Кіріспе

Пешкопи (лат. Penestae) – Албанияның солтүстік-шығысындағы Дибер облысының таулы аймақтарында орналасқан қала. Ол Дибер облысының және ауданының орталығы болып табылады және Албанияда облысымен атын бөліспейтін жалғыз облыстық орталық қала. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 13 251 адамды құрайды. Пешкопи Қара Дрин өзенінен шығысқа қарай, Албанияның астанасы Тиранадан шамамен солтүстік-шығысқа қарай және Македония шекарасынан орналасқан. Қала теңіз деңгейінен биік жатыр. Пешкопи жылу суларымен, жыл бойы жүргізілетін ауыл шаруашылығымен және табиғи сұлулығымен танымал, сонымен қатар туристік орталық ретінде дамып келеді, жаяу серуендеу, кемпинг, тау велосипедімен жүру және тауға өрмелеу сияқты активті демалыс түрлеріне мүмкіндік береді. Балқандағы үшінші биік тау – Кораби және Албанияның ұлттық батыры Гег Кастриотидің туған жері – жақын жердегі тарихи ескерткіштер. Ауданның ішінде хром, күкірт және мрамор сияқты ірі минералды кендер кездеседі. Бұл Албанияның маңызды өнеркәсіптік орталығы болып табылады және Албания үшін көптеген ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіреді.

Тарих

Peshkopi атауы албан тілінде «епископ» деген мағынаны білдіретін peshkop сөзінен және грек тіліндегі Episkopè сөзінен туындаған. 11 ғасырға жатқан болгар карталарында қала Пресоленград деп көрсетілген. 1019 жылы Дибр аймағы Охрид архиепископтығының құрамына енді, ал бір жылдан кейін епископтық мәртебе алып, оның орталығы қазіргі Доброва ауданындағы Пешкопидің Булке бөлімінде орналасты. Дибр епископтығының басты шіркеуі – Әулие Степан шіркеуі болды. Кейін епископтық орын басқа жерге көшірілді, бірақ Пешкопи қаласы өзінің атын сақтап қалды. Пешкопи алғашқы рет 15 ғасырда Peskopia деген атпен танылды. Бүгінде Дибр деп аталатын аймақта христиан діні пайда болғанға дейін римдіктерге Пенестае, ал ежегі грек тілінде Πενέσται деп белгілі болған иллирия тайпасы қоныстанған. 16 ғасырдың басында Осман империясы Албанияны жаулап алды. Осман империясының билігі тұсында Пешкопи (содан кейін Дебре и Зир, парсы тілінде «Төменгі Дебре») Македония шекарасының жанында орналасқан, үлкен әрі сәнді Дебар («Үлкен Дибр») қаласының көлеңкесінде қалған шағын сауда орталығы болды. 1583 жылы Пешкопи халқының көп бөлігі мұсылман дінін қабылдады. 1873 жылы Пешкопиде 8 мыңға дейін әскерді орналастыратын Османдық казармасы салынды. Осман империясының құлауынан кейін серб әскері Дибрді басып алып, 1912 жылдың желтоқсан айының басында Пешкопиге енді. 1913 жылдың 20 қыркүйегінде албан әскері қаланы қайта басып алды. 1916 жылдың 1 қаңтарында болгар әскері Пешкопиге шабуыл жасады. Болгарияның одақтасы болған Австро-Венгрия империясы 1916 жылдың 12 сәуірінде Пешкопиге әскерін жеткізіп, жергілікті қарсылықты басу үшін аймақтағы үйлерді өртеп, жазалау шараларын жүргізді. Болгария және Австро-Мажарстан әскерлері 1918 жылдың қыркүйегінде аймақтан шығып кетті. 1939 жылы итальян әскері Албанияға басып кірді және 15 сәуірде Пешкопиге жетті. Албан коммунистік партизандары 1943 жылдың 9 қыркүйегінде Пешкопиді қайта басып алды. Келесі қазанда партизандар Балли Комбетар күштерін қаланы бақылау үшін болған қарулы шайқаста жеңді. 1944 жылдың шілдесінде неміс әскері қаланы басып алды, бірақ сол айдың соңында олар ығыстырылды. Дибр аймағындағы ұрыс-керіс қыркүйек айының басына дейін жалғасты, нәтижесінде коммунистер басымдықты ұстаған Ұлттық азаттық армия билікке ие болды.

География

Пешкопи Албанияның солтүстік-шығысында, Дибър облысында орналасқан. Ол Дрин өзенінің аңғарында, Кораб тауларының етегінде жатыр. Қала ауданның әкімшілік орталығы болып табылады және шамамен 14 000 адам тұрады. Балқандағы ең биік тау тізбегі – Кораб таулары қаланың шығысында орналасқан. Елдегі ең ұзын өзен – Дрин өзені аңғар арқылы ағып, суару және гидроэлектр энергиясын өндіруге мүмкіндік береді. Аңғар құнарлы топырағымен де белгілі және жүгері, бидай, көкөніс сияқты егістер өсірілетін маңызды шаруашылық аймақ болып табылады.

