Кіріспе

Оңтүстік-шығыс Албаниядағы қала Поградец – Албаниядағы халық саны бойынша он бірінші қала және осы аттас муниципалитеттің орталығы. Қала Охрид көлінің оңтүстік-батыс жағасында, екі тау тізбегі арасындағы тар жазықта орналасқан. Оның климатына маусымдық Жерорта теңізі және континенттік климаттың күшті әсері бар. Жалпы халық саны 61 530 адамды құрайды, оның ішінде 20 848 адам – Поградец муниципалитетінің (2015 жылға дейінгі муниципалитет) құрамында (2011 жылғы халық санауы). Поградец және оның төңірегі ЮНЕСКО-ның Охрид аймағының табиғи және мәдени мұрасының бір бөлігі ретінде Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген. Алайда, іргелес Проптишт аймағындағы Иллирийлік патшалық қабірлер Әлемдік мұра тізіміне ену үшін Албанияның алдын ала тізімінде бар.

Этимология

Қаланың атауы шығыс оңтүстік славян тіліне қатысты. Поградец сөзі Po(d) (астында/төменде) және Gradec (қала, қамалдаған немесе бекітілген елді мекен) сөздерінен құралған және сөзбе-сөз "қаланың астында" деген мағынаны білдіреді. Бұл ежелгі иллириялық елді мекенге сілтеме, ол қазіргі Поградец аймағынан жоғарырақ орналасқан төбеде орналасқан. Орта ғасырларда Осман империясының билігі кезінде қала Истарова немесе Истарье деп аталды және Балқан соғыстарынан бұрын Манастыр вилайетінің Гёрице санджағындағы қаза орталығы ретінде белгіленген.

Тарих

8-шы ғасырдан 14-шы ғасырға дейін Поградец аймағы болгар, византия және серб империялары сияқты түрлі ортағасырлық мемлекеттердің, сондай-ақ Гропа сияқты ақсүйек албандық отбасылардың басып алуында болды. 15-шы ғасырдың ортасында аймақ Скандербег мемлекетінің құрамына кірді, ал ол 1468 жылы қайтыс болғаннан кейін, 1912 жылы Албания тәуелсіздік алғанға дейін Осман империясы басып алды. Олардың билігі тұсында Поградец Старова қаласының орталығы болды және қолөнершілер мен балықшылардың шағын қаласы ретінде дамыды. 1662 жылы түрік саяхатшысы Евлия Челеби аймаққа келгенде, "Поградец – қызыл шатырлары бар, төрт ауданы, төрт мешіті, екі бастауыш мектебі, алты жүз үйі және жүз елу дүкені бар әдемі қала" деп жазды. 19-шы ғасырдың екінші жартысы мен 20-шы ғасырдың басында Поградец аймағы албан ұлттық жаңаруында маңызды рөл атқарды. 1887 жылдың 14 наурызында осы жерде екінші албан тіліндегі мектеп ашылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Поградец жау майданына айналып, екі жаққа бөлінді. 1914 жылдан 1920 жылға дейін австро-венгр, серб, грек, болгар және француз әскерлері қаланы бір-бірімен кезектесіп басып алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қалаға алғаш рет 1939 жылдың 12 сәуірінде итальян әскері шабуыл жасады. Поградецтің итальяндық оккупациясы грек-итальян соғысы салдарынан тоқтатылды, ал грек әскерлері қаланы 1940 жылдың 30 қарашасы мен 1941 жылдың 14 сәуірі аралығында басып алды. 1943 жылы Италия капитуляциялағаннан кейін, қала албан партизандары тарапынан азат етілді. Соғыстан кейін қала көптеген коммунистік үкімет шенеуніктері, әсіресе Энвер Ходжа үшін танымал жазғы демалыс орны болды. Жазғы үйлер мен олардың айналасындағы аумақ халықтан жабық болды.

География

Поградец Охрид көлінің оңтүстік-батыс жағасында, солтүстік және шығыста орналасқан екі тау тізбегінің арасында жатыр. Преспа ұлттық паркіндегі Мали и Тэтэ тау тізбегі қаланың шығысында көтеріліп, аймақты Преспа көлінен бөліп тұрады.

Климат

Охрид көлінің климаты, Жерорта теңізі климатының әсерінен пайда болған микроклиматқа байланысты, жергілікті континенттік типке жатады. Көл алабындағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 730 мм-ге жетеді.

Экономика

Поградец Албанияның астанасы Тиранадан 139 км, Корчадан 40 км және Солтүстік Македониядан 5 км қашықтықта орналасқан. Поградец – соңғы теміржол стансасы: Тирана – Дуррес – Эльбасан – Либражд – Поградец, және ол Деволл арқылы өтіп, Грекияға қарай жалғасатын SH3 тас жолының бойында орналасқан. Алайда, қазіргі таңда пойыз қызметі Эльбасанда тоқтатылады, ал одан әрі созылған желінің бір бөлігі құлай бастаған. Осы жолды қайта жаңғырту және оны Грекияның теміржол желісімен байланыстыру бойынша ұсыныстар қарастырылуда. 2014 жылдың 15 маусымында Поградец пен Охрид арасында туристік пароммен көліктік қатынас басталды, бірақ қызмет үздірілісті және сенімсіз.