Кіріспе

Американдық биохимик (1891–1987)

Джон Говард Нортроп (5 шілде 1891 – 27 мамыр 1987) – американдық биохимик, Джеймс Батчеллер Самнер және Венделл Мередит Стэнлимен бірге 1946 жылғы Химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Сыйлық ферменттер, белоктар және вирустарды оқшаулау, кристалдастыру және зерттеу жұмыстары үшін табысталды. Нортроп Калифорния университетінің (Беркли) бактериология және медициналық физика профессоры, зейнеткер болды.

Алғашқы жылдар

Нортроп Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласында, Колумбия университетінде зоолог және оқытушы болған, Хавемайер отбасының мүшесі Джон Исайя мен Хантер колледжінде ботаниканы оқытқан Элис Рич Нортроптың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Джон Нортроп туғанға екі апта бұрын зертханадағы жарылыстан қаза тапты. Ол Йонкерс орта мектебінде және Колумбия университетінде білім алды, онда 1912 жылы бакалавр, ал 1915 жылы химия ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Химиялық соғыс қызметі үшін ацетон мен этанолды ферментация арқылы өндіру бойынша зерттеулер жүргізді. Осы жұмыс оны ферменттерді зерттеуге бастады.

Зерттеу

1929 жылы Нортроп асқазан ферменті пепсинді оқшаулап, кристалдастырды және оның ақуыз екенін анықтады. Осы жетістігі үшін ол 1934 жылы Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясына сайланды. 1938 жылы ол алғашқы бактериофагты (бактерияларға шабуыл жасайтын кішкентай вирус) оқшаулап, кристалдастырды және оның нуклеопротеин екенін анықтады. Сол жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Нортроп сонымен қатар пепсиногенді (пепсиннің алғы күйі), трипсинді, химотрипсинді және карбоксипептидазаны оқшаулап, кристалдастырды. 1939 жылы жарық көрген "Кристалликалық ферменттер: Пепсин, трипсин және бактериофаг химиясы" кітабы үшін Нортроп Ұлттық ғылым академиясының Даниэль Жиро Эллиот медалімен марапатталды. 1949 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Нортроп 1916 жылдан бастап 1961 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Нью-Йорктегі Рокфеллер медициналық зерттеулер институтында қызмет етті. 1949 жылы ол Берклидегі Калифорния университетіне бактериология профессоры болып қабылданды, кейін биофизика профессоры болып тағайындалды.

Жеке өмір

1917 жылы Нортроп Луиза Уокерге (1891–1975) үйленді, олардың екі баласы болды: океанограф Джон және Нобель сыйлығының лауреаты Фредерик К. Роббинсқа үйленген Элис. Отбасы Нью-Йорк штатының Маунт-Вернон қаласының шетіндегі шағын үйде тұрды. Балалары үлкейгенде және Нортропқа жақсы жұмыс орны қажет болғанда, отбасы Массачусетс штатының Котуит қаласында үй сатып алды. Бұл көшу Нортроптың Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы зертханаға баратын жолын қысқартты, сонымен қатар ол қатты ұнататын жабайы табиғатқа жақын болуға мүмкіндік берді. Нортроп 1987 жылы Аризона штатының Викенбург қаласында өз-өзіне қол жұмсады.