Кіріспе

Үнді кино актері (1926–1996)

Радж Кумар (шын аты Кулбхушан Пандит; 8 қазан 1926 – 3 шілде 1996) – хинди тіліндегі фильмдерде жұмыс істеген үнді актері. Төрт он жылдықтан астам уақытқа созылған мансабында ол 70 фильмде түсті және үнді киносының ең сәтті актерлерінің бірі деп есептеледі.

Жеке өмір

Күлбхушан Пандит 1926 жылғы 8 қазанда Британдық Үндістанның (қазіргі Пәкістан) Балучистан провинциясындағы Лоралай қаласында кашмирлік пандит отбасында дүниеге келген. 1940 жылдардың соңында ол Бомбейге көшіп, Бомбей полициясында кіші инспектор болып жұмыс істеген. 1960 жылдары ол ұшақта танысқан англо-индиялық Дженифер Пандитке үйленді. Кейін ол индуисттік дәстүрлерге сәйкес өзінің атын Гайатри Кумар деп өзгертті.

1950 жылдар: Карьераның алғашқы кезеңдері

Радж Кумар 1952 жылы "Рангели" фильмімен мансабын бастады, одан кейін "Анмол Сахар" (1952), "Абшар" (1953), "Гаманд" (1955) фильмдерін түсірді, олардың көпшілігі көрермендер назарынан тыс қалды. 1957 жылы Мехбуб Ханның "Мама Индия" эпикалық драмасы оған үлкен жетістік әкелді. Фильм кассада рекордты табысқа ие болып, 1950-ші жылдардың ең табысты фильмі атанды. "Мама Индия" фильмінің үлкен сәттілігінен кейін 1959 жылы С. С. Васанның "Пайгам" әлеуметтік драмасы тағы бір блокбастер болды, онда Дилип Кумар мен Виджаянтимала басты рөлдерді ойнады. Кумар қамқор ағаның рөлін керемет сомдағаны үшін мақтауға ие болды және "Фильмфэр" сыйлығының "Ең үздік екінші жолға шыққан актер" номинациясына ұсынылды.

