Кіріспе

Мельбурн, Австралиядағы ақылы жол

EastLink – Австралияның Мельбурн қаласының шығыс және оңтүстік-шығыс аймақтарындағы кең аумақты байланыстыратын M3 тас жолының ақылы бөлігі. EastLink жол ақысы SICE компаниясы жасаған жүйе арқылы электронды түрде төленеді, ақша қабылдау орындары жоқ. SICE жол ақысы жүйесі CityLink ақылы жолында қолданылатын e TAG жүйесімен ұқсас (және онымен үйлесімді). EastLink 2008 жылғы 29 маусымда қозғалысқа ашылды, ал 2008 жылғы 27 шілдеде ақы төлеу басталар алдында бір айлық ақысыз кезең болды. Жобаны австралиялық Thiess Contractors және John Holland құрылыс компанияларының бірлескен кәсіпорны салған, жол ақысын төлеу жүйесі SICE компаниясына, ал механикалық және электрлік жұмыстар United Group Infrastructure компаниясына тапсырылды. Жобаның жалпы құны 2,5 миллиард австралиялық долларды құрады. Рингвуд, Данденонг, Франкстон және Донкастерге бағыттайтын белгілер кіреберісте және жол бойында орналасқан.

Тарих

Жол бастапқыда 1969 жылғы Мельбурн көлік жоспарында F35 тас жолы ретінде көрсетілген. Тас жол экологиялық зиянға және оның «толық» қалалық айналма жолға алып келу мүмкіндігіне байланысты алаңдаушылықтардың ортасында даулы мәселе болды. 1999 жылдың қазан айында келе жатқан Брэкс үкіметі тас жолдың (Еңбек партия сайлауда уәде бермеген) жойылғанын жариялады. Оның орнына үкімет Роувилл теміржолының басым бағытын зерттеуге және 75-ші трамвай маршрутын Ноксқа дейін ұзартуға уәде берді, бірақ екеуі де іске аспады. Алайда, «саясаттағы күрт өзгеріс» ретінде Брэкс үкіметі 2000 жылдың тамызында тас жол үшін федералдық қаржыландыру іздейтінін мәлімдеді. Қаржыландыру алу үшін тас жол ұлттық тас жол жүйесіне кірмесе де, «ұлттық маңызы бар» жол ретінде жіктелуі керек болды. Тас жолға жасалған «U бұрылыс» Public Transport Users Association сияқты қарсыластар тарапынан қатты сынға алынды, себебі бұл Rowville теміржолы сияқты жоспарланған қоғамдық көлік баламаларының тоқтатылуына әкелуі мүмкін. 2001 жылы Мельбурн университетінің профессоры Пол Мис, 1999 жылғы Қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңның 475-бабына сәйкес, көлік министрі Питер Батчелор мен Roads Corporation (VicRoads) компаниясына «Скорсби тас жолын немесе Шығыс айналма жолын салуға қатысты кез келген әрекеттерді тоқтатуға» бұйрету үшін Федералдық сотқа талап арыз берді. Ол тас жолдың көшпенді құстарға, өсімдік түрлеріне және батпақты жерлерге қауіп төндіретінін және тас жолдың Гринсбороға қалалық айналма жол салудың үлкен жоспарының бір бөлігі екенін мәлімдеді. Сот процесіне байланысты мемлекеттік бюрократтар «Метрополитен стратегиясының» жобасынан қалалық айналма жол туралы сілтемелерді алып тастады. 2003 жылы Виктория үкіметі жобаны басқару және қадағалау үшін Оңтүстік және Шығыс Біріктірілген Көлік Орталығын (SEITA) құрды. SEITA жеке сектордан ұсынушыны таңдау процесін басқаруға жауапты болды. Бірақ Шығыс тас жолындағы қозғалыс Бёрк-роуд қиылысында 5 пайызға, ал қаладағы Ходдл-стритте 1–2 пайызға өсті. 23 шілдеде жол төлемі енгізілгенге дейін күн сайын орташа есеппен 270 868 автомобиль, жүк көлігі және мотоцикл жолмен жүрді. Жол төлемі енгізілгеннен кейінгі алғашқы аптада күн сайынғы орташа сапарлар саны 133 722-ге дейін төмендеді. Бұл 40-50 пайыздық төмендеу болжамымен сәйкес келді, бірақ проспектідегі болжамдардан үш есе кем. Бір сапар үшін орташа төлем 3,10 доллар құрады – шамамен бағаланған 2,91 доллардан жоғары. 2010 жылы жолдың қаржыландырылуы қайта қарастырылды, себебі күткеннен төмен қозғалыс көлеміне байланысты көлік болжамдары жаңадан жазылды.

