Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Тарих
Көне әуе суреттері Лаудиумның батысындағы алғашқы тұрғындары салған дөңгелек типтес үйлердің қалдықтарын көрсетеді. Лаудиумның бастапқы атауы Клаудиус болған, ол бастапқыда Клаудиус Мараис де Врис иеленген Муиплац шаруашылығының құрметіне және Преторияның бұрынғы мэрі болғандықтан, ақтарға арналған аудан ретінде жоспарланған. Лаудиумды апартеид үкіметі Марабастад пен Претория орталығынан этникалық топтарды шығару саясатының бөлігі ретінде құрды, бұл аймақтар «Ақтар аумағы» деп белгіленді. Лаудиум 1961 жылы үнділердің қалашығы деп жарияланды. Клаудиустың бастапқы шығыс бөлігі бір кезде өз атын және ақ тұрғындарды сақтап қалды, бірақ Клаудиустың ақ тұрғындары үнділермен ауыстырылды (кейіннен апартеид үкіметі оны да үнділер аумағы деп жариялады, Лаудиумдағы тұрғын үй тапшылығын азайту мақсатында), және 1980 жылға қарай Клаудиус Лаудиумның бір бөлігіне айналды. Клаудиус R55 (Quagga Road) бойында орналасқан, ал Екінші даңғыл, Үшінші даңғыл және Купрена көшесінің бөлігі техникалық тұрғыдан Клаудиустың құрамына кіреді, сонымен қатар Sunrise School да бар. Дегенмен, R55-тің батысындағы Клаудиустың кішкентай бөлігі көбінесе Лаудиумның бөлігі деп есептеледі, ал R55 оларды бөліп тұратын сызық деп саналады. 2- және 3-кезеңдер төбелі және Эрасмия маңындағы ППК доломитінің карьерін Iscor-дың Претория зауытымен байланыстырған темір жолдың солтүстігінде жатыр. Темір жол 2000-шы жылдардың ортасында қолданудан шығарылды, бірақ темір жолдың бойы әлі де анық көрінеді және Лаудиумның жоғарғы және төменгі бөліктерін байланыстыратын Бенгал көшесі мен Бірінші даңғылды қосатын көпірмен, сондай-ақ 19-шы және 33-ші даңғылдар арасындағы 1990-шы жылдардың басында салынған жолмен байланысты шектейді. 1981 жылы Лаудиумнан Вуртрекерхогте (қазіргі Таба Тсване) әскери базасына Umkhonto we Sizwe ұйымының зымырандық шабуылы жасалды. 1980-ші жылдары апартеидті қолдаған жергілікті саясаткерлердің үйлеріне де шабуыл жасалды. 2012 жылы R55-тің шығысындағы Клаудиусқа қабырға мен қауіпсіздік қақпасы (жолдың жабылуы) орнатылды, тұрғындар оған еркін кіре алады, себебі әрбір тұрғын қабырға құрылысының бір бөлігін төледі. Алайда, келушілер кірмес бұрын кіру/келушілер кітабын толтыруы керек, бұл оны қақпалы ауданға айналдырды. Лаудиум бастапқыда Преторияның бір бөлігі болғанмен, апартеид аяқталғаннан кейін Центурион қаласына қосылды. Центурион, Лаудиумды қоса, 2000 жылы Шванэ қалалық муниципалитетіне қосылды. Доломиттік шұңқырлар Лаудиумдағы мүліктерге және көшелерге үнемі зиян келтіреді. Доломит қауіпті аймағы темір жолдан оңтүстікке қарай созылады. Су, кәріз және жаңбыр суы инфрақұрылымының тозуы шұңқырлардың пайда болуына себеп болды.
