Кіріспе
Миннеаполис қаласындағы сауда, көлік және жаяу жүргіншілерге арналған кеңістік
Николет аллеясы ( /n//ɪ//k//ə//l//ɛ//t/ NIHkəlet) – АҚШ, Миннесота штаты, Миннеаполис қаласының орталық бөлігінен өтетін Николет даңғылының он екі блоктан тұратын бөлігі. Бұл қаланың сауда және тамақтану ауданы, сонымен қатар жаяу жүргіншілер мен көлік арнасы. Батыстағы Хеннепин даңғылымен бірге Николет аллеясы Миннеаполистің мәдени және коммерциялық орталығын құрайды. Аллея бойында IDS орталығы, бұрынғы Дейтонның бас дүкені, Оркестр залы, Миннеаполис орталық кітапханасы және Вестминстер пресвитериан шіркеуі сияқты бірнеше танымал Миннеаполис ғимараттары орналасқан. CBS телеарнасының WCCO филиалының студиясы мен кеңсесі аллеяның оңтүстік жағында орналасқан. Target Corporation және US Bank сияқты бірнеше ірі компаниялардың бас кеңселері де аллея бойында орналасқан.
Тарих
20 ғасырдың басында Николет даңғылы қаланың басты сауда көшесі ретінде қалыптасты, себебі G. W. Hale Dry Goods Co. (1867 жылы ашылған), Donaldson's (1881) және Dayton's (1902) сияқты дүкендер осы учаскеде орналасты. Елдегі алғашқы әйел киім сатып алушысы Элизабет Куинлан өзінің дүкенін Николеттегі Янг–Куинлан ғимаратында ашты. Миннеаполистегі алғашқы сауда ауданы Николет және Хеннепин даңғылдарының қиылысындағы Bridge Square аймағында шоғырланды, кейін ол Gateway ауданы деп аталды. Қала өскен сайын және аймақ тығырыққа толып, бизнестер Вашингтон даңғылынан оңтүстікке қарай көше бастады. 1906 жылы Bridge Square пайда болғанда, тұрғындар қалалық базардан және Хеннепин мен Николеттегі шағын дүкендерден сабан, құрғақ тауарлар мен қажетті заттарды сатып алатын. 1913 жылы Gateway Park Square алаңын классикалық павильонмен жасыл орталыққа айналдырды, бірақ ол 1953 жылы бұзылды. 1959 жылы бұзу жұмыстары басталғанға дейін Gateway ауданының көп бөлігі сақталды: жаман даңқты "скид роу", екі саябақ, ірі коммерциялық ғимараттар және жүздеген кәсіпорын. Аудан көптеген төсекжайлар, ломбардтар, бурлеск театрлары мен барлардың болуынан және жоғары қылмыс деңгейінен туындаған әлеуметтік мәселелерге тап болды. Осы мәселелерді шешуді үміттене отырып, 1950 жылдары қалалық шенеуніктер аймақты жақсартуға кірісті, нәтижесінде 1958 жылы қалалық кеңес бірауыздан мақұлдаған Gateway Center Urban Renewal жобасы іске асырылды. Бұзу жұмыстары 1959 жылы басталды. Сонымен қатар, 20 ғасырдың ортасында американдықтардың сауда әдеттері өзгере бастады, нәтижесінде сауда орталықтары қала сыртындағы аудандарға көшті. Қ көршілес Эдинада 1956 жылы елдегі алғашқы заманауи жабық сауда орталығы – Southdale Center ашылды. Осыған жауап ретінде қала орталығының бөлшек саудада бәсекелесуіне көмектесу үшін бірнеше шаралар қабылданды. Бірі – әйгілі skyway жүйесін салу, екіншісі – Николет сауда аллеясын құру. 1962 жылы Downtown Council Миннеаполис қалалық кеңесі бекіткен аллея жоспарын қабылдады. Жобаның құрылысы 1967 жылы басталды және 1967 жылдың қарашасында 3,875 миллион долларға аяқталды. Аллея бастапқыда Николет даңғылының сегіз блоктан тұратын, 3200 футтық бөлігін автомобиль қозғалысынан жабық, ағаштармен көмкерілген қисық аллеяға айналдырды, ал жолдың оң жағында 80 фут кеңдік болды. 1990 жылы аллея жаңартылды, оның жер асты бөлігінің бір бөлігі 22 миллион долларға қайта салынды. Бастапқы аллеяда "S" қисығы болды және жолдың ені 24 фут құрады, ал жаңартылған аллеяда "C" қисығы бар. 1967 жылғы дизайнды Lawrence Halprin Associates жасады, ал 1990 жылғы қайта дизайнды BRW, Inc жасады. 2015 жылдың жазында аллеяның екі жылдық, 50 миллион долларлық жөндеу жұмыстары басталды. Жақсартулар қосымша жасыл желектер, жаяу жүргіншілерге арналған ыңғайлы жағдайлар және айналамен байланыс жасады. Жобаны Нью-Йорктегі High Line жобасына көмектескен James Corner Field Operations жетекшілігімен жүзеге асырылды. Аллея 2017 жылдың қарашасында қайта ашылды.