Атау тарихы

Жылдар бойы жоба әртүрлі атаулармен белгілі болды: Шығыс айналма жолы, Скорсби тас жолы, Скорсби айналымы және Митчам-Франкстон тас жолы. 2005 жылдың 23 наурызында жобаның құрылысы басталған кезде, сол кездегі премьер-министр Стив Брэкс Роувиллде өткен салтанатта жолдың EastLink деп аталатынын мәлімдеді. Жаңа атау, ең алдымен, айтуға және есте сақтауға оңай болғандықтан, сондай-ақ көше карталарына сыйып, таңдалды делінген. 2008 жылдың 27 ақпанында EastLink / Monash Freeway түйіскені Австралиялық регби футболының негізін қалаушы Том Уиллс есімімен аталатындығы, яғни "Том Уиллс түйіскені" деп хабарланды. 2008 жылдың 24 наурызында Жолдар министрі Тим Паллас екі туннельдің кіретін бағытта "Мелба", ал шығатын бағытта "Муллум Муллум" деп аталатынын жариялады.

Бағыт

EastLink Шығыс автокөлік жолының шығыс шетінен, Нунавадингтегі Спрингвейл жолынан басталады, содан кейін Муллум Муллум өзенінің жанынан Рингвудқа қарай шығысқа қарай туннель бойымен өтеді. Одан кейін 40 км оңтүстікке қарай Франкстонға дейін, Уонтирна, Уонтирна-Солтүстік, Скорсби, Роувилл, Мулгрейв, Данденонг-Солтүстік, Нобл Парк, Кейсборо, Данденонг-Оңтүстік, Бангхолм және Каррум Даунс қалаларының жанынан өтіп, Франкстон автокөлік жолының солтүстік шетінде аяқталады. Автокөлік жолының көп бөлігінде әр бағытта үш жолақ бар, ал Томпсон жолы мен Франкстон автокөлік жолы арасында әр бағытта 2 жолақ бар. EastLink-те екі бағыттағы орташа жүру уақыты 26 минутты құрайды (Франкстон автокөлік жолы / Peninsula Link және Монаш автокөлік жолы арасында 12 минут, Монаш автокөлік жолы мен Бервуд тас жолы арасында 7 минут және Бервуд тас жолы мен Спрингвейл жолы арасында 7 минут). Жүру уақыты әдетте 30-40 минутты шамалайды. EastLink-те Мельбурндағы басқа қалалық автокөлік жолдары сияқты үдемелі сағаттардағы көлік кептелісі жиі кездеспейді. Дегенмен, жол жұмыстарынан кейін немесе жағдайдан соң кешігулер болуы мүмкін. Кейде, Томпсон жолы мен Каррум Даунстағы басқа үш автокөлік жолының тоғысқан жерінде көлік кептелісі пайда болады, онда автокөлік жолы үш жолақтан екі жолаққа азаяды. Егер кептеліс күшейсе, жүру уақыты 40 минутқа немесе одан да көпке созылуы мүмкін.

Данденонг айналма жолы

Дингли тас жолының 4,8 км-лік бөлігі, Данденонг айналма жолы (құрылыс кезінде Данденонг оңтүстік айналма жолы деп те аталды) EastLink жобасы аясында ConnectEast және Thiess John Holland компанияларымен салынды. Айналма жол 2007 жылдың 9 желтоқсанында пайдалануға берілді.

Бағалар мен жеңілдіктер

EastLink бойымен бірнеше ақы төлеу пункттері орналасқан, әр пункттен белгілі бір мөлшерде ақы алынады. Бір сапар үшін төленетін ақының сомасы, сапар шегінен немесе өткен ақы төлеу пункттерінің жалпы құнынан кем болса, соның төменісі алынады. Бірақ, Марунда тас жолының оңтүстігінде саяхат жасайтын таксилер, қашырлығына немесе өткен ақы төлеу пункттерінің санына қарамастан, белгіленген бірдей бағаны төлейді. Марунда тас жолы мен Хай-стрит жолы арасындағы ақы төлеу пункттері ең арзан, ал ақы төлеу жолының оңтүстігіндегі ұзын бөліктердегі пункттер сәл қымбат, ал ең қымбат пункт Марунда тас жолы / Рингвуд айналма жолы мен Спрингвейл жолы арасындағы туннель бөлімінде орналасқан. Мотоциклдерге автомобильдерге қарағанда екі есе арзан баға қолданылады, ал ірі көліктер үшін жоғары тарифтер сақталды. Автокөлік жүргізушілеріне де жеңілдіктер қарастырылған. Сенбі және жексенбі күндері жасалған кез келген автосапарға 20% жеңілдік, сондай-ақ апта ішіндегі екі бір-біріне тікелей жалғасқан учаскедегі (туннельдерді қоспағанда) бір бағытты сапарларға да осы жеңілдік қолданылады.