Older aerial photographs show remains of circular type dwellings to the west of Laudium, built by its earliest inhabitants. The original name for Laudium was Claudius, and it was initially planned as a white area, named after Claudius Marais de Vries who owned a farm called Mooiplats and was a former mayor of Pretoria. Laudium was created by the Apartheid government as part of their policy aimed at moving ethnic groups out of Marabastad and central Pretoria, which were zoned as 'White Areas' following the passage of the Group Areas Act. Laudium was proclaimed as an Indian township in 1961. The eastern portion of the original Claudius retained its name and white population for a time, but the white population of Claudius has been displaced by Indians (it was eventually also declared an Indian area by the Apartheid government, to reduce housing shortages in Laudium), and Claudius had effectively become an extension of Laudium by 1980. Claudius straddles the R55 (Quagga Road), and parts of Second Avenue, Third Avenue, and Cuprene Street technically are part of Claudius, along with Sunrise School , however this smaller part of Cladius, west of the R55 is often regarded as part of Laudium, with the R55 being commonly thought of as the dividing line. Extensions 2 and 3 are hilly and lie north of a railway line that linked the PPC dolomite quarry near Erasmia with Iscor's Pretoria Works. The railway line was abandoned by the mid 2000s, however, the railway right of way is still clearly visible, and it limits the road linkages between the upper and lower parts of Laudium to a bridge connecting Bengal Street to First Avenue, and a link between 19th Avenue and 33rd Avenue that was constructed in the early 1990s. In 1981, an Umkhonto weSizwe rocket attack on the Voortrekkerhoogte (now Thaba Tshwane) military base was launched from Laudium. The homes of local politicians who supported Apartheid were also bombed in the 1980s. In 2012, Claudius east of the R55 had a wall and security gate system (road closure) installed, which residents have free access to as every resident paid a small portion of the cost of building the wall however, visitors have to fill out an entry/visitors book before entering, making it a gated community. Although Laudium was initially part of Pretoria, it was incorporated into Centurion following the end of apartheid. Centurion, including Laudium, was incorporated into the City of Tshwane Metropolitan Municipality in 2000. Dolomitic sinkholes occasionally cause significant damage to property and streets in Laudium. The dolomite risk area extends southwards from the railway line. Decaying water, sewerage and storm water infrastructure has seen a rise in sinkhole formations.
Демография
Лаудиумда көптеген индустар мен мұсылмандар тұрады, көптеген ғибадатханалар мен мешіттер бар. Ең көне ғибадатхана – Шри Претория индус Сева Самадж, ал мешіт – Jewel Street көшесіндегі PMT Jumma Masjid. Индустардың көп бөлігі гужараттықтар (көбінесе Гуджараттан) немесе тамилдер (Оңтүстік Үндістаннан). Мұсылмандардың көп бөлігі мемон, кокани немесе суртилер. Сонымен қатар, Апартеид аяқталғаннан кейін Оңтүстік Африкаға көшіп келген көптеген Оңтүстік Азия (индиялық және пакистандық) тұрғындары да бар. Көрінетін мұсылман халқының көптігіне байланысты, бұл басқа африкалық елдерден келген көптеген мұсылман босқындарының да баруға таңдаған жері. Лаудиум салыстырмалы түрде бай аудан болды (қалашық үшін бұл ерекше еді), R55 тас жолынан өте үлкен үйлер көрінеді. Бірақ, аудандағы қылмыс салдарынан көптеген тұрғындар оны тастап, Centurion қаласының маңындағы қауіпсіз, жасыл оңтүстік немесе шығыс қақпалы аудандарына көшіп кетті. Көптеген үлкен коттедждер бөлініп, иммигранттарға (индиялықтар, пакистандықтар, египеттіктер, марокколықтар және сомалиліктер) жалға беріледі. Аудан құлдырап барады, себебі қылмыс, жұмыссыздық және есірткіге тәуелділік көбейді. Лаудиумның экономикалық тұрғыдан кемтар аймағы (академиялық еңбектерде «гетто» деп сипатталған), ресми емес «Ақ блоктар» деп аталады (олардың бояу түсі бойынша аталған), бір және көп отбасылық үкімет салынған тұрғын үйлер Лаудиумның батыс бөлігінде орналасқан. Бірақ, 1990 жылдардың басында Church Street көшесінен солтүстікке қарай Lotus Gardens индуисттік қалашығы құрылды, және көптеген үнді отбасылары Ақ блоктардан сол жерге көшірілді, ал кейбір ескі үйлер бұзылды. Lotus Gardens көпұлтты қалашыққа айналды. Ақ блоктар әлі де бар, бірақ үйлер енді тек ақ түспен боялмайды. Лаудиум полиция бөлімі Ақ блоктарда, қайта жаңартылған бірлікте орналасқан. Extension 2-де, кеңестік пәтерлерден тұратын тағы бір қоғамдық тұрғын үй құрылысы кейіннен тұрғындарға сатылды және қазір Himalaya Heights және Bangladesh Heights деп аталады. Апартеид аяқталғаннан кейін Лаудиумның көптеген тұрғындары Лаудиумның оңтүстігінде орналасқан Erasmia және Christoburg көршілес (бұрын тек ақ адамдарға арналған) қалашықтарына көшіп кетті, бұл бөлінуден туындаған тұрғын үй қысымын жеңілдетті. Соңында, байланыс жолы салынды, кейіннен асфальтталды, бұл қалашықтар арасында тікелей қатынасқа мүмкіндік берді (бұрын Лаудиум мен Erasmia арасында жүрудің жалғыз жолы R55 және M26 тас жолдары арқылы айналып өту болды). 