Көлік
Николет Молл – Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы транзиттік және жаяу жүргіншілерге арналған сауда орталығы ретінде танымал, және ол Портленд, Орегон және Денвер, Колорадо сияқты басқа қалаларда осындай дәліздер құруға себепкер болды. Азаматтық және бизнес лидерлері, оның ішінде Dayton компаниясы және Миннеаполис қаласының орталық бизнес иелері, осы өзгерісте маңызды рөл атқарды. Транзиттік және жаяу жүргіншілерге арналған сауда орталығы ретінде Николет Моллға көптеген Metro Transit автобустары, соның ішінде бірнеше жоғары жиілікті маршруттар қызмет көрсетеді. Автобустар мен Metro Mobility көліктерінен басқа, екі қатарлы көшеде тек велосипедтерге, педи-кабинеттерге және жедел жәрдем көліктеріне рұқсат етіледі. 2023 жылы Nicollet Mall-ды пайдаланатын 10, 11, 17, 18 және 25 маршруттарындағы 635 сапармен, көше Миннесота штатындағы ең жұмысты транзиттік дәліз болып табылады. Шамамен 11 000 жолаушы осы дәліз арқылы автобусқа түседі немесе түседі. Сауда орталығындағы көлік жылдамдығы сағатына 10 мильге дейін шектелген. Жеңіл рельстік көлік қызметі 5-ші көшедегі Николет Молл станциясында жалғасады, бұл Metro Blue Line және Green Line-ға қол жеткізуді қамтамасыз етеді. 2004 жылдың маусым айында ашылған Blue Line, әуежаймен және Блумингтондағы Mall of America сауда орталығымен байланысады. 2014 жылдың маусым айында ашылған Green Line, Минесота университетімен және Сент-Пол қаласының орталығымен байланысады. Автобустардың жылдам транзиттік қызметі 7-ші және 8-ші көшелердегі Nicollet станциясында жалғасады, бұл Metro C Line және Metro D Line-ға қол жеткізуді қамтамасыз етеді. 2019 жылдың маусым айында ашылған C Line, Бруклин орталығымен байланысады. 2022 жылдың желтоқсанында ашылған D Line, Бруклин орталығы мен Mall of America сауда орталығын байланыстырады. Жергілікті 10 және 18 маршруттары Миннеаполис конгресс орталығынан Вашингтон даңғылына дейін Николет Молл арқылы тегін сапарлар ұсынады. 2023 жылдың маусым айынан бастап, Миннеаполис қаласы Николет Моллдан автобустарды алып тастау және тек жаяу жүргіншілер мен велосипедтерге рұқсат етуді қарастыра бастады. Көше тұрақты түрде іс-шаралар өткізілетін қоғамдық алаң ретінде жұмыс істеуі тиіс. 2019 жылдың соңында 2001 жылы алынып тасталған Dayton компаниясының бастапқы таңбасы қайта орнатылды. Dayton компаниясының корпоративтік мұрагері, Target Corporation, 10-шы көшедегі корпоративтік кеңсесімен және 9-шы көшедегі екі қабатты бөлшек сауда дүкенімен сауда орталығында үлкен өкілдікке ие. Ұлттық бөлшек сауда желілері мен жергілікті бутиктер бірнеше жерлерде орналасқан, атап айтқанда Crystal Court, Minneapolis City Center және Gaviidae Common сауда орталықтарында, бірақ осы аймақтардың көпшілігі 2020 жылдан бері бизнес азайды. Saks Fifth Avenue Николет Моллдың орналасқан жері 2004 жылы жабылған кезде компанияның Twin Cities аймағындағы жалғыз дүкені болды. Арзан бағалы дүкен Saks Off 5th 2020 жылға дейін Николет Моллда болды; ол АҚШ-тағы ең ірі Saks Off 5th дүкендерінің бірі болды. City Center GNC сияқты бірнеше дүкендерге ие. Brooks Brothers Америка сауда орталығындағы Блумингтондағы дүкенін жапқаннан кейін City Center-дің екінші қабатында қайта ашылды, бірақ 2020 жылы қайта жабылды. Gaviidae орталығы Миннеаполис қаласының орталық YMCA-сына үйі. Басқа дүкендер жергілікті бутиктер, арнайы