Білім

Пешкопи қаласында және оның айналасындағы аудандарда балаларға білім беруді қамтамасыз ететін бастауыш және орта мектептер бар. Мектептер математика, ғылым, тіл және қоғамдық тағылымдар сияқты түрлі пәндерді ұсынады. Көптеген мектептерде спорт, музыка және сурет өнері сияқты сабақтан тыс іс-шаралар да ұйымдастырылады. Жалпы алғанда, Пешкопиде білімге жоғары мән беріледі және үкімет қаладағы білім беру жүйесін дамытуға үздіксіз инвестиция салып келеді.

Үшінші деңгейлі

Пешкопиде қысқа мерзімге Александр Моисиу университетінің бөлімшесі болды. Ол 2017 жылы ұлттық Білім министрлігінің бұйрығымен, талаптарды орындамағандығы үшін жабылған.

Туризм

Аймақтағы туризмнің басты түрі – таулы жер бедері мен кең ормандылығына байланысты тау туризмі. Дибра ауданы Албаниядағы он үш ұлттық саябақтың екеуіне – Луре ұлттық саябағына және Кораб-Коритник табиғи саябағына мекендейді. Бұл саябақтар альпинизм, жаяу серуендеу, шаңғы тебу, треккинг, пикник, аң аулау, каякинг сияқты түрлі көңіл көтеру шараларын ұсынады. Жалпы білім беретін мектептің қасында орналасқан мұражайда жергілікті киім-кешек, кілемдер, ас үй құралдары, зергерлік бұйымдар мен филигрань өнерінен жасалған әсем туындылар, сондай-ақ жергілікті сәулет үлгілерінің макеттері жинақталған. Елез Исуфи бульвары – Пешкопи қаласының ортасында липа ағаштарымен көмкерілген, тек жаяу өтушілерге арналған көше. Көше Бераттан әкелінген тастармен төселген. Пешкопи маңындағы термальді минералды сулар мен күкірт ванналары маусымдық туризмге, көбінесе Албаниядан, бірақ сондай-ақ көрші елдерден де аз дәрежеде қызығушылық тудырады. Олар кейбір денсаулық проблемаларын жеңілдетуге көмектеседі деп есептеледі. Ванналар қаланың шығыс жағында, Пешкопидің ортасынан ағатын шағын өзеннің бойында орналасқан.

Спорт

Пешкопидегі басты спорт түрі – футбол. Қаланың бас командасы – КФ Кораби Пешкопи, ал оның үй стадионы 6000 көрерменге арналған Кораби стадионы. Көпсалалы клубтың үй аренасы – 2000-нан астам көрерменге арналған Башким Лала спорт сарайы. КФ Кораби қазір Албанияның бірінші лигасынде ойнайды. Олар 1961 жылғы және 2015–16 жылғы Албанияның бірінші лигасынде күміс жүлдегер атанды, содан кейін Албания Суперлигасына жолдама алды.

Көлік

Пешкопи – Албанияны Косово және Солтүстік Македониямен байланыстыратын бірнеше маңызды жолдардың тоғысқан жерінде орналасқан маңызды көлік түйіні. Қалаға астана Тиранадағы Ринас Ана Тереза халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді, ол Пешкопиден шамамен 200 км батысқа қарай орналасқан. Сонымен қатар, қала мен Тирана және Дуррес қалаларын байланыстыратын тұрақты автобус қатынасы бар.

Автобус

Пешкопи қаласына Тирана мен Дуррес қалаларынан және оларға автобус бағдарлары жүреді. Автобустар көбінесе таңертең белгілі бір кесте бойынша кетеді. Сонымен қатар, көбірек бағыттарда қызмет ететін шағын автобустар мен микроавтобустар да бар, олар толып қалғанда жүріп кетеді. Тирана мен Дурреске баратын шағын автобустар әдетте сол бағыттағы автобусқа қарағанда қымбаттау болады.

Автомобиль жолдары

Пешкопиге басты жол Ш6 (Мемлекеттік жол 6) болып табылады. Қазіргі уақытта Арбер тас жолы деп аталатын жаңа тас жол салынып жатыр және 2023 жылдың көктемінде аяқталуы күтілуде. 200 шақырымдық жол Тирананы Солтүстік Македонияның Дебар қаласымен байланыстырып, Ш6 жолымен қосылатын болады.

Пойыз

Пешкопиге пойыз қатынайды емес.