2001 жылғы халық санағы бойынша Erasmia және Christoburg халқының шамамен 66% - ы индиялықтарды құрады, алдындағы он жылда олардың ақ тұрғындарын көптеп ығыстырды. 2000 жылдардың соңында көптеген бай индиялықтар Лаудиумнан шығып, Батыс Centurionдағы жаңа құрылған қауіпсіздік аудандарына көшіп бара бастады. Бұл аудандарда тұратын индиялықтар Лаудиуммен діни, сауда және білім беру байланыстарын сақтайды. Atteridgeville қалашығы Лаудиумның солтүстігінде орналасқан, бірақ екі аудан бірнеше төбелермен бөлінген, ал екеуінің арасында тікелей асфальтталған жол жоқ. Лаудиумда 3 кеңейтім бар, олар 1976, 1978 және 1983 жылдары аяқталды. 1-кеңейтім Ақ блоктардың батыс бөлігін құрайды, 2-кеңейтім бастапқы қалашықтың солтүстігіндегі төбелердің шығыс бөлігінде орналасқан, ал 3-кеңейтім 2-кеңейтімнің батысында орналасқан. Муниципалдық Географиялық ақпараттық жүйеде сондай-ақ қалашықтың батысында орналасқан 4-кеңейтім тізімделген, ол Лаудиум зираты, Лаудиум стадионы, индустар Сева Самадж мектебі және Tshwane мұсылман мектебі сияқты тұрғын емес жерлерден тұрады. Апартеидтен кейін құрылған Itireleng деп аталатын шатырлы лагерь 3-кеңейтімнің бір бөлігі болып табылатын Kathmandu деп аталатын ауданның оңтүстігінде орналасқан.
Laudium has a large number of Hindu and Muslim residents, with a large number of temples and mosques, the oldest temple being the Shree Pretoria Hindu Seva Samaj and mosque PMT Jumma Masjid in Jewel Street. Many of the Hindu residents are Gujarati (mostly from Gujarat) or Tamils (from South India). Many of the Muslim residents are Memons, Kokanis or Surtis. There are also many recent South Asian (Indian and Pakistani) residents, who immigrated to South Africa after the end of Apartheid. Probably due to its visible Muslim population, it is also a destination for many Muslim refugees from other African countries. Laudium was a relatively wealthy area (which was unusual for a township), with very large mansions visible from the R55 road. However, due to the crime in the area many residents have abandoned the area for the safer greener southern or eastern gated communities in the suburbs of Centurion. Most of the large bungalows are subdivided and rented out to immigrants (Indian, Pakistani, Egyptians, Moroccans and Somalians). The area is in decline, mainly due to crime, unemployment and drugs. An economically deprived area of Laudium (described in an academic paper as a "ghetto"), informally called White Blocks (named after their paint colour), with single and multi family government built dwelling units is situated in the western part of Laudium. However, the Indian township of Lotus Gardens was established in the early 1990s, north of Church Street, and many Indian families from White Blocks were relocated there, and some old units were torn down. Lotus Gardens developed into a multiracial suburb. White Blocks continues to exist though the units are no longer exclusively painted white. The Laudium Police Station is in White Blocks, in a converted unit. Another public housing development, in Extension 2, consisting of council flats, was later sold to residents and is now called Himalaya Heights and Bangladesh Heights. After the end of Apartheid, many residents of Laudium moved to the neighbouring (formerly whites only) suburbs of Erasmia and Christoburg which lie directly south of Laudium, relieving housing pressure caused by segregation, and, eventually, a link road was constructed, and later tarred, allowing for direct travel between the suburbs (previously, the only way to travel between Laudium and Erasmia was a circuitous route via the R55 and M26), and by the time of the 2001 census, Indians made up almost 66% of the population of Erasmia and Christoburg, having largely displaced their white residents in the preceding ten years. Significant numbers of more affluent Indian residents began relocating out of Laudium, to newly established nearby security estates in western Centurion in the late 2000s. Indians who reside in these areas often maintain religious, commercial and educational ties to Laudium itself. The black township of Atteridgeville lies directly north of Laudium, although the two areas are separated by a series of hills, and no direct tarred road link exists between the two. Laudium has 3 extensions which were completed in 1976, 1978 and 1983, respectively. Extension 1 consists of the western part of White Blocks, Extension 2 lies on the eastern portion of the hills north of the original suburb, and Extension 3 is west of Extension 2. The municipal Geographic Information System also lists and Extension 4, which is west of the suburb, and consists of non residential land, including the Laudium Cemetery, the Laudium Stadium, Hindu Seva Samaj school, and Tshwane Muslim School. A squatter camp established post apartheid, called Itireleng lies south of the area called Kathmandu, a part of Extension 3.
