Ең алғашқы дыбыс жазу құралы

Кіріспе

Дыбысты жазуға арналған ең көне құрылғы

тыңдау
| файл атауы = 1860 Scott Au Clair de la Lune 05 09. ogg
| атауы = Au clair de la lune
| сипаттама = Эдуард Леон Скотт де Мартинвилльдің 1860 жылғы фонограммасы – адам дауысының ең көне белгілі түсінікті жазбасы. Қазіргі кезде дұрыс жылдамдықпен ойналғанда, ол дыбыс толқындарын толқын тәрізді немесе басқа да ауытқулар ретінде түтінмен қаралаған қағазға немесе шыныға түсірілген сызыққа транскрипциялайды. Скотт болашақ технологиялар осы іздерді «табиғи стенография» түрінде оқуға мүмкіндік беретініне сенген. Акустиканы зерттеу үшін зертханалық құрал ретінде ойдағы ниеті болған, ол сөйлеу және басқа да дыбыстардың амплитудалық қабықшаларын және толқын формаларын визуалды түрде зерттеу және өлшеу үшін, немесе берілген музыкалық ырғақтың жиілігін бір уақытта жазылған эталондық жиілікпен салыстыру арқылы анықтау үшін қолданылды. Көріп тұрғанымыздай, 1870 жылдарға дейін ешкімге «фонограмма» деп аталатын жазбаларда дыбыс туралы жеткілікті ақпарат бар екені ойға келмеген, олар теориялық тұрғыдан оны қайта жасай алуға мүмкіндік беретін. Өйткені фонограмманың іздері екі өлшемді сызық болғандықтан, тікелей физикалық ойнату мүмкін емес еді. Дегенмен, 1861 жылға дейін жазылған бірнеше фонограмма 2008 жылы оптикалық түрде сканерлену арқылы және сканерленген материалды цифрлық аудио файлдарға айналдыру үшін компьютер қолданылу арқылы дыбыс ретінде ойнатылды.

Құрылыс

1857 жылы 25 наурызда француз Эдуард Леон Скотт де Мартинвилл, Париждегі ғылыми баспаханада қолжазбаларды редакциялаған және типограф болған, фонаутграфқа патент алды. Бір күні профессор Лонжедің «Физиология туралы трактатын» редакциялап жатқанда, ол клиентінің адам құлағы анатомиясының гравировкасымен кездесті және «сөзді суретке түсірудің батыл идеясы» туды. 1853 немесе 1854 жылы (Скотт екі жылды да атады) ол «le problème de la parole s'écrivant elle même» («сөз өзі жазылуының мәселесі») мәселесін зерттеуге кірісті, мақсаты – адам құлағының жұмысын қайталайтын құрылғы жасау болатын. Скотт шыны табақты шам қарасының жіңішке қабатымен жапты. Одан кейін акустикалық трубаны алып, оның тарылған ұшына барабан жарғақшасына ұқсас жұқа мембрананы бекітті. Ол мембрананың ортасына шамамен бір сантиметрлік қатаң шошқа қылын бекітті, ол шам қарасына тигізілгендей орналастырылды. Шыны тақта секундына бір метр жылдамдықпен дұрыс жасалған ойықта көлденең жылжытылғанда, адам трубаға сөйлейтін, мембрананы дірілдетіп, стильдің іздер қалдыруына себеп болар еді. 1857 жылы 25 наурызда Скотт өзінің құрылғысы үшін француз патентін #17,897/31,470 алды, оны фонаутграф деп атады. Адам дауысының ең алғашқы естілетін жазбасы 1860 жылы 9 сәуірде Скотт жасаған. Дегенмен, құрылғы дыбыстарды қайта ойнату үшін емес, Скотт адамдардың іздерді оқып шығуын қалаған, ол оларды фонавтограмма деп атады. 1857 жылдың соңында, Société d'encouragement pour l'industrie nationale ұйымының қолдауымен, Скотттың фонаутграфы дыбыстарды ғылыми қауымдастық қабылдауына жеткілікті дәлдікпен жаза алатын болды, бұл акустика ғылымының дамуына жол ашты. Фонограф граммофонның дамуында маңызды рөл атқарды, оның ойлап табушысы Эмиль Берлинер өзінің құрылғысын жасау кезінде фонаутграфпен жұмыс істеді.

