Үнсіздік пен Жылжымалы Орта (Unsızdik pen Jıljymalı Orta)

Кіріспе

1972 жылы түсірілген американдық фильм, Дуглас Трамбуллдың туындысы. 1972 жылғы фильм.

«Үнсіз қашқындар» – 1972 жылы түсірілген американдық экологиялық тақырыптағы ғылыми фантастикалық фильм. Бұл Дуглас Трамбуллдың режиссерлік дебюті, және Брюс Дерн, Клифф Поттс, Рон Рифкин және Джесси Винт бас рөлдерде ойнайды.

Сюжет

Болашақта Жер бетіндегі барлық орманлар бейсақтық қоршаған ортаны пайдалану салдарынан жойылды. Мүмкіндігінше көптеген түрлер Сатурн орбитасынан тысқары орналасқан сегіз "American Airlines Space Freighters" ғарыш кемелерінің флотының бөлігін құрайтын үлкен жүк кемелеріне бекітілген геодезиялық күмбездерге ұқсас алып жылыжайларда сақталды. Фримен Лоуэлл, төрт экипаж мүшесінің бірі, осы кемелердің бірінде, "Valley Forge" кемесінде ботаник және эколог қызметін атқарады. Ол өсімдіктердің әртүрлі түрлерін Жерге қайта оралғанда планетаны қайта орманды ету үшін мұқият күтіп бағады. Ол уақытының көп бөлігін күмбездерде өткізеді, егін өсіріп, жануарларға күтім жасайды. Әр кеменің экипажына өздерінің құрылған күмбездерін жою және жүк кемелерін коммерциялық қызметке қайтару туралы бұйрық беріледі. "Valley Forge" кемесінің алты күмбезінің төртеуі ядролық зарядтармен жойылғаннан кейін, Лоуэлл қарсылық көрсетеді және кемедегі өсімдіктер мен жануарларды сақтап қалуды шешеді. Ол өзінің сүйікті күмбезіне жарылғыш заттарды орнатуға келген экипаж мүшесі Вольфты өлтіреді, соның салдарынан оның оң аяғы ауыр жарақат алады. Содан кейін ол қалған екі күмбезді жоюды бастайды, қалған экипаж мүшелерін тұтқындап, өлтіреді. Кеменің үш сервистік роботының көмегімен Лоуэлл жалған алдын ала жарылыс жасап, кемені ұрлап, соңғы орман күмбезімен қашу үшін Сатурнға қарай "Valley Forge" кемесін жылдамдатады. Ол содан кейін роботтарды өзінің аяғына операция жасау үшін қайта бағдарлайды және "Valley Forge" кемесін Сатурн сақиналары арқылы қауіпті бағытқа бағыттайды. Кейін, кеме қиын жолдан өтетін кезде 3-ші робот жоғалып кетеді, бірақ кеме және оның қалған күмбезі сақиналардың екінші жағынан салыстырмалы түрде зақымдалмаған күйде шығады. Лоуэлл аман қалған роботтарға Дьюи (1-ші робот) және Хьюи (2-ші робот) деп ат қояды, ал жоғалған 3-ші роботқа Луи (Disney кейіпкерлері Хьюи, Дьюи және Луиге сілтеме) деп ат қояды. Лоуэлл, Хьюи және Дьюи орманды сақтау үшін ғарышқа аттанады. Лоуэлл Хьюи мен Дьюиді ағаш отырғызу және покер ойнау үшін қайта бағдарлайды. Ол сондай-ақ Энди Вольфті биокүмбезге жерлеуді тапсырады. Лоуэлл олармен үнемі баламен сөйлесе бастайды. Хьюи Лоуэллдің онымен кездейсоқ соқтығысуынан зақымданады, ал Дьюи жөндеу кезінде Хьюидің қасынан кетуден бас тартады. Уақыт өте келе, Лоуэлл биокүмбездің өліп бара жатқанын білгенде үрейленеді, бірақ мәселені шеше алмайды. Беркшир – Сатурн айналымын аяқтаған "Valley Forge" кемесінің аман қалғанын күтіп тұрған тағы бір ғарыш кемесі – ақыры байланыс орнатқанда, оның қылмыстары жақын арада ашылатынын біледі. Сол сәтте ол өсімдіктердің өсуіне жеткіліксіз жарық кедергі келтіргенін түсінеді және оны түзету үшін шамдарды орнатуға асығады. Беркшир келгенге дейін соңғы орманды сақтау үшін Лоуэлл биокүмбезді қауіпсіз жерге тастайды. Ол ядролық зарядтарды жарытып, "Valley Forge" кемесін, зақымдалған Хьюиді және өзін жояды. Соңғы көріністе қазір жақсы жарықтандырылған орман жылыжайы кеңістіктің тереңдігіне қарай қозғалады, Дьюи оған қамқорлықпен күтім жасайды, Лоуэллдің ескі су құю ыдысын ұстап тұрады.