Білім
Лаудиумда көптеген мемлекеттік мектептер бар. Бірақ, апартеид аяқталғаннан бері Лаудиумдағы көптеген үнді балалары жаңадан ашылған жеке діни мектептерге немесе бұрын ақтар оқыған аудандардағы мектептерге ("бұрынғы үлгілі C мектептері" және жеке мектептер) қатынай бастады. Мемлекеттік мектептерде әлі де көбінесе үнді ұстаздар жұмыс істейді, алайда осы мектептердегі оқушылардың басым бөлігі қара нәсілді және күнделікті қара нәсілділер тұратын елді мекендерден келеді.
Laudium has a large number of government schools. However, since the end of Apartheid, most Indian children from Laudium have begun attending newly established private religious schools, or schools in formerly white areas ("ex model C schools" and private schools). While the government schools continue to be staffed mostly by Indian teachers, most of the pupils in these schools are black and commute daily from black townships.
Денсаулық сақтау
Лаудиум ауруханасы, апартеид кезінде Лаудиум және айналасындағы аймақтардан келген үндістер үшін құрылған мемлекеттік аурухана жабылды және қазір Лаудиум қауымдық денсаулық орталығы болып жұмыс істейді. Оны провинциялық денсаулық сақтау департаменті басқарады. Itirileng шалажанды елді мекенінің тұрғындарының көпшілігі, мүмкін барлығы да осы қауымдық денсаулық сақтау орталығынан пайдаланады. Бұл мекемеде негізінен кубалық, нигериялық немесе конголық шетелдік дәрігерлер жұмыс істейді. Қауымдық денсаулық сақтау орталығынан өзге, Лаудиумның орталық қалалық аймағында (CBD) муниципалитет басқаратын муниципалдық клиника жұмыс істейді. Бұл клиника алғашқы медициналық көмек көрсетеді. Онда төсек-орындар жоқ, ол тек күндізгі клиника ретінде жұмыс істейді. Лаудиумда бірнеше жеке медицина қызметкерлері мен дәріханалар бар. Лаудиумда рентгендік зерттеулер (рентген, КТ, МРТ немесе УДТ) қызметтерін ұсынатын медициналық мекеме жоқ.
The Laudium Hospital, a state hospital created under apartheid for Indians from Laudium and surrounding areas, closed down, and is now the Laudium Community Health Centre. This is controlled by the provincial department of health. Most if not all of the residents of the informal settlement (Itirileng) make use of the community health care centre. The facility is staffed mainly by foreign Cuban, Nigerian or Congolese doctors. In addition to the community healthcare centre a clinic operates at the heart in the CBD of Laudium which is a municipal clinic controlled by the municipality. This clinic offers primary healthcare. It has no beds and is strictly a day clinic. Laudium has a number of private medical practitioners and pharmacies. Laudium does not have a healthcare facility with radiological services (x ray, CT scan, MRI or ultrasound).
Дін
Лаудиумда түрлі діндер ұстанылады. Олардың ішінде христиандық, индуизм және ислам бар.
Multiple religions are followed in Laudium. This includes Christianity, Hinduism and Islam
Жолдар
Апартеид кезінде көптеген қалалар сияқты, қауіпсіздік күштерінің оңай бақылауын қамтамасыз ету үшін жолдарға қол жеткізу шектелген. Лаудиумның да R55 тас жолының батысынан бір ғана кіреберісі болды, ол Лаудиумды Претория орталығымен және Центурионмен байланыстырды. Қазір оның төрт кіру-шығу нүктесі бар. R55 тас жолының бөлігі болып табылатын қос қатарлы жол Лаудиумды Претория орталығымен байланыстырады, ал R55 тас жолының бөлігі болып табылатын, Центурионға дейінгі нашарлаған бір қатарлы жол 2013 жылға дейін қос қатарлы жолға жаңартылды. Тас жолға қосылу N14 арқылы жүзеге асырылады, оған R55 арқылы оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерден жетеді. R55-тен батысқа қарай N14 Лаудиумды және айналасындағы аймақтарды Батыс Рандқа қосады, ал шығысқа қарайғы қатарлар N1 тас жолымен Йоханнесбургке, Центуриондағы Бракфонтейн түйіскені арқылы өтуге мүмкіндік береді. Преторияның экономикалық және академиялық маңызды шығыс аймақтарына дейінгі жол байланыстары нашар, көбінесе жүргізушілер қала орталығынан өтуге немесе Таба Тшване әскери базасы арқылы қысқа жолмен өтуге мәжбүр болады. Лаудиумның көше атаулары қатаң көше желісін құрамайды, бірақ солтүстік-оңтүстікке бағытталған көшелер "Авеню" деп нөмірленеді (3-кеңестегі кейбір авенюлер Оңтүстік Азия қалаларының аттарымен аталады), ал шығыс-батысқа бағытталған көшелер көбінесе минералдар мен асыл тастар, түстер (1-кеңес, ақ блоктар) немесе Оңтүстік Азияның географиялық ерекшеліктерімен (2-ші және 3-ші кеңейтулер) аталады.
As with most townships under apartheid, road access was limited to allow for easy control by the security forces. Laudium also had only one entrance west of the R55 road, which links Laudium to central Pretoria as well as Centurion. It now has four access points. A dual carriageway, which is part of the R55, links Laudium with central Pretoria, while the deteriorated single carriageway link to Centurion, which is also part of the R55, was upgraded to a dual carriageway by 2013. Freeway access is served by the N14, which is accessed via the R55 a few kilometers south. The N14 westbound from the R55 connects Laudium and surrounding areas to the West Rand, and the eastbound lanes are used to access the N1 to Johannesburg, via the Brakfontein interchange in Centurion. Road links to the economically and academically important eastern suburbs of Pretoria are poor, usually requiring drivers to traverse the city centre or rat run across the Thaba Tshwane military base. Although not a strict street grid, Laudium's street names follow a pattern, with north–south streets being numbered "Avenues" (with a few exceptions in Extension 3 where some avenues are named after cities in South Asia), while east–west streets are named, often after minerals and gemstones, colours (Extension 1, white blocks) or South Asian geographical features (Extensions 2 and 3).
Қоғамдық көлік
Қоғамдық көлік байланыстары шектеулі, және апартеид аяқталғаннан кейін шектеулі муниципалды автобус қызметтері енгізілгенімен, шағын автобус таксилері әлі де қоғамдық көліктің басты түрі болып табылады. Апартеид кезеңінде Йоханнесбургке автобус қызметі (Laudium Bus Service) болған, бірақ қазір ол қызмет тоқтатылған. Тұк-тұктар да салыстырмалы түрде төмен бағада қолжетімді.
Public transport links are limited, and, although limited municipal bus services were introduced following the end of apartheid, minibus taxis remain the primary mode of public transport. Bus services to Johannesburg were available during the apartheid era (The Laudium Bus Service), but are no longer available. Tuktuks are also available at relatively low prices.
Экономика
Лаудиумда бастапқыда тауарлары шектеулі дүкендер болған. Көптеген сауда-саттықтар Лаудиумнан тыс жерлерде жасалған. 1994 жылдан кейін, жаңа тұрғындардың көбеюімен бірге, ресми және бейресми сауданың артуы байқалды. Орталық қалалық ауданның (CBD) төңірегіндегі көптеген тұрғын үйлер коммерциялық мақсатта пайдаланылатын ғимараттарға айналдырылды. 1994 жылға дейін Лаудиумда отырып тамақ ішетін мейрамханалар болған жоқ. Ондай мейрамхана ашуға тырысқандардың ішінде Наваб мейрамханасы да жабылды. 2017 жылға қарай кем дегенде бес мейрамхана және бірнеше жылдам тамақ желілерінің филиалдары болды. Мейрамханалардың көбісі пакистандық, үнді немесе бангладештік мейрамханалар еді. Бұл Лаудиумдағы көптеген кәсіпорындардың шетелдік меншікте екендігінде де көрінеді. Бұл, жалпы алғанда, елдегі жағдайдың да көрінісі болып табылады, онда барлық қалалар мен елді мекендердегі шағын бизнестің көп бөлігі шетелдіктерге тиесілі.
Laudium originally had shops with limited items. Most of the shopping was done outside of Laudium. Post 1994, possibly coinciding with the rise of new residents, the increase in formal and informal retail has been noticeable. Many residences around the CBD have been converted to commercial. Prior to 1994, there were no sit down restaurants in Laudium. The few that attempted, including Nawab's eventually closed down. As of 2017, there were at least five restaurants and a number of fast food franchise outlets. Almost all of the restaurants are foreign Pakistani, Indian or Bangladeshi restaurants. This is also reflected in the majority of businesses in Laudium which are by far foreign owned. Again this is a further reflection of the greater picture in the country in which the majority of small business in all suburbs, townships and metropolitan areas are foreign owned.