Кіріспе
Канадалық First Quantum Minerals компаниясы – Канадада тіркелген тау-кен және металлургия компаниясы, оның басты қызметтері минералдарды іздеу, дамыту және өндіруді қамтиды. Оның негізгі өнімі – мыс, ол 2016 жылғы мәліметтер бойынша кірістің 80% құрайды. First Quantum компаниясының қарапайым акциялары Канаданың Торонто қор биржасында ("FM" таңбасымен) саудаға шығарылған. 2016 жылға дейін First Quantum Ұлыбританияның Лондон қор биржасында ("FQM" таңбасымен) екінші тізілімді де сақтап келді.
First Quantum Minerals is a Canadian based mining and metals company whose principal activities include mineral exploration, development and mining. Its main product is copper, which accounts for 80% of revenues as of 2016. First Quantum's common shares are listed for trading on the Toronto Stock Exchange in Canada (symbol "FM"). Until 2016, First Quantum also maintained a secondary listing on the London Stock Exchange (symbol "FQM"), in the United Kingdom.
Тарих
First Quantum 1983 жылы Xenium Resources деген атпен құрылған. 1989 жылы Zeal Capital, 1993 жылы First Quantum Ventures және 1996 жылы First Quantum Minerals деп атау алынды. Оның алғашқы маңызды операциясы 1996 жылы сатып алынған Замбиядағы Bwana Mkubwa кен орны болды. 2000 жылы First Quantum Замбияның мыс өндіруші компаниясы Mopani Copper Mines-тің үлесінің бір бөлігін сатып алды. 2001 жылы Демократиялық Конго Республикасында Lonshi мыс кен орны ашылды. Сондай-ақ 2001 жылы компания Замбиядағы Kansanshi кен орнын сатып алды. 2006 жылы First Quantum Лондон негізделген Adastra Minerals компаниясын ақша және акциялар арқылы сатып алды. 2008 жылы First Quantum Торонтодағы Scandinavian Minerals Ltd компаниясын сатып алды, ол Финляндияның солтүстігіндегі Лапландиядағы Kevitsa кен орнын дамытып жатқан. 2009 жылдың желтоқсан айында First Quantum Батыс Австралиядағы Ravensthorpe никель кенішін BHP Billiton компаниясынан 340 миллион АҚШ долларына сатып алды. 2010 жылдың қазан айында First Quantum 450 миллион долларға Antares Minerals компаниясын сатып алу жоспарларын жариялады. 2010 жылдың қарашасында First Quantum Equinox Minerals компаниясындағы үлесін сатты. 2013 жылдың сәуірінде First Quantum Inmet Mining компаниясын 5,1 миллиард канад долларына сатып алуды сәтті аяқтады. 2013 жылдың маусым айында FQM компаниясы Замбиядағы Sentinel кенішінде 500 жұмысшыны жұмыстан босатуға мәжбүр болды, себебі Замбияның қоршаған ортаны басқару агенттігінен жұмысына қатысты қорғау бұйрығын алып тастауды күтіп, оларды сақтап тұру мүмкін болмады. 2016 жылы ол Kevitsa кенішін 712 миллион АҚШ долларына Boliden AB компаниясына сатты. 2017 жылдың наурызында First Quantum 2023 және 2025 жылдары жарамды болатын 1,6 миллиард долларлық аға бағалы қарыздық облигацияларын ұсынғанын жариялады. 2017 жылдың желтоқсанында First Quantum, Pebble Limited Partnership компаниясының жалғыз иесі Northern Dynasty Minerals Ltd компаниясының президенті және бас директоры Рон Тиессеннің мәлімдемесі бойынша, "Pebble Limited Partnership компаниясын аяқтайтын ірі тау-кен компаниясы" болып жарияланды. 2016 жылы First Quantum 92 мұнай, газ және тау-кен компаниясының арасында Арктикадағы халықтардың құқықтары бойынша 13-ші орынға ие болды. 2019 жылдың желтоқсанында Қытайдың Jiangxi Copper мемлекеттік компаниясы First Quantum-тың ең ірі акционері Pangaea Investment Management Ltd-нің еншілес компаниясын сатып алуға келісті, ол First Quantum-тың 17,6 пайызына ие, бұл акциялардың құны бес пайызға дейін өсті.
