшіруді, сондай-ақ өсімдіктер мен гүлдер отырғызылған медианаға призма пішіндес бетон құрылымдарды орнатуды, Реформаны мәдени серуендеу ретінде насихаттау, аллея бойындағы тротуарларда түрлі көрмелер ұйымдастыру және ескерткіштерге, мүсіндерге және фонтандарға күтім жасауды қамтыды. Сондай-ақ, Шапультепек саябағынан Тарихи орталыққа дейінгі туристік маршрут екі қабатты “Турибус” автобусы арқылы іске қосылды. Жаңа жобамен көшеге жаңа өмір сыйланды. Ол қаланың басты тарту ортасына айналды және құрылысы ең қымбат болатын аймаққа айналды. Дегенмен, соңғы он жылда Мексика қаласының көптеген банктері мен компаниялары Paseo de la Reforma-дан Санта-Фе бизнес ауданына көшкеннен кейін бульвар жылжымайтын мүлік саласындағы жаңа өркендеудің орталығына айналды. Соңғы жылдары салынған ең маңызды ғимараттардың қатарында Torre Mayor, Анхель айналымындағы Torre HSBC, Диана фонтаны айналымында St. Regis Hotels & Resorts брендімен Torre Libertad және мексикалық архитектор Теодоро Гонсалес де Леон (Auditorio Nacional-ды жобалаған) жобалаған Реформа 222 бар. Жақында ашылған көп мақсатты кешендерге Ritz Carlton Hotel & Residences және Park Hyatt Hotel & Residences кіреді. 2019 жылы американдық жылдам тамақ желісі Shake Shack Мексикадағы алғашқы мейрамханасын Реформада, Тәуелсіздік періштесінің алдында ашты. 2007 жылдың мамыр айынан бастап Paseo Dominical Muévete en bici бағдарламасы Paseo de la Reforma-ны қамтитын маршрутта жексенбі күндері сағат 08:00-ден 14:00-ге дейін (әр айдың соңғы жексенбісінен басқа) автокөлік қозғалысын тоқтатады.
Сәулет
Пасео-де-ла-Реформа қаланың кеңею бағытын отарлық орталықтан елорданың орта және жоғарғы таптарының тұрғын үйлері мен бизнесі үшін дамуға қолайлы жағдай жасалған аймаққа өзгертті, осылайша оларды отарлық ядроның кедей және жергілікті тұрғындарынан бөліп тастады. Бұл даму президент Диас режимі кезінде (1876–1911 жж.) ерекше қарқын алды. Салынған ғимараттар заманауи және әртүрлі сәулеттік стильде болды. Еуропалық әртүрлі сәулеттік стильде салынған бұл үйлердің көбі сақталмады, олардың орнына жылдар бойы кеңселер салынды. Бұрынғы сәулетін толығымен сақтап қалған бірде-бір үй блогы болмаса да, шашыраңқы орналасқан бірнеше ғимарат Порфирио Диас режимі кезінде элитаның қызықтануын көрсетеді. Көптеген заманауи ғимараттар ерекшеленбесе де, Ар-Деко стиліндегі Lotería Nacional ғимараты және функционалистік IMSS ғимараты ерекше көзге түседі. Бүгінде Пасео-де-ла-Реформада Мексика Федералды үкіметінен банктерге және брокерлік кеңселерге дейін түрлі кеңселер орналасқан. Жаңа ғимараттар заманауи стильдердің қосындысын және кеңселер үшін кеңінен қолданылатын стильді көрсетеді. Шапультепек саябағына кіре беріс пен Диана аңшы фонтаны арасындағы бульвар бойында жақында бес көктайғақ пайда болды: Torre Reforma (244м), Punto Chapultepec (238м), Torre BBVA Bancomer (235м) және Torre Diana (158м).
Ескерткіштер
Мексика мен Америка тарихындағы адамдар мен оқиғаларға арналған көптеген ескерткіштер Реформада және оның бойында орналасқан. Ең көрнекті ескерткіштер оның негізгі жол қозғалысы шеңберлерінің орталықтарында: Колумб, Куаутемок ескерткіштері және Тәуелсіздік ескерткіші, "Эль Ангел" (1910) – ескерткіштердің ең танымалдары. Көп жылдар бойы кең даңғылдың бойында орнатылған мүсіндердің тізімі өте ұзын. Олар негізінен мексикалық либералдарды, сондай-ақ саяси пікірсайыстарға ықпал еткен жазушылар мен журналистерді құрметтейді. Гуадалупе Виктория (1786–1843), тәуелсіздік үшін күрескен әскери батыр және Мексиканың бірінші президенті, оның жетістіктерін ескере отырып, тиісінше құрметке ие. Мексика тарихында есімдері танымал басқалар: Фрай Сервандо Тереза де Миер (1765–1827), Карлос Мария де Бустаманте (1774–1848), тарихшы; Хосе Мария Луис Мора (1794–1850); Мигель Рамос Ариспе (1775–1843), «мексикалық федерализмнің әкесі»; Андрес Квинтана Роо (1787–1851), оның құрметіне штат аталған; Мигель Лердо де Техада (1812–1861), либералдық реформаның көрнекті саясаткері; Мельчор Окампо (1814–1861), радикалды либерал, Реформа соғысы кезінде қаза тапқан; Гилльермо Прието (1818–1897), көрнекті журналист; Габино Барреда (1818–1881), позитивист философ және педагог; Игнасио Мануэль Альтамирано (1834–1893), түпнұсқалық халықтан шыққан зиялы және жазушы; және Висенте Рива Паласио (1832–1896), либералдық генерал, жазушы және саясаткер, испандық эмиграцияда қайтыс болған. Тарихты жеңімпаздар жазады, сондықтан либералдық батырлардың қатарында XIX ғасырдың басында Мексиканың президенті болған Антонио Лопес де Санта-Анна мен тарихшы және саясаткер Лукас Аламанның мүсіндері жоқ. Сондай-ақ, Мексика революциясы оның режимін құлатып жіберген 1876–1911 жылдары либералдық генерал және президент Порфирио Диасқа арналған мүсін де жоқ. «Отанға арналған құрбандық аласы» (Altar a la Patria) деп аталатын ескерткіш Чапультепек шайқасының батыр кадеттері – Niños Héroes құрметіне орнатылған, Чапультепек саябағына кіреберістегі ескерткіш ерекше әсем. Оңтүстік Америка тәуелсіздігінің батырлары Симон Боливар мен Хосе де Сан-Мартин де еске алынған. 1938 жылы Мексиканың мұнай қоры мен өнеркәсібін мемлекеттік меншікке алуды бейнелейтін фонтан да бар, сондай-ақ римдік құдайша Диананың мүсіні бар «Диана аңшы» фонтаны да бар, ол бастапқыда «Солтүстік жұлдызының садақшысы» деп аталған. Тәуелсіздік періштесі – биік бағана, жоғары жағында алтынмен қапталған қанатты Жеңіс мүсіні (періштеге ұқсас болғандықтан оны осылай атайды) және бағында Мексика Тәуелсіздік соғысының батырларын бейнелейтін көптеген мәрмәр мүсіндер бар. Бұл ескерткіш 1910 жылы Мексика тәуелсіздігінің жүз жылдығын атап өту үшін салынған. Бағында Мексиканың тәуелсіздік соғысындағы бірнеше маңызды тұлғалардың қабірлері орналасқан. Реформаның орталық бөлігіне жақын, Аламеданың қарсы бетінде «Революция ескерткіші» (Monumento a la Revolución) орналасқан. Бұл төрт аркамен тірелген алып күмбез. Ол бастапқыда Порфирио Диас тарапынан жаңа парламент ғимаратының бөлігі ретінде жоспарланған, бірақ Мексика революциясының басталуына байланысты аяқталмады. Диас биліктен құлатылғаннан кейін ол оны құлатып жіберген революцияның ескерткішіне айналды. Мұнда Франсиско И. Мадеро мен Мексика революциясының басқа да бірнеше батырларының қалдықтары жерленген.
Батыстан шығысқа қарай қызығушылық туғызатын жерлер
Көршіліктер қызығушылық тартатын орындар Мексика Федералды тас жолы 15D, Paseo de la Reforma басталадыЛомас де ЧапультепекПеру, Украина, БАӘ, Израиль, Финляндия, Ирак, Болгария елшіліктеріАнильо Периферико, Fuente de Petróleos мексикалық мұнайды экспроприациялау ескерткішіПоланкоЛиван бағы, Кампо Марте, Ұлттық аудитория, Zona Hotelera (W, JW Marriott, Intercontinental, Hyatt Regency қонақүйлері), Уинстон Черчилль бағыМетро АудиторияChapultepecЧапультепек зообағы, Ұлттық антропология мұражайы, Museo Rufino Tamayo, Чапультепек сарайы, Мексика-Әзербайжан достық паркі, Museo de Arte Moderno, ішкі айналма жолмен (Circuito Interior) кесіп өтедіCuauhtémoc/JuárezЧапультепекке кіреберіс, Estela de Luz, Torre Mayor, Chapultepec Uno, Torre BBVA Bancomer, Мексиканың Әлеуметтік қамсыздандыру институты (IMSS), Torre Reforma, бұрынғы Aeroméxico штаб-ғимараты, The St. Regis Mexico CityДиана аңшының мүсіні ("La Diana") айналымыCuauhtémoc/JuárezTorre Diana, Колумбия елшілігі, HSBC Tower, Torre New York LifeТәуелсіздік ангелі ("El Ángel") айналымыCuauhtémoc/JuárezSheraton María Isabel қонақүйі, АҚШ елшілігі, Torre Reforma Latino, Marriott қонақүйі, Мексика қор биржасыRío Rhin/Niza көшелерімен қиылысы, Glorieta de la Palma ("Palm Tree", немесе "La Palma") айналымыCuauhtémoc/JuárezTorre MAPFRE, Reforma 222Avenida de los Insurgentes көшесімен қиылысы, Куаутемок ескерткішіTabacalera/JuárezКолумб ескерткіші, Hotel Fiesta Americana Reforma, Ұлттық лотерея ғимаратыJuárez және Bucareli даңғылдарымен қиылысы, Sebastián жасаған El Caballito мүсіні, батысқа Monumento a la Revolución көрінісіGuerrero/Centro HistóricoTorre Caballito (Салық басқармасы кеңселері), Metro Hidalgo, San Hipólito шіркеуі, Metro Garibaldi/Lagunilla, Хосе де Сан Мартин ескерткішіEje 2 Norte көшесімен қиылысы, Calzada de Guadalupe/Calzada de los Misterios болады.