Кіріспе

Quiripi тілі (айтылуы: /k/w/ɪ/r/ɪ/p/iː/ KWIHrihpee, сондай-ақ Mattabesic, Quiripi Unquachog, Quiripi Naugatuck және Wampano деп те аталады) – бұрын Оңтүстік-Батыс Коннектикут және Орталық Лонг-Айлендтің жергілікті халықтары, оның ішінде Квиннипиак, Унквахог, Маттабессет (Вангук), Поданк, Тунксис және Паугуссет (наугатук, Потатук, Вэнтинок кіші топтары) сөйлеген алгонкин тілі. 19-шы ғасырдың соңынан бері тіл іс жүзінде жойылды, бірақ Фрэнк Т. Сиберт кіші 1932 жылы қарт әйелден бірнеше Unquachog сөзін жазды.

Тіркелу және диалекттер

Кирипи алгонкин тілдер отбасының шығыс алгонкин тілдер тармағының мүшесі саналады. Ол Оңтүстік Жаңа Англияның басқа алгонкин тілдерімен, мысалы, Массачусет және Мохеган-Пеквот сияқты, бірқатар тілдік ерекшеліктерді бөлісті, соның ішінде прото-шығыс алгонкин тілінің * және * дыбыстарының тиісінше және дыбыстарына өтуі, сондай-ақ кейбір алдыңғы дауыстылардың алдындағы * дыбысының жұмсаруы. Квирипидің екі негізгі диалектісі болған сияқты: Лонг-Айлендте Унквачогтар қолданған "аралдық" диалект және Коннектикут штатындағы басқа топтар, әсіресе Квиннипиактар қолданған "материктік" диалект.

Куәлік

Кейбір дереккөздер болғанымен, Кирипи туралы мәліметтер өте сирек. Кирипи тілінің ең ерте сөздіктерінің бірі – 1658 жылы Коннектикут штатындағы Бранфордтағы миссиясында қызмет еткен аға Абрахам Пирсон құрастырған 67 беттік екі тілдегі катехизис. Бұл қазіргі заманғы Кирипи туралы қорытындылардың негізгі көзі болып табылады. Сондай-ақ, тілде диалектілердің араласу белгілері де байқалады. Тіл туралы басқа да ақпарат көздеріне 1700 жылдардың соңындағы дін қызметкері Езра Стайлз жинаған сөздік және Томас Джефферсонның 1791 жылы жазған 202 сөздік көлеміндегі Unquachog сөздігі жатады. Бұған қоса, шамамен 1740 жылы Коннектикут штатының Кент қаласының жанындағы Моравиялық Шекомеко миссиясында жазылған үш ерте гимн Карл Мастай тарапынан аударылған.