дүкендер немесе жұмыс күндері түскі ас уақытында ғана жұмыс істейтін жылдам тамақ орындары болып табылады. Hyatt Regency және Millennium Minneapolis қонақ үйлері Николет Моллдың оңтүстік жағында орналасқан. Сауда орталығына жақын орналасқан көрнекті қонақ үйлерге Westin, Four Seasons және Marquette кіреді. Жылдар бойы Николет Молл бірнеше ұлттық киім брендтерінің жабылуын көрді, соның ішінде Polo Ralph Lauren және Cole Haan, ол Twin Cities аймағындағы жалғыз дүкені болды. Cole Haan Эдинадағы Galleria сауда орталығына көшірілді. Қосымша жабылуларға Gap, Banana Republic, Men's Wearhouse, Nordstrom Rack және Marshall's кірді. Macy's Downtown орналасқан жері 2006 жылдан 2008 жылға дейін Macy's North бөлімшесінің бас кеңсесі болды, содан кейін Нью-Йоркте орналасқан Macy's East бөлімшесіне біріктірілді. 2000 жылдан бері Hubert White атты жүз жылдық ерлер киімдері дүкені IDS орталығында жұмыс істейді, жоғары сапалы ерлер киімдерін, негізінен Ermenegildo Zegna өнімдерін сатады. Target Corporation-дан басқа, Fortune 500 компаниялары U.S. Bancorp және Xcel Energy өз кеңселерiн Николетте орналастырған, ал WCCO TV (CBS Channel 4) сауда орталығының оңтүстік жағында орналасқан. Телевизиялық станциядан оңтүстікке қарай бір блок қашықтықта сауда орталығындағы ең көне ғимараттардың бірі – Вестминстер пресвитериан шіркеуі орналасқан. Шіркеу 1860 жылдан бері Николетте үш жерде орналасқан. Николет Молл енді бұрынғыдай сауда орталығы болмаса да, болашақтағы қайта жаңғырту жоспарлары жергілікті заң шығарушылар мен бизнес топтары арасында талқылауды жалғастыруда.
Құттықтау парадтары
Holidazzle парадтары – Миннеаполис қаласының орталығындағы Николет Моллде өтетін кешкі парадтар. Парадтар Алғыс айту күнінен кейін басталып, Рождествоға бірнеше күн бұрын аяқталар еді. Бұл іс-шара 1990 жылдардың басында қала орталығындағы дүкендердің табысын арттыру мақсатымен ұйымдастырылды. Нью-Йорктегі Macy's Алғыс айту күні парадының және Питтсбургтегі «Маусымды тойлау» парадының демеушісі болған Macy's компаниясы, алғашқы екі жылда Пиви Плазадағы Николет Моллде орналасқан шарада тікелей музыка, әсем фейерверктер және жергілікті және халықаралық саудагерлер болды. 2015 жылы шара Лоринг паркіне көшіріліп, Алғыс айту күні мен Рождество аралығында жалғасты. Парадтың көркемделіп бейнеленген нұсқасы 1996 жылы Арнольд Шварценеггердің «Jingle All The Way» фильмінде пайда болды. Фильмдегі парад оқиғасы «Қысқы ойын-сауық парады» деп аталды, ол түнде емес, күндіз көрсетілді, және фильмнің көп бөлігі жергілікті түсірілгенімен, Миннеаполисте түсірілмеді.
Танымал мәдениетте
Бұл сауда орталығы "Құдіретті қаздар" фильмінде көрсетілді, команда роликтермен сырғанады. "Мэри Тайлер Мур" телесериалының титрлеріндегі Мэри Ричардс (Мэри Тайлер Мур) кейіпкерінің "там о'шантер" шапқысын лақтыру эпизоды Николет Моллда, сол кездегі флагмандық "Дональдсонс" универмагының алдында түсірілді. 1999 жылы Entertainment Weekly журналы бұл сахнаны телевизия тарихындағы ең ұлы екінші сәт деп атады. "Мэри Тайлер Мур" телесериалының түсірілімдерінің көп бөлігі осы сауда орталығында өтті. 2002 жылдың мамырында Гвен Гиллен жасаған және TV Land арнасы тапсырыс берген Мурдың кейіпкерінің қола мүсіні 7-ші көше мен Николет Моллдың қиылысында ашылды. Гилленнің эскизі мүсін жасауға үміткер болған 21 мүсіншінің ішінен таңдалды.