1960 жылдар: танымалдылыққа жету

Кумар жаңа онжылдықты Кишор Сахудың «Дил апна аур прет парай» романтикалық драмасымен бастады. Фильм Лата Мангешкар орындаған «Ажиб Дастан Хай Йе» әнінің хитке айналуымен кассалық сәттілікке қол жеткізді. 1961 жылы ол «Гарана» фильмінде Раджендра Кумар мен Аша Парехпен бірге ойнады. Бұл фильм телугу тіліндегі «Шанти Нивасам» фильмінің қайта түсірілімі болды және хинди тілінде де табысты болды. Бір жылдық үзілістен кейін, ол Раджендра Кумар мен Мина Кумаримен бірге С. В. Сридхардың «Дил Ек Мандир» романтикалық драмасында түсті. Фильм көрермендер тарапынан жоғары бағаланды және Кумар фильмдегі рөлі үшін «Үздік қосалқы актер» номинациясында Filmfare сыйлығын жеңіп алды. Оның тағы бір маңызды фильмі «Фоол Бане Ангаре» да кассада жақсы нәтиже көрсетті. 1964 жылы ол Рамананд Сагардың «Зиндаги» фильмінде Раджендра Кумар мен Виджаянтималамен бірге түсті. Фильм оң пікірлерге ие болды және оның табыстарының қатарына қосылды. Көп жылдар бойы қосалқы рөлдерде ойнағаннан кейін, Радж Кумар 1965 жылы Яш Чопраның «Вакт» ансамбльдік фильмімен және Рам Махешваридің «Каджал» романтикалық драмасымен танымал актерге айналды. Екі фильм де көрермендердің ыстық ықыласына бөленіп, блокбастер атанды. «Вакт» фильміндегі өрнекті ұры рөлін сомдағаны үшін Кумар үлкен мақтауға ие болды және «Үздік қосалқы актер» номинациясында екінші Filmfare сыйлығын жеңіп алды. «Каджал» фильміндегі ойыны да жоғары бағаланды және ол «Үздік актер» номинациясында алғашқы және жалғыз Filmfare сыйлығына ие болды. Оның тағы бір атақты фильмі – Ашок Кумар мен Фероз Ханның қатысуымен түсірілген Фани Маджумдардың «Унше Лог» драмалық фильмі. Фильм сыншылардан оң пікірлер алды және хинди тіліндегі екінші үздік фильм үшін Ұлттық кино сыйлығын жеңіп алды. 1966 жылы фильмдер шықпағаннан кейін, келесі жылы ол «Вакт» фильмінің түсірушілерімен «Хамрааз» триллерінде қайта жұмыстасты. Фильм үлкен сындық және коммерциялық сәттілікке қол жеткізіп, суперхит атанды және хинди тіліндегі үздік фильм үшін Ұлттық кино сыйлығын жеңіп алды. Фильмдегі «Neele Gagan Ke Tale» әнін Махендра Капур орындап, Кумар мен Вимиге түсірілді. Бұл ән бірден хитке айналып, Капурға «Үздік әнші» номинациясында екінші Filmfare сыйлығын жеңіп алды. Ол сонымен қатар С. В. Сридхармен («Дил Ек Мандир» режиссері) «Най Рошни» әлеуметтік драмасында жұмыстасты, бірақ күткендей сәттілікке ие болмады. Онжылдықты «Мере Хузур» және «Нил Камал» атты екі маңызды фильммен аяқтады. «Мере Хузур» фильмі Житендра мен Мала Синханың қатысуымен үлкен табыс әкелмесе, «Нил Камал» фильмі Манож Кумар мен Вахида Рехманның қатысуымен блокбастер атанды және 1968 жылдың ең табысты 5 фильмінің бірі болды. «Нил Камал» фильмінде жоғалтқан махаббатын сағынған жанын сомдағаны үшін Кумар «Үздік қосалқы актер» номинациясында бесінші және соңғы Filmfare сыйлығына ие болды.

1970-ші жылдар: Дамыған табыстар мен мансаптық құлдырау

70-жылдардың басында Кумар өзінің ең әйгілі фильмдерінде ойнады. 1970 жылы оның жалғыз шыққан туындысы – Четтан Анандтың романтикалық музыкалық фильмі «Хир Раанджа», онда Прия Раджваншпен бірге түскен. Фильм сыншылардан жоғары баға алды және кассада табысқа ие болды. Мадан Моханның «Хир Раанджа» фильміне жазған музыкасы, әсіресе Мухаммед Рафи орындаған «Yeh Duniya, Yeh Mehfil Mere Kaam Ki Nahin» әні халық арасында үлкен сұранысқа ие болды. «Хир Раанджа» фильмінің сәттілігінен кейін 1971 жылы «Лал Паттар» және «Мариада» фильмдері шықты. «Лал Паттар» фильмінде Хема Малинимен бірге ойнаса, «Мариада» фильмінде Мала Синха және Раджеш Ханнамен бірге түскен туындысы аса табысты болды. 1972 жылы Кумар Камал Амрохидің «Пакиза» атты эпикалық фильмінде ойнады, онда Мина Кумари (оны экрандағы соңғы рет көруге болады) және Ашок Кумар да басты рөлдерде болды. Фильмге қарама-қарсы пікірлер айтылса да және бастапқыда жай ғана көрсетілсе, ол кассада блокбастер атанды және кейіннен культты фильмге айналды. «Пакиза» 1970-жылдардың ең көп сатылған Болливуд альбомдарының біріне де айналды. 1972 жылдан кейін Кумар мансабында бірқатар сәтсіздіктерге ұшырады, Четтан Анандтың соғыс драмасы «Хиндустан Ки Касам» (1973), Радж Тилактың қылмыстық триллері «36 Гханте» (1974) және Бридждің әрекет-комедиясы «Эк Се Бадкар Эк» (1976) фильмдерінде ойнады. Бұл кері кетуге қарамастан, Кумар онжылдықты Рам Махешваридің тағы бір фильмі «Кармайоги» (1978) арқылы табыспен аяқтады.