Панама
2022 жылдың қаңтарында Панама үкіметі мен FQM арасында Панамадағы Кобре кенішіне қатысты жаңа келісімшартты анықтау үшін келіссөздер басталды. First Quantum компаниясының еншілес компаниясы Minera Panamá S. A. Панама үкіметіне салық және роялти түсімдері бойынша жыл сайынғы 375 миллион АҚШ долларын төлеуді ұсынды. Бұл төлемдер металл бағасы мен осы кен орнының табыстылығы күрт төмендемесе деген шартпен жасалды. Алайда, Панама үкіметі 2022 жылдың желтоқсанында келіссөздерді тоқтатты және осы шахтадағы операцияларды тоқтатуды тапсыру жоспарларын жариялады. 2023 жылдың ақпанында Панама теңіз басқармасының қаулысынан кейін, Пунта-Ринкон портында мыс концентратын тиеу жұмыстары тоқтатылғаннан соң Кобре Панама кен орнында кен өңдеу жұмыстары тоқтатылды. Кемелерді тиеу және кен өңдеу 2023 жылдың 8 наурызында қайта басталды. Панама конгресі 2023 жылдың қазан айында Кобре Панама кенішіне қатысты қайта қаралып дамытылған келісімшартты 1100 заң жобасы ретінде мақұлдады, оған Панама президенті 406-шы заң ретінде қол қойды. Наразылық акциялары бүкіл елде металл өндіруге белгісіз мерзімге мораторий енгізуге әкелді, бұрын бекітілген концессиялар бұл шешімнен тыс қалды. Бұл ұсыныс Ұлттық Ассамблея (АН) тарапынан 2023 жылдың 3 қарашасында 59 дауыспен мақұлданды. Алайда, Панама үкіметі мен Minera Panamá S. A. арасындағы жаңа концессияның конституциялық екендігіне күмән туды, бұл жағдайды одан әрі күрделендірді. Бұл концессиялар елдің көптеген аймақтарында әлі де жалғасып жатқан жаппай наразылықтарға ұласты, наразылар үкіметті сыбайлас жемқорлыққа және компанияға тиімді жағдайлар жасау үшін пара алуға айыптады. FQM өзінің еншілес компаниясы MPSA 2023 жылдың 16 қарашасында 2021 жылдың желтоқсанынан 2023 жылдың қазанына дейінгі кезең үшін 567 миллион доллар салық және роялти төлегенін хабарлады. Бұл төлем әлемдік мыс өндіру тарихындағы ең ірі салық және роялти төлемдерінің бірі және Панама тарихындағы ең ірі фискалдық төлем болып табылады. Алайда, Пунта-Ринкон портындағы шағын қайықтардың заңсыз блокадасы Кобре Панама кенішінің электр стансасын іске қосу үшін қажетті жабдықтарды жеткізуге кедергі келтіруде. Бұл блокада кен орнын 2023 жылдың 23 қарашасынан бастап уақытша өндірісті тоқтатуға мәжбүр етті. Панама президенті "Минера Панама" мыс кеніші жабылатынын мәлімдеді, бұл туралы Панаманың Жоғарғы соты келісімшартты конституцияға қайшы деп шешкеннен кейін бірнеше сағат өткен соң хабарланды.
Конго Демократиялық Республикасы
Колуэзи кен орындары жобасы – Колуэзи маңындағы бұрынғы кен орындарының қалдықтарынан мыс және кобальтты өндірудің маңызды жобасы болды. Ол жылына шамамен 70 000 тонна мыс металлы және 14 000 тоннаға дейін кобальт гидроксидін өндіруге арналған еді. 2009 жылдың тамызында Конго Демократиялық Республикасы (КДР) үкіметі келісімшартты қайта жаңарту мәселесіне байланысты туындаған дауға байланысты First Quantum компаниясының лицензиясын жойды. First Quantum компаниясы 2009 жылдың қыркүйегінде қызметін тоқтатты, нәтижесінде 700 адам жұмыссыз қалды. First Quantum мүлікті сатып алуға және дамытуға 750 миллион доллар жұмсаған. First Quantum Халықаралық сауда палатасының Халықаралық төрелік сотына КДР үкіметіне қарсы сот процесін бастады. Frontier Mine – Саканияның жанында орналасқан ашық карьер. First Quantum 2001 жылдың қаңтарында және 2002 жылдың шілдесінде геологиялық барлауға лицензия алды. Өндіріс 2007 жылы басталды, ал 2010 жылы кен орнынан 322 700 тонна мыс өндірілді. Lonshi Mine – жоғары сапалы оксидтік кенді өндіретін ашық карьер, ол Замбияға Bwana Mkubwa SX/EW зауытында өңдеу үшін тасымалданды. Кен орны Катанга провинциясының губернаторы Мозес Катумбидің Замбияға кен экспорттауға тыйым салғаннан кейін жабылды, ол кеннің Катангада өңделуін талап етті. 2010 жылдың мамырында Конго соты FQM-нің Lonshi және Frontier мыс кен орындарының заңсыз берілгенін және олардың мемлекеттік Sodimico компаниясына қайтарылуын талап етті. FQM компаниясының мәлімдемесіне сәйкес, бұл шешім Колуэзи кен орындары жобасын иеліктен шығаруға қарсы FQM-нің наразылығына байланысты болды, ол кейіннен қазақстандық тау-кен компаниясы Eurasian Natural Resources Corporation-ға сатылды.
Операциялар
First Quantum қазіргі уақытта Африка, Австралия, Финляндия, Испания, Түркия және Латын Америкасында кен байыту және дамыту жобаларын жүргізеді. 2022 жылы First Quantum компаниясы 775 859 тонна мыс, 21 529 тонна никель және 283 226 унция алтын өндірді. Мыс кірістің 86%-ын, алтын 5%-ын, ал никель 6%-ын құрады. 2022 жылдың желтоқсанына дейін First Quantum жеті кен орнында жұмыс істеді.