Кіріспе

Шаруашылық субъектісінің түрі

Жауапкершілігі шектеулі компанияда мүшелердің немесе оның қатысушыларының жауапкершілігі компанияға салған немесе кепілдік берген сомамен шектеледі. Жауапкершілігі шектеулі компаниялар акциялармен немесе кепілдікпен шектелуі мүмкін. Акциялармен шектеулі компанияда мүшелердің жауапкершілігі төленбеген акция құнымен шектеледі. Кепілдікпен шектеулі компанияда иелерінің жауапкершілігі компания таратылған жағдайда компания активтеріне үлес қосуға міндеттенетін сомамен шектеледі. Алғашқысы тағы да акционерлік компанияларға (публикалық акционерлік компаниялар) және жеке компанияларға (жеке акционерлік компаниялар) бөлінеді. Жеке жауапкершілігі шектеулі компанияның мүшесі бола алатын адамдар заңмен және компания ережелерімен шектеледі. Керісінше, кез келген адам публикалық акционерлік компанияның акцияларын сатып ала алады. Жауапкершілігі шектеулі компаниялар көптеген елдерде кездеседі, бірақ оларды реттейтін егжей-тегжейлі ережелер кеңінен әртүрлі. Сондай-ақ, ашық саудаланатын компаниялар мен «жеке» компаниялар арасында ажырату жасау да кең таралған (мысалы, неміс Aktiengesellschaft (AG), голланд және бельгиялық nv, британдық PLC, чех a. s., итальяндық S. p. A., венгрлік Nyrt. және испан, француз, поляк, грек және румын тілдеріндегі S. A., неміс GmbH, голланд және бельгиялық bv, португалдық Lda., британдық Ltd, жапондық G. K., поляк sp. z o.o., ресейлік ООО, украиндық ТОВ (TOV), чех s.r.o., француз s.à r.l., итальяндық s.r.l., румындық s.r.l., венгрлік kft., болгарлық ДОО (DOO), словениялық d.o.o., словак s.r.o., Үндістанда жеке компания үшін Pvt Ltd және мемлекеттік компания үшін Ltd, Сингапурда жеке компания үшін Pte Ltd).

Кепілдікпен шектелген жекеше компания

Бұл акционерлік капиталы жоқ, бірақ мүшелері кепілдік беретін компания. Компания таратылған жағдайда олар белгілі бір сома төлеуге міндеттенеді. Қайырымдылық ұйымдары көбінесе осы жауапкершілігі шектеулі формада тіркеледі. Мысал ретінде Қаржылық Жүргізу Органын (Financial Conduct Authority) келтіруге болады. Австралияда тек тізімге енбеген акционерлік қоғам ғана кепілдік арқылы шектелуі мүмкін.

Акциялармен шектеулi жекеше компания

Акционерлерінің жауапкершілігі шектеулі және акциялары жалпыға жарияланбауы мүмкін. Акциялық қоғам түріндегі жеке компаниялардың акционерлері акцияларын үшінші тұлғаға сату алдында міндетті түрде өзге акционерлеріне ұсынуға тиіс.

Акционерлік қоғам

Акционерлік қоғам қор биржасында ашық саудаға шыға алады; бұл АҚШ-тың корпорациясына (Corp.) және неміс Aktiengesellschaft (AG) ұқсас.

Австралия

Австралиядағы жеке компанияға баламасы Proprietary Limited компаниясы (Pty Ltd) болып табылады. Австралиялық компанияның атынан кейін тек Limited немесе Ltd деп жазылса, ол ASX-те тіркелген компания сияқты, ашық компания болып саналады. Австралияда plc-ге тікелей аналогы жоқ. Шешілген компанияның акционері, егер компания төлемсіз жағдайға түссе (Ұлыбританиядағы банкроттыққа тең), акциялардың төленбеген қалдық сомасын төлеуге жауапкершілігі болады (әдетте нөл, себебі акциялардың көп бөлігі толық төленген күйінде шығарылады). Мұндағы "төленген" термині акциялардың алғашқы шығарылуы кезінде компанияға төленген сомаға қатысты, ал акциялардың меншігін бір акционерден екіншісіне беру үшін төленген сомалармен шатастырылмауы керек. Осылайша, акционердің жауапкершілігі шектеулі болады.

