Кіріспе

Балықтар тұқымдасы

Sciaenidae – сәуле қанатты балықтардың Acanthuriformes тобына жататын балықтар тұқымдасы. Олар көбінесе барабан балықтары немесе шырылдағыштар немесе 67 туыс деп аталады. Балықтар каталогы бұл тұқымдасты Acanthuriformes тобында сақтайды, бірақ Sciaenoidei кіші тобын мойындамайды. Fishes of the World, Fishbase және Балықтар каталогының 5-ші басылымы Sciaenidae тұқымдасының ішінде кіші тұқымдастарды мойындамайды.

Этимология

Sciaenidae тұқымдасы өзінің атын Sciaena типтік туысынан алады, ол грек тіліндегі skiaina сөзінен туындаған, бұл сөз теңіздегі шабаққа ұқсас балықтарды атау үшін қолданылған.

Сипаттамалары

Сциаенидтің арқалық қанаты құйрығына жуық созылады, ал арқалық қанаттың сәулелері мен тікенегі арасында ойық болады, бірақ бұл екі бөлік шындығында бөлек. Барабандар көбінесе қоңыр түстердің күңгірт тонларында боялған, әр жағында құйрық қанатының ұшына дейін созылатын бүйірлік сызықтары бар. Аналдық қанаты көбінесе екі тікенегі болады, ал арқалық қанаттары терең ойылып немесе бөлек болып келеді. Көптеген түрлердің құйрық қанаты дөңгелек немесе сүйір болады. Аузы төмен орналасқан және көбінесе төменге қарай бағытталған. Олардың құрғақ дыбысын шығару механизміне ішкі бұлшықеттердің жүзу қапқа соғылуы жатады.

Балық шаруашылығы

Олар тамаша тағамдық және спорттық балықтар, көбінесе жағалауда және пирс балықшылары оларды ұстайды. Олардың кейбіреулері маңызды коммерциялық балық түрлері болып табылады, әсіресе шағын сары крокер, 2000-2009 жылдары 218 000–407 000 тоннаға дейін ауландырылды; БҰҰ-ның балық статистикасына сәйкес, ол әлемдегі ең маңызды балық түрлерінің 25-і болды. АҚШ және бүкіл әлемдегі көптеген басқа балық түрлері сияқты, крокерлердің болашағы да белгісіз, себебі шамадан тыс балық аулау әлі де маңызды қауіп болып табылады. Олардың саны айтарлықтай азайды, бұл олардың көбею қабілетіне әсер етеді. АҚШ-та крокерлерді федералды және штаттық үкіметтер оларды тұрақты түрде аулауды қамтамасыз ету үшін басқарады.

Қалқыту механизмі

Сциаенидтердің ерекше қасиеттерінің бірі – "құрқыраған" дыбыс шығару қабілеті. Дегенмен, бұл