Кіріспе

Автономиялы, жапондық көпұлтты компаниялар тобы, жапондық конгломерат. Mitsubishi Group (三菱グループ) – түрлі салалардағы автономиялы жапондық көпұлтты компаниялар тобы. 1870 жылы Ятаро Ивасаки құрған Mitsubishi Group, 1870 жылдан 1946 жылға дейін болған Mitsubishi зайдзацуынан (zaibatsu) таралған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапония оккупациясы кезінде компания таратылды. Компанияның бұрынғы құрамдас бөліктері Mitsubishi бренді мен тауарлық белгісін пайдаланады. Компаниялар тобы шектеулі бизнес ынтымақтастығына қатысса да, ең белгілісі – ай сайынғы «Жұма күнгі кеңес» (Friday Conference) атқарушылардың кездесулері, олар формальды түрде тәуелсіз және ортақ басқаруда емес. Төрт негізгі компания: MUFG Bank (Жапониядағы ең ірі банк), Mitsubishi Corporation (жалпы сауда компаниясы), Mitsubishi Electric және Mitsubishi Heavy Industries (екісі де диверсификацияланған өндіріс компаниялары).

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мицубиси доктор Жиро Хорикосидің басшылығымен әскери ұшақтар өндірді. Mitsubishi A6M Zero – Жапон әскери-теңіз күштерінің негізгі ұшағы болды. Оны соғыс бойы Жапон императорлық әскери-теңіз флотының ұшқыштары пайдаланды, соның ішінде соңғы кезеңдердегі камикадзе шабуылдарында да. Одақтас ұшқыштар оның маневрлігіне таң қалды, ал одақтастар броня мен тікұшу жылдамдығы артықшылықтарын пайдаланатын тактиканы ойлап тапқанға дейін ол шайқаста өте табысты болды. Мицубиси осы кезеңде мәжбүрлі еңбекке тартылғандарды пайдаланды. Бұл жұмысшылардың арасында одақтас әскерлерінің тұтқындары, сондай-ақ қытай және корей азаматтары болды. Соғыстан кейін Mitsubishi корпорациясына қарсы сот арыздары мен өтемақы талаптары келіп түсті, әсіресе бұрынғы қытай жұмысшыларынан. 2015 жылдың 24 шілдесінде компания соғыс кезіндегі еңбек үшін ресми түрде кешірім сұрауға келісті және соғыс кезінде Mitsubishi Mining компаниясына жұмысқа алынған 3765 қытай жұмысшысына өтемақы төледі. 2015 жылдың 19 шілдесінде компания Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде америкалық әскери тұтқындарды мәжбүрлі еңбекке пайдаланғаны үшін кешірім сұрады, бұл әрекетімен ол мұндай іске алғаш рет мойын бұрған ірі жапон компаниясы болды. Мицубиси осы кезеңде Қытайда опиум саудасына қатысты.

Соғыстан кейінгі кезең

Mitsubishi Жапонияны басып алу кезінде таратылатын ірі жапондық конгломераттардың бірі болды. Ол көптеген шағын кәсіпорындарға бөлінді, олардың акциялары халыққа ұсынылды. Бірнеше жыл бойы бұл компаниялар бір-бірімен келісуге, сондай-ақ Mitsubishi атауын және тауарлық белгілерін пайдалануға тыйым салынды. Бұл шектеулер 1952 жылы алынып тасталды, себебі Корея соғысы Жапонияда күшті өнеркәсіптік базаның қажеттілігін тудырды. Mitsubishi Corporation және Mitsubishi Heavy Industries, бұрын-соңдары көптеген кіші ұйымдарға бөлінген, 1950 жылдардың ортасына қарай қайтадан бірікті. Mitsubishi компаниялары 1950-1960 жылдардағы Жапонияның беспрецеденттік экономикалық өсуіне қатысты. Мысалы, Жапония энергия және материалдар салаларын жаңғыртып жаңартқанда, Mitsubishi компаниялары Mitsubishi Petrochemical, Mitsubishi Atomic Power Industries, Mitsubishi Liquefied Petroleum Gas және Mitsubishi Petroleum Development құрды. Mitsubishi компанияларының дәстүрлі басымдығы технологиялық даму жаңа бастамаларға, ғарыш, авиация, мұхитты зерттеу, деректер байланысы, компьютерлер және жартылай өткізгіштер сияқты салалардағы ізденістерге бағытталды. Mitsubishi компаниялары тұтыну тауарлары мен қызметтер саласында да белсенділік танытты. 1970 жылы Mitsubishi компаниялары алғашқы Mitsubishi компаниясының құрылғанына 100 жыл толуын атап өту үшін Mitsubishi Foundation қорын құрды. Компаниялар өздері де жеке қайырымдылық қорларын ұстап тұрады. Mitsubishi павильондары 1970 жылдар мен 1980 жылдардағы Жапониядағы көрмелердің жарқын оқиғаларының бірі болды, мысалы Осакадағы EXPO'70 көрмесі. Mitsubishi, басқа өндірушілермен бірге, 2017 жылғы Kobe Steel дауына қатысты, ол әуе кеңістігі, автомобиль және электр энергетикасы салаларына жеткізілген өнімдер туралы жалған деректерді қамтыды. 2018 жылдың 28 қарашасында Оңтүстік Корея Жоғарғы соты Mitsubishi Heavy Industries компаниясына 10 корей азаматына 150 миллион вон (133 000 доллар; 104 000 фунт стерлинг) өтемақы төлеуді бұйырды, олар Жапонияның Кореяны басып алу кезіндегі мәжбүрлі еңбекке тартылған. Mitsubishi Heavy Industries бақылауында болған және 2008 жылға дейін сотқа шағымданған мәжбүрлі еңбек құрбандарының тағы 18 отбасы мүшесіне де өтемақы төленбек. Жұма күнгі конференциядан басқа, топ компанияларының бас іс жөніндегі басшылары әр айдың үшінші дүйсенбісінде кездеседі, ал топ компанияларының заң және зиятжеңілдік бөлімдері әр айдың бірінші жұмасында тауарлық белгілер саясатын үйлестіру жөніндегі жиын өткізеді.