1980 және 1990 жылдар: Қайту және кейінгі мансап

Кумар жаңа онжылдықты «Чамбал Ки Касам» фильміндегі сындық және коммерциялық сәтсіздіктен кейін, 1981 жылы Эсмаил Шрофтың қылмыстық триллері «Булунди» фильмімен табысқа жетті. Фильм кассада күтпеген хитке айналып, сыншылардан жағымды пікірлер алды. Сол жылы ол Четтан Анандтың «Кудрат» қайта туу драмасында Раджеш Ханна, Винод Ханна, Хема Малини және Прия Раджваншпен бірге ойнады. Музыкасы блокбастерлік болғанымен және актерлік құрамы зор болғанына қарамастан, «Кудрат» коммерциялық тұрғыдан сәтсіз аяқталды. 1982 жылы ол Раджеш Ханна мен Житендрамен бірге Сұлтан Ахметтің сәтті әрекет фильмі «Дхарам Канта» үшін қайта бірікті. Одан кейін «Ек Най Пахели» (1984), «Шарара» (1984), «Итихас» (1987), «Мукаддар Ка Фейсла» (1987), «Мохаббат Ке Душман» (1988), «Саазиш» (1988) және «Махавира» (1988) фильмдерінде тағы бірқатар коммерциялық сәтсіздіктер болды. Осы кезеңде ол Раджкумар Кохлидің «Радж Тилак» (1984) және Мехул Кумардың «Марте Дам Так» (1987) фильмдеріндегі табыстарымен тұрақты болды. 1989 жылы ол Мехул Кумар және Эсмаил Шрофпен бірлесіп «Жұңбаз» және «Сурья: Ояну» әрекет фильмдерін түсірді. Говиндамен бірге ойнаған «Жұңбаз» орташа деңгейде сәтті болды, бірақ Винод Ханнамен бірге түсірілген «Сурья» суперхитке айналып, Кумардың кассадағы сәтсіздік кезеңін аяқтады. Ол келесі онжылдықты Эсмаил Шрофтың тағы бір фильмімен, қылмыстық триллер «Полиция Публик»пен бастады. 1988 жылғы малаялам блокбастері «Ору CBI Diary Kurippu» фильмінің бейімделуі хинди тілінде де сәтті аяқталды. 1991 жылы Кумар 32 жылдан кейін Субхаш Гайдың «Саудагар» фильмінде «Пайгам» фильмінің әріптесі Дилип Кумармен қайта бірікті. Фильм кассада суперхитке айналып, 1991 жылдың ең табысты фильмі болды. 1992 жылы К. С. Бокадияның «Полиция және Мұжрим» фильмінде орташа табысқа ие болғаннан кейін, Кумар Мехул Кумардың «Тиранга» (1993) патриоттық әрекет драмасында Нана Патекармен бірге ойнады. «Тиранга» бүкіл елде жақсы қабылданып, кассада блокбастер атанды. Бұл Кумардың соңғы кассалық жетістігі болды, өйткені оның кейінгі фильмдері, «Бетадж Бадшах» (1994), «Жауап» (1995) және «Құдай мен қару» (1995) (оның соңғы киноролі болған) сындық және коммерциялық сәтсіздікке ұшырады.

Өлім

Кумар 1996 жылғы 3 шілдеде 69 жасында жұтқыншақ рагынан қайтыс болды. Оның ұлы Пуру Радж Кумар Фархана Фарукқа берген сұхбатында әкесі Ходжкин лимфомасымен ауырғанын, сол үшін химиотерапиядан өткенін айтты. Өмірінің соңғы екі жылы өкпе мен қабырғадағы ісік қайталап пайда болуымен қиын болды.