In the future, all forests on Earth have become extinct from careless environmental exploitation. As many specimens as possible have been preserved in a series of enormous greenhouse like geodesic domes attached to large cargo spaceships, forming part of a fleet of eight "American Airlines Space Freighters", stationed outside the orbit of Saturn. Freeman Lowell, one of four crewmen, is the resident botanist and ecologist on one of these ships, the Valley Forge. He carefully maintains a variety of plants for their eventual return to Earth and the reforestation of the planet. He spends most of his time in the domes, cultivating the crops and attending to the animal life. The crew of each ship receives orders to jettison and destroy their domes and return the freighters to commercial service. After four of the six Valley Forge domes are jettisoned and destroyed with nuclear charges, Lowell rebels and opts to save his ship's plants and animals. He kills Wolf, one of his crewmates who arrives to plant explosives in his favorite dome, and his right leg is seriously injured in the process. He then jettisons and triggers the destruction of the other remaining dome to trap and kill the remaining two crewmen. Enlisting the aid of the ship's three service robots, Lowell stages a fake premature explosion as a ruse and sends the Valley Forge speeding toward Saturn in an attempt to hijack the ship and flee with the last forest dome. He then reprograms the drones to perform surgery on his leg and sets the Valley Forge on a risky course through Saturn's rings. Later, as the ship endures the rough passage, Drone 3 is lost, but the ship and its remaining dome emerge relatively undamaged on the other side of the rings. Lowell gives the surviving drones the names Dewey (Drone 1) and Huey (Drone 2), while the lost Drone 3 is named Louie (a nod to Disney characters Huey, Dewey, and Louie). Lowell, Huey, and Dewey set out into deep space to maintain the forest. Lowell reprograms Huey and Dewey to plant trees and play poker. He also has them bury Andy Wolf in the bio dome. Lowell begins speaking to them constantly, as if they are children. Huey is damaged when Lowell accidentally collides with him while driving a buggy recklessly, and Dewey sentimentally refuses to leave Huey's side during the repairs. As time passes, Lowell is horrified when he discovers that his bio dome is dying, but is unable to come up with a solution to the problem. When the Berkshire—another space freighter waiting to see if the Valley Forge has survived the trip around Saturn—eventually reestablishes contact, he knows that his crimes will soon be discovered. It is then that he realizes a lack of light has restricted plant growth, and he races to install lamps to correct this situation. In an effort to save the last forest before the Berkshire arrives, Lowell jettisons the bio dome to safety. He then detonates nuclear charges, destroying the Valley Forge, the damaged Huey, and himself in the process. The final scene is of the now well lit forest greenhouse drifting into deep space, with Dewey tenderly caring for it, holding Lowell's battered old watering can.