Ортақ жол

EastLink жолы – EastLink жобасымен салыстырылатын солтүстік-оңтүстік бағытты ұстанған, жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге арналған ортақ жол. Оны пайдаланып, велосипедшілер мен жаяу жүргіншілер 3 метрлік ені бар арнайы бетон жолмен жолдың көп бөлігін велосипедпен немесе жаяу жүріп өте алады. Көптеген маңызды жолдар жер асты және үстінен өтетін көпірлер арқылы кесіледі. Кейбір жолдар, мысалы High Street Road (және 2009 жылдың қараша айына дейін Burwood Highway), жолды сол деңгейде кесіп өтуді қажет етеді. Жаңбыр жауғанда екі жер асты жолы су тасқынына байланысты пайдалануға жарамсыз болады. Бұл Фернтри Гулли жолының және Веллингтон жолының жер асты жолдары. Орташа жаңбырдан кейін жер асты жолдар суға толып, жолмен жүрушілер жолды жалғастыру үшін басты жолдарды кесіп өтуге мәжбүр болады. Бұл қауіпті болуы мүмкін, және қозғалыс көп болатын уақытта жолмен жүрушілер су астындағы жолдардан кейін жолды қауіпсіз кесіп өту үшін 20 минутқа дейін күтетіні белгілі. EastLink жолы Данденонг қаласында тоқтап, одан әрі жалғаспайды. Жолмен жүрушілер осы жерден Dandenong Creek жолымен Каррумға дейін бара алады, онда олар Peninsula Link жолымен Фрэнкстон және Морнингтонға қосыла алады. Жолды пайдаланушылар үшін EastLink-тен елеулі ауытқулар саяхат уақытына ескерілуі керек, себебі ортақ жол көп жағдайда тас жолды ұстанбайды, өйткені жол салу кезінде арнайы салынған жолдарға бұрыннан бар жолдар қосылды. Бұл жолдың өте қиылысқан бөліктеріне және кейде EastLink-тен 3 км-ден астам қашықтыққа дейін айналып өтуге әкеліп соқты.

Апаттар

2010 жылдың 18 ақпанында сағат 15:15-те Веллингтон көшесі шығысынан 300 метр қашықтықта, солтүстік бағыттағы ақылы жолда жартылай тіркемелі көлік басқаруды жоғалтты. Көлік жолды кесіп өтіп, жол белгілерін ұстап тұрған үлкен тіреуге соқтығысты. Содан кейін көлік өртеніп кетті, жүргізуші қаза тапты. Монаш тас жолы мен Фернтри Гулли жолы аралығындағы жол, ашылғанынан бергі алғаш рет, екі бағытта да жабылды. Полиция тергеу жүргізуі және ConnectEast жолды қалпына келтіру жұмыстарын жүргізуі үшін келесі күні таңға дейін жабық қалды. Полицияның толық есебі әлі дайын болған жоқ.

Даулар

Бұл жоба төңірегіндегі маңызды дау-дамай жол төлемі мәселесі болды. Стив Брэкс басқаратын Виктория үкіметі бастапқыда жол салуды жоспарламаған, оның орнына қоғамдық көлікке инвестиция салуға уәде берген.

Қоршаған орта мәселелері

Мельбурнның шығысы мен оңтүстік-шығысындағы көптеген экологиялық ұйымдар көлік газдары шығарылымы және тіршілік ортасының бұзылуы сияқты бірнеше факторларға байланысты жобаға қарсылық білдірді (Муллум Муллум аңғары және Данденонг аңғарының ылғалды жерлері сияқты жерлерде). Дегенмен, 1998 жылдың маусымында жолға қатысты кең ауқымды экологиялық әсерлер туралы мәлімдеме жасалды, одан кейін 1999 жылдың сәуірінде Үкіметтің іс-қимылға кірісу шешімі алдында кең ауқымды қоғамдық тыңдау өтті. Мәлімдемеде автожол салынған жағдайда көмірқышқыл газының 18,5 пайызға артуы, жер асты сулары мен ылғалды жерлерге әсері, ерекше сақтау құндылығы бар аймақтарға жоғары әсері және 38 сирек немесе қорғалатын жануарлар мен өсімдік түрлеріне әсер ету мүмкіндігі болжалды. Алайда, барлық мұндай жол жобаларындағыдай, туындаған сұраныс құбылысы осы пайданы іске асыруға кедергі келтіреді. Жоспарлау кезеңінде (сол кезде VicRoads жобасы болған) Муллум Муллум аңғарына келтірілген зиянды талқылау кеңінен өрбіді. Аңғар арқылы жолдың қалай өтуіне қатысты бірнеше нұсқалар қарастырылды. Таңдалған нұсқа – екі 1,6 км ұзындығындағы туннель – екінші ең қымбат және екінші ең экологиялық тұрақты нұсқа болды. Жоспарлау кезінде қарастырылған басқа нұсқаларға бүкіл ұзындығындағы жер үсті жолы, әлдеқайда қысқа туннельдер және сәл ұзын туннельдер кірді. Алайда, Муллум Муллум шатқалының астынан туннель қазуға баса назар берілгеніне қарамастан, Рингвуд айырылысы толығымен жер үстінде орналасқан және осы аймақта өзеннің бағытын өзгертуге әкеп соқты.