Кіріспе

Рим әскерінің жиналу ортасы ретінде жануар мүсінімен безенділген жездік таяқ.

Аквилифер ("бүркіт алып жүруші") – рим легионының бүркіт туын алып жүретін сарбаз. Атауы тудың түрі – аквиладан ("бүркіт", б.з.д. 106 жылдан бері қолданылатын жалпы тип) және латынша "әкелу" немесе "алып жүру" мағынасындағы "ферре" сөзінен шыққан. Одан бұрын қасқыр, доңыз, бұқа және жылқы да қолданылған. Бүркіт туы – легионның ең маңызды мүлігі болған, оны жоғалту – үлкен қорлық саналған. Аквила белгісінде көбінесе лавр гүлдерімен оралып, көтерілген қанаттар бейнеленген. Ол тар трапеция пішіндес тұғырға орнатылып, биікке көтерілген бағанаға бекітілген. Аквилифердің лауазымы зор беделге ие болған, ол жүзбасылардан төмен, ал опциондардан жоғары тұрған, қарапайым легионердің екі есе жалақысын алған. Аквилиферлер қолдары толы болғанда бекітілетін парма деп аталатын кішкентай дөңгелек қалқанды алып жүрген. Аквилиферлерді олардың туларынан ғана емес, әрқашан киетін терісінен де оңай тануға болатын: вексилларий қасқыр терісін, сигнифер аю терісін кигендей, аквилиферлерге арыстан терісі берілген. Терілерді жамылғы ретінде киген, ал жануардың басын иесінің қаруына бекіткен.

Commentarii de Bello Gallico-дағы су құйылмаларының мысалдары

Легионның бүркіті жау қолына түсіп, үлкен ұятқа қалуы немесе оның өтуіне жаулардың кедергі келтіруі, аквилиферлерді легионның ар-намысын сақтаудың маңызды позициясына қояды. Юлий Цезарь баяндайтын болса, аквилифер рим әскерлерінің Британияға қонуында маңызды рөл атқарады. "Белло Галлико" IV. 25-те британдықтар римдік десанттық тобына қарсы күшті қарсылық көрсетті, сондықтан легионерлер жаумен қақтығысудан аулақ болу үшін күтіп тұрды. Әскерлерді жігерлендіру үшін аквилифер, барлық сарбаздар естип тұрғанда, жалпы басшылықтың жетіспеушілігіне қарамастан, ол Юлий Цезарь, оның басшысы және мемлекеттік (pūblicae) мүдде (reī) (яғни республика) үшін өзінің міндетін орындайтынын жариялады; ол дереу кемеден секіріп, бүркітімен жағалауға беттеп, басқаларды одан үлгі алуға шақырды. Мәтін былай делінген: "'Desilite', inquit, 'commilitiones, nisi vultis aquilam hostibus prodere; ego certe meum rei publicae atque imperatori officium praestitero'. Hoc cum voce magna dixisset, se ex navi proiecit atque in hostes aquilam ferre coepit" (Mueller and Julius Caesar 2013). Өкінішке орай, римдіктер үшін, әр түрлі бөлімдерден келген сарбаздар өздеріне бекітілген тудың орнына ең жақын тұрған туға жиналды, бұл шайқас құрылымын күрт бұзды.

Люциус Петросидий

Тарихта жеке-жеке су құюшылар туралы жазбалар аз. Осы ережеден тысқары шығу - Люций Петросидий, оны Цезарь "Галлия соғыстары туралы естеліктер" (Commentarii de Bello Gallico) еңбегінде еске алады, ол осы соғыстарды өз көзімен көргеннің куәсі. Латын тіліндегі мәтін: "Ex quibus Lucius Petrosidius aquilifer, cum magna multitudine hostium premeretur, aquilam intra vallum proiecit; ipse pro castris fortissime pugnans occiditur" – бұл "Осылардың ішінде Люций Петросидий, бүркітші, көптеген жаулардың қысымына қарамастан, бүркітті қабырғаның ішіне лақтырып жіберді; ол лагерь үшін ерлікпен күресіп қаза тапты" (; ).