Бразилия

Бразилияда жауапкершілігі шектеулі серіктестік кез келген басқа компания түрі сияқты тіркеледі. Оны тіркеу үшін болашақ бизнесіңіздің атын тексеріп, ол бұрын тіркелмегенін анықтау үшін бухгалтерге ақы төлеуіңіз керек. Содан кейін бухгалтер сізге CNPJ (компанияны ұлттық идентификациялық коды) беруге жауапты органдармен – штаттың коммерциялық палатасымен және IRS (Салық қызметімен) байланысады. Осыдан кейін компания атауынан кейін "Ltda." немесе Lda. (сирек қолданылады) жұрнақтарын қоюға болады, немесе "Cia." (португал тілінде "компания" деген сөздің аббревиатурасы) арқылы: [компанияның атауы] & Cia. Ltda.

Канада

Канадада шектеулі компанияны тіркеуге ниеттенген адам провинциялық немесе федералды үкіметке қорытынды құжаттарды (Articles of Incorporation) ұсынуы тиіс. Компания құрылған кезде, өз атауының бір бөлігі ретінде "Limited" (Ltd.), "Incorporated" (Inc.) немесе "Corporation" (Corp.) сөздерін таңдауы міндетті.

Чили

Чилиде жауапкершілігі шектеулі серіктестік құрудың 2 жолы бар: біріншісі – нотариалдық актідегі құжат арқылы және Чили Республикасының Ресми газетінде жариялау арқылы. Екіншісі – Компаниялар мен қоғамдар тізілімі арқылы, сондай-ақ «бір күнде компания» деп те аталады; бұл компания құрудың жылдам әрі оңай жолы. Екі жолдың бірін таңдағаннан кейін, бизнес қызметін бастау үшін Servicio de Impuestos Internos-та соңғы тіркеуден өту қажет. Осы типтегі компаниялар үшін сіз жеке жауапкершілігі шектеулі серіктестік (Sociedad de Responsabilidad Limitada, қысқартылған SRL, Ltda немесе Limitada), жеке жауапкершілігі шектеулі кәсіпорын (Empresa Individual de Responsabilidad Limitada, қысқартылған EIRL), акционерлік қоғам (Sociedad por Acciones, қысқартылған SpA) немесе акционерлік қоғам (Sociedad Anónima, қысқартылған SA) арасынан таңдау жасай аласыз.

Үндістан

Үндістанда шектеулі серіктестіктің үш түрі бар: ашық шектеулі серіктестік, жеке шектеулі серіктестік және бір адамдық серіктестік. Серіктестіктің жауапкершілігі акциялармен шектелуі мүмкін, онда серіктестік мүшелерінің жауапкершілігі олар ұстаған акциялар сомасына дейін шектеледі, немесе кепілдікпен шектелуі мүмкін, онда жауапкершілік серіктестік мүшелері серіктестік таратылғанда төленбеген міндеттемелерді өтеу үшін келіскен алдын ала белгіленген сомаға дейін шектеледі. Жеке шектеулі серіктестік – 2013 жылғы «Серіктестіктер туралы» заңға (немесе оның бұрынғы актілерінің біріне) сәйкес тіркелген, төленген акционерлік капиталы бар (болған жағдайда) және акцияларын еркін беруді шектейтін жарғысы бар серіктестік; онда екіден екі жүзге дейін мүше болуы мүмкін, ал оның атауы «Private Limited» (қысқартылған Pvt Ltd) сөзімен аяқталады. Ашық серіктестіктің кемінде төленген акционерлік капиталы болуы керек, сондай-ақ кемінде жеті мүшесі болуы керек; оның атауы «Limited» (қысқартылған Ltd) сөзімен аяқталады. Бір адамдық серіктестік (OPC) – жеке серіктестікке ұқсас меншік құқығы мен артықшылықтары бар, бірақ талаптары аз серіктестік; мұндай серіктестікте бір ғана директор мен мүше болуы мүмкін. 2015 жылға дейін, серіктестік құруды қалаған бизнес-ұйымдар «Серіктестіктер туралы» заңның 2(71) және 2(68) тармақтарына сәйкес, ашық серіктестік үшін кемінде 5 лах, ал жеке серіктестік үшін кемінде 1 лах төленген акционерлік капитал талабын орындау керек еді. Алайда, 2015 жылғы «Серіктестіктерді өзгерту туралы» заң қабылданғаннан кейін бұл талап жойылды және серіктестік осы талапты орындамай-ақ тіркелуге кірісе алады.