Ойнату

1877 жылдың сәуір айының ортасына қарай Чарльз Крос фоноавтографтың жазбасын фотогравировка арқылы металл бетіне түсіріп, ойнатуға арналған ойық жасау арқылы дыбысқа айналдыруға болатынын, содан кейін фоноавтографтағыдай стилус пен диафрагманы пайдаланып, жазу процесін кері қайтарып, дыбысты қайта жаңғыртуға болатынын түсінді. Ол өз идеяларын іске асыруға үлкерместен бұрын, Томас Эдисонның дыбыс толқындарын қақталатын фольгаға түсіріп, оларды дереу ойнатуға болатын фонографы туралы жарияланым жасады. Бұл Кростың тікелей емес әдісін уақытша ұмыттырды. Он жыл өткен соң, граммофонды ойлап тапқан Эмиль Берлинердің алғашқы тәжірибелерінде қолданылған дыбыс жазу машинасы, по сути, фоноавтографтың дискілік түрі болды. Ол жұқа қара қабат жағылған шыны дискіге дыбыс модуляцияланған анық спиральді сызықты түсірді. Крос ұсынған фотогравировка әдісі кейіннен ойнатуға арналған ойықтары бар металл дискіні жасау үшін қолданылды. Десе де, Берлинердің шамамен 1887 жылғы тәжірибелері фоноавтограф жазбаларынан алынған дыбыстың ең алғашқы белгілі көшірмелері саналады. Алайда, белгілі болғандай, Скотт де Мартинвилльдің сақталған алғашқы фонограммаларын ойнату үшін бұл әдіс ешқашан қолданылмады. Бұл, мүмкін, кітаптар мен журналдарда қол жетімді болған олардың аз ғана суреттерінің нашар сапасынан болды. Олардың көпшілігі қысқа, перспективасы жоқ дыбыстарды, немесе ұзын жазбалардың шағын бөліктерін, немесе жай ғана тым нашар және түсініксіз болды, сондықтан мұндай тәжірибеге түрткі болмады. Жазылғаннан кейін шамамен 150 жыл өткен соң, Скотт де Мартинвилльдің фонограммаларының перспективті үлгілері Францияның патент бюросы мен Ғылым академиясында сақталған қағаздарының арасынан американдық аудио тарихшылары таба алды. Олардың жоғары сапалы суреттері алынды. 2008 жылы команда алғаш рет осы жазбаларды дыбыс ретінде ойнатты. Ойнату үшін қазіргі заманғы компьютерлік бейне өңдеу әдістері қолданылды. Алғашқы нәтижелер дәстүрлі тәсілдермен ойнатуға тым нашар немесе зақымдалған әдеттегі медиадағы жазбаларды оптикалық түрде ойнатуға арналған арнайы жүйені пайдалану арқылы алынды. Кейіннен, жалпы қолжетімді бейне өңдеу және бейнеден дыбысқа түрлендіру бағдарламалық жасақтамасы, тек фонограмманың жоғары сапалы сканы мен қарапайым жеке компьютерді қана талап ететіні, осы мақсатқа жеткілікті екені анықталды. First Sounds компаниясы 2008 жылғы наурыз айында шығарған "Au Clair de la Lune" альбомы үшін оның инженерлері дыбыстың тұрақтылығын жақсарту үшін бағдарламалық жасақтама жазды. Олар 1860 жылғы 17 мамырдағы "Gamme de la Voix" жазбасымен де солай істеді, оны First Sounds 2008 жылдың соңында Audie Engineering Society конвенциясында таныстырды.