Өндіріс

Трамбулл 1968 жылғы «2001: A Space Odyssey» фильмінің эффекттерін жасауға қатысты, оның режиссері Стэнли Кубрик осы фильмнің «Жұлдыздар қақпасы» эпизоды Сатурн туралы болғанын қалаған; алайда, техникалық қиындықтар эпизодтың арнайы эффекттерін шектеулі уақыт ішінде аяқтауға кедері келтірді. Сатурн идеясы қабылданбады, оның орнына Кубрик Юпитерді таңдады. Трамбулл эпизодты өндіріс аяқталғаннан кейін әзірледі және ол «Silent Running» үшін Сатурн планетасында қайта жаңартылды. Интерьерлер Калифорния штатының Лонг-Бич қаласындағы Лонг-Бич теңіз кемежайында орналасқан, қызметтен шығарылған USS Valley Forge (LPH 8) әуе кемесінде түсірілді. Фильм түсірілімі аяқталғаннан кейін көп ұзамай кеме бұзылып кетті. Ормандық ортаны бастапқыда Милуокидегі Митчелл Паркіндегі күмбездерде түсіру жоспарланған, бірақ өндіріс бюджеті түсіруді Ван-Ньюс, Калифорниядағы жаңадан аяқталған ұшақ ангарында жүргізуге мәжбүр етті. Трамбулл DVD-ге қоса берілген түсіндірмеде Valley Forge-дегі Жердің болашағындағы соңғы ормандарды қамтитын геодезиялық күмбездер Миссури ботаникалық бағының Климатрон күмбезінің үлгісінде жасалғанын айтты. Фильмде үш жүк кемесі көрсетілген: Valley Forge, Berkshire және Sequoia. Сонымен қатар, куполдарды тасымалдаған тағы бес кеме – Yellowstone, Acadia, Blue Ridge, Glacier және Mojave – туралы да айтылады. Әрбір кеменің корпусында флора мен фауна үлгілері алынған аймақты көрсететін белгілеу бар. Valley Forge кемесі «Bahia Honda Subtropical» деп тізімделген, бұл кем дегенде бірнеше үлгі Флорида Кийінің осы аймағынан алынғанын көрсетеді. Valley Forge моделінің ұзындығы 8 метрді құрады және оны арнайы құймалар мен шамамен 800 дайын ұшақ немесе танк жиынтықтарын пайдаланып жасауға алты ай уақыт кетті. Фильм түсірілімі аяқталғаннан кейін American Airlines компаниясы модельді турға жіберуге ниет білдірді, бірақ оның нәзіктігіне байланысты бұл мүмкін болмады. (Түсірілім кезінде модельдің бөліктері жиі түсіп қалатын.) Кейін ол Трамбулдың жеке қоймасында бірнеше жыл тұрғаннан кейін бөлшектелді. Көптеген бөліктер, соның ішінде күмбездер коллекционерлердің қолына өтті. Бірнеше күмбез сақталған, оның ішінде қазір Сиэтлдегі Ғылыми фантастика мұражайы мен Даңқ залында орналасқан және 2008 жылы аукционда сатылған. Үш ұшқышқа екі жақты аяқ-қолдарынан айырылған төрт актер рөл сомдады, ұшқыштар костюмдері актерлерге арнайы тігілді. Бұл костюмдер Трамбулдың жеке коллекциясында сақталады. Дыбыс эффекттерін, соның ішінде ұшқыштардың дыбыстарын, авторлық құқығы көрсетілмеген композитор Джозеф Бёрд жасады. Олар модификацияланған ARP 2600 синтезаторында Oberheim Expander модульдерін пайдаланып жасалды. Фильмнен алынған кадрлар кейін Universal Pictures-тің 1978 жылғы «Battlestar Galactica» және оның жалғасы «Galactica 1980» фильмдерінде қайта пайдаланылды, әсіресе агрокемелерді бейнелеуде. Ішкі күмбездердің түсірілімдері де қайта пайдаланылды, ал Дэрн «Ұлы жауынгерлер» фильміндегі эпизодта пайда болды, себебі фильмнен алынған кадрлар қолданылды.

Trumbull was involved with creating effects for 2001: A Space Odyssey (1968), whose director, Stanley Kubrick, had wanted that film's Stargate sequence to be about Saturn; however, technical difficulties prevented completion of the sequence's special effects within the limited time available. The Saturn idea was scrapped, and Kubrick substituted Jupiter instead. Trumbull developed the sequence after production, and it was recreated for Saturn in Silent Running. The interiors were filmed aboard the decommissioned Korean War aircraft carrier USS Valley Forge (LPH 8), which was docked at the Long Beach Naval Shipyard in Long Beach, California. Shortly after filming was completed, the carrier was scrapped. The forest environments were originally intended to be filmed in the Mitchell Park Domes in Milwaukee, but the production budget forced the sequences to be shot in a newly completed aircraft hangar in Van Nuys, California. Trumbull stated in the commentary accompanying the DVD release that the geodesic domes containing the last forests of Earth's future on the Valley Forge were based on the Missouri Botanical Garden's Climatron dome. Three freighters are shown in the film: the Valley Forge, the Berkshire and the Sequoia. Five other ships that carried domes – the Yellowstone, Acadia, Blue Ridge, Glacier, and Mojave — are also mentioned. Each ship features a designation on the hull that notes the area from which some of its flora and fauna samples were taken. The Valley Forge is listed as "Bahia Honda Subtropical," indicating at least some specimens were taken from this area of the Florida Keys. The model of the Valley Forge was 25 feet (8 m) long, and took six months to build from a combination of custom castings and the contents of approximately 800 prefabricated model aircraft or tank kits. After filming was completed, American Airlines expressed an interest in sending the model on the tour circuit, but this was not feasible due to its fragility. (During filming, pieces of the model frequently detached.) It was subsequently dismantled after sitting for several years in Trumbull's personal storage facility. Several pieces, including the domes, wound up in the hands of collectors. Several domes survive, including one that now rests in the Science Fiction Museum and Hall of Fame in Seattle, and another that was sold at auction in 2008. The three drones were played by four bilateral amputees, The drone suits were custom tailored for the actors. The suits are in Trumbull's personal collection. The sound effects, including the drones, were created by uncredited composer Joseph Byrd. They were generated on a modified ARP 2600 synthesizer with added Oberheim Expander Modules. Footage from the film would later be reused in Universal Pictures's 1978's Battlestar Galactica and its sequel Galactica 1980, notably depicting the agro ships. Shots of the internal domes would also be re used, with Dern making a fleeting cameo appearance in "The Magnificent Warriors" due to re use of footage from the film.

Саундтрек

Саундтректі Питер Шикеле жазды, ол фаготшы, сонымен қатар P. D. Q. Бах атты есіммен комедиялық музыка жазды. Онда Шикеле мен Дайан Ламперттің екі әні бар, оларды вокалист Джоан Баез орындады: "Silent Running" және "Rejoice in the Sun". Екі ән де Decca (32890) компаниясымен сингл ретінде шығарылды. 1972 жылы Decca компаниясы LP (DL 7 9188) шығарды, кейіннен Varese Sarabande компаниясы қара (STV 81072) және жасыл (VC 81072) винилде қайта шығарды. 1998 жылы Valley Forge Record Groupe компаниясының шектеулі таралымындағы CD-ге "God Bless These Gardens" сөздерімен қосымша ән енгізілді. 2016 жылы Intrada компаниясы аудионы жақсартып, арнайы жинақ 369 томында CD шығарды. Атау әні кейіннен Дэвид Мэтьюз 1977 жылғы "Дюна" альбомында орындалды. 65daysofstatic тобы 2011 жылы Глазго кинофестивалінің тапсырысымен фильмге балама саундтрек жазды.

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмнің мақұлдау деңгейі 71%, 34 сыншының пікіріне сүйене отырып. Сыншылардың консенсусы былай деді: "Ол амбициялық тақырыптарының әлеуетін толыққанды іске қоспаса да, "Сытылдап жүгіру" – ерекше мінездерді көрсететін және меланхолиялық көңіл-күймен ерекшеленетін, өте ерекше ғылыми-фантастикалық саяхат." Metacritic сайтында фильм 13 сыншының пікіріне сүйене отырып 67% балл алды, бұл "көбінесе оң пікірлер" екенін көрсетеді. The New York Times үшін фильмді қараған Винсент Канби "Сытылдап жүгіру" фильмінің "жасалған ғылыми-фантастикалық фильм емес, бірақ тұрақты түрде көңіл көтеру үшін тым қарапайым" екенін айтты. Карл Саган "техникалық тұрғыдан жақсы орындалған" фильмді болашақты бейнелегені үшін сынға алды, онда адамдар кері квадрат заңын ұмытып, өсімдіктерге күн сәулесі қажет екенін естен шығарған. Роджер Эберт фильмге ең жоғары баға – төрт жұлдыз берді және Дернді "өте жақсы, нәзік актер" деп мақтады. Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың екісін берді және оны 2001: Ғарыштық Одиссеямен салыстырып, "сол эффекттер бар, бірақ ақыл мен зиялылық жоқ" деді. Variety журналының авторы Артур Д. Мерфи "тамаша арнайы эффекттер" және "көңіл көтеретін сценарий" деп бағалап, бірақ Дерннің "сәтті таңдалмағанын" айыптады, түсіндіре отырып: "Көптеген киімдермен жүріп, ол бір түрлі ауадағы вегетариандық Нұх сияқты көрінеді, ал оның мінезі көңіл жағдайына түсірмейді." Los Angeles Times газетінің тілшісі Чарльз Шамплин фильмді "[ғылыми-фантастика] жанрына тән әдеттегі ауыр мазмұннан" аулақ болғаны үшін мақтады және оны "қатты және жақсы ұйымдастырылған алғашқы фильм" деп атады. Фильмдегі кеңістіктер өте әсерлі, ал фильм – ойға жетелейтін отбасылық ойын-сауық. Гари Арнольд The Washington Post газетінде фильмді "Апилер планетасынан бері шыққан ең түпнұсқа және қызықты ғылыми-фантастикалық мелодрама және жанрдың жаңа классикасы" деп атады. The New Yorker журналындағы Пенилопа Джиллиат былай деп жазды: "Роботтардың тартымды қасиеттері бар, олар галошаларда жүргендей қимылдайды, керемет покер ойнайды, бірақ бұл – редакциялық рухтағы ғылыми-фантастика." Британдық киносыншы Марк Кермод бұл фильмнің өзіне ең жақын екенін және оны 2001-ден артық ұнататынын айтты. Фильмге жасалған сілтемелер мен түрлі Пасха жұмыртқалары көптеген жанрлық медиада пайда болды, соның ішінде Рональд Д. Мурдың 2003 жылғы Battlestar Galactica мини-сериалы және Стивен Спилбергтің 2018 жылғы Ready Player One фильмі. Фильмнің культтік мәртебесіне куәлік ретінде 2020 жылы Дуглас Трамбуллдың жеке коллекциясынан алынған Брюс Дерн киген костюм $40,625 АҚШ долларына сатылды.

On Rotten Tomatoes the film has an approval rating of 71% based on reviews from 34 critics. The critical consensus states: "It doesn't fulfill the potential of its ambitious themes, but Silent Running stands as a decidedly unique type of sci fi journey marked by intimate character work and a melancholic mood." On Metacritic the film has a score of 67% based on reviews from 13 critics, indicating "generally favorable reviews". Vincent Canby, reviewing the film for The New York Times, said that Silent Running "is no jerry built science fiction film, but it's a little too simple minded to be consistently entertaining." Carl Sagan criticized the "technically proficient" film for depicting a future in which people have forgotten the inverse square law, and that plants need sunlight. Roger Ebert awarded the film his highest rating of four stars and praised Dern as "a very good, subtle actor." Gene Siskel gave the film two stars out of four and compared it unfavorably to 2001: A Space Odyssey, saying that it had "the same effects but none of the wit or intelligence." Arthur D. Murphy of Variety lauded the "excellent special effects" and "broadly entertaining script" but faulted the "crucial miscasting" of Dern, explaining, "Walking around often in robes which crudely suggest some kind of airborne vegetarian Noah, and otherwise suggesting an out to lunch mentality, his characterization does not evoke empathy." Charles Champlin of the Los Angeles Times praised the film for avoiding "the usual heavy hokum associated with the [sci fi] genre" and called it "a solid and well disciplined first film. The spaceries really are impressive and the movie is an ingenious family entertainment which offers something to think about." Gary Arnold of The Washington Post called the film "the most original and interesting science fiction melodrama since 'Planet of the Apes' and a new classic of the genre." Penelope Gilliatt of The New Yorker wrote: "The robots have endearing qualities, paddling about as if in galoshes, and they play a wonderful game of poker, but this is sci fi with the soul of an editorial." British film critic Mark Kermode has said that the film is a personal favorite and that he prefers it to 2001. Nods and various easter eggs to the film would make their way in numerous genre media, including Ronald D. Moore's 2003 Battlestar Galactica miniseries and Steven Spielberg's 2018 film adaptation Ready Player One. As testament to the film's cult status, a screen matched costume jumpsuit worn by Bruce Dern originating from Douglas Trumbull's personal collection sold for $40,625 USD in 2020.

Бейімделу

Фильмнің романдық нұсқасы 1972 жылы Scholastic Books баспасында жарық көрді. Оны көп жылдар бойы балалар кітаптарын жазған Харлан Томпсон жазды, ол Кимино, Уошберн және Бочконың түсірілімге алынған оқиғасы мен сценарийіне сүйенді. Кітапта Жерде өтетін кеңейтілген сахналар (сол кездегі естеліктер түрінде) бар.

Үй медиасы

Фильм Universal Studios Home Entertainment компаниясы 1982 жылы Betamax форматында "pan and scan" нұсқасынан бастап, содан кейін бірнеше VHS нұсқаларында үй видеосы арқылы бірнеше рет жарық көрді. 2002 жылдың 21 мамырында фильмнің бастапқы 1.85:1 экрандық қатынасымен DVD шығарылды. Фильмнің Blu-ray нұсқасы 2011 жылдың 14 қарашасында Eureka компаниясы тарапынан фильмнің 40 жылдығына орай, бастапқыда металл қаптамада шығарылды. 2020 жылдың 17 қарашасында Arrow компаниясы фильмнің 4K сканерленген және 2K қалпына келтірілген нұсқасын, қосымша материалдармен бірге шығарды. Екеуі де Universal Studios лицензиясы бойынша шығарылды, ал көшірмелері режиссер Дуглас Трамбулл мақұлдаған. Осы мақұлданған 4K көшірмесі фильмнің 4K UHD нұсқасын жасау үшін пайдаланылды, ол 2022 жылдың желтоқсанында Arrow Video компаниясы тарапынан жарық көрді.