Нигерия

Нигерияда екі түрлі шектеулі компания бар: кепілдікпен шектелген компания және акциямен шектелген компания. Акциямен шектелген компания өз кезегінде екіге бөлінеді: жеке шектеулі компания (Ltd.) және қоғамдық шектеулі компания (Plc.). Нигерияда шектеулі компаниялардың акционерлері компанияға салған үлесінің сомасы шегінде ғана жауапты болады. Нигерияның барлық компаниялары 1990 жылғы Компаниялар және олармен байланысты мәселелер туралы заңға (CAMA) бағынады және Корпоративтік істер жөніндегі комиссия (CAC) тарапынан реттеледі.

Оңтүстік Африка

Оңтүстік Африкада "Proprietary Limited" термині, "(Pty) Ltd" деп қысқартылып, жеке шектеулі қоғамды білдіреді. Оңтүстік Африканың барлық компаниялары CIPC (Компаниялар және Интеллектуалдық Меншік Комиссиясы) тарапынан реттеледі.

Шри-Ланка

Шри-Ланкада бизнесті "Pvt) Ltd" жеке шектеулі компаниясы, "PLC" акционерлік қоғам немесе жеке кәсіпкер ретінде тіркеуге болады. Жеке шектеулі компания ретінде тіркелу көбірек қауіпсіздік пен қосымша пайдалар береді. Сондықтан сіз бен сіздің компанияңыз екі тәуелсіз тарап ретінде әрекет етесіз; бұл сіздің бизнес активтеріңіз бен міндеттемелеріңіздің бөлек болатынын қамтамасыз етеді. Барлық компаниялар 2007 жылғы №7 Компаниялар заңы бойынша, Коломбода орналасқан Компаниялар тіркелімі арқылы тіркеледі.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда компанияларды тіркеу Лондон, Кардифф, Эдинбург және Белфаст қалаларында орналасқан Companies House арқылы жүзеге асырылады. Акциялары биржада саудаланатын шектеулі компаниялардың атауы "Plc" деп аяқталады. 2009 жылдың 1 қазанына дейін Солтүстік Ирландияда компанияларды тіркеу Кәсіпкерлік, сауда және инвестиция департаментінің (децентрализацияланған үкімет департаментінің) жауапкершілігінде болды. 2006 жылғы Компаниялар заңы күшіне енгеннен кейін, Солтүстік Ирландияның бұрынғы ерекше компаниялар заңнамасы күшін жойды және осы Заңмен құрылған жаңа компаниялар кодексі Солтүстік Ирландияға таратылды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та корпорациялардың жауапкершілігі шектеулі, және "корпорация" термині "шектеулі компания" терминінен жиі қолданылады. "Жауапкершілігі шектеулі компания" (ЖШС) – мүлде бөлек құрылым. Дегенмен, кейбір штаттар корпорацияларға өздерінің корпоративтік мәртебесін көрсету үшін Ltd. (әдетте Inc. орнына) деген белгіні пайдалануға рұқсат береді. Корпорациялар Ішкі Кірістер Қызметіне жыл сайын корпоративтік салық есебін тапсыруға міндетті.

Қазақстан

Зимбабведе "(Pvt) Ltd" термині акционерлік капиталмен шектелген жеке компанияны көрсетеді. Барлық жеке компаниялар Хараредегі Компаниялар тіркелімімен реттеледі.