By mid April 1877, Charles Cros had realized that a phonautograph recording could be converted back into sound by photoengraving the tracing into a metal surface to create a playable groove, then using a stylus and diaphragm similar to those of the phonautograph to reverse the recording process and recreate the sound. Before he was able to put his ideas into practice, the announcement of Thomas Edison's phonograph, which recorded sound waves by indenting them into a sheet of tinfoil from which they could be played back immediately, temporarily relegated Cros's less direct method to obscurity. Ten years later, the early experiments of Emile Berliner, the creator of the disc Gramophone, employed a recording machine that was in essence a disc form of the phonautograph. It traced a clear sound modulated spiral line through a thin black coating on a glass disc. The photoengraving method first proposed by Cros was then used to produce a metal disc with a playable groove. Arguably, these circa 1887 experiments by Berliner were the first known reproductions of sound from phonautograph recordings. However, as far as is known, no attempt was ever made to use this method to play any of the surviving early phonautograms made by Scott de Martinville. Possibly this was because the few images of them generally available in books and periodicals were of unpromising short bursts of sound, of fragmentary areas of longer recordings, or simply too crude and indistinct to encourage such an experiment. Nearly 150 years after they had been recorded, promising specimens of Scott de Martinville's phonautograms, stored among his papers in France's patent office and at the Académie des Sciences, were located by American audio historians. High quality images of them were obtained. In 2008, the team played back the recordings as sound for the first time. Modern computer based image processing methods were used to accomplish the playback. The first results were obtained by using a specialized system developed for optically playing recordings on more conventional media which were too fragile or damaged to be played by traditional means. Later, generally available image editing and image to sound conversion software, requiring only a high quality scan of the phonautogram and an ordinary personal computer, were found to be sufficient for this application. For First Sounds' March 2008 release of "Au Clair de la Lune", its engineers wrote software to improve the stability of the sound. It did the same with a May 17, 1860 recording of "Gamme de la Voix" which First Sounds presented at the Audie Engineering Society's convention in late 2008.

Қайта қалпына келтірілген дыбыстар

1860 жылдың 9 сәуірінде жасалған бір фонограмманың 20 секундтық француз халық әні «Au clair de la lune» жазбасы екені анықталды. Бастапқыда ол түпнұсқа жазу жылдамдығынан екі есе жылдам ойнатылып, әйел немесе баланың дауысы деп есептелді. Бірақ, Скотт де Мартинвилл жасаған жазбалармен бірге, ол сөйлеуші екенін көрсеткен қосымша жазбалар табылғаннан кейін, бұл жаңылыс екені белгілі болды. Дұрыс жылдамдықпен, ер адамның дауысы, әрине, Скотт де Мартинвиллдің өзі, әнді өте баяу орындайды. Сонымен қатар, 1860 жылғы «Vole, petite abeille» («Ұш, кішкентай ара») әнінің екі жазбасы табылды, бұл комедиялық операдан жанды ән. Бұрынғыда, вокалдық музыканың ең ерте белгілі жазбасы 1888 жылғы Эдисонның балауыз цилиндрлі фонографындағы Гендельдің хорлық концерті еді. Торквато Тассоның «Аминта» пасторальдық драмасының басындағы жолдарды қамтитын фонограмма да табылды. Шамамен 1860 жылдың сәуір немесе мамыр айларында жазылған бұл фонограмма, Франк Ламберттің 1878 жылғы сөйлейтін сағатының жазбасынан бұрын, ойнатылатын түсінікті сөздердің ең ерте белгілі жазбасы болып табылады. 1857, 1854 және 1853 жылдары жасалған бұрынғы жазбаларда да Скотт де Мартинвиллдің дауысы бар, бірақ олардың сапасы нашар, ұзақтығы аз және жылдамдығы тұрақсыз болғандықтан түсініксіз. Осы жазбалардың тек біреуі, 1857 жылғы корнет гаммасы жазылған жазба, қалпына келтіріліп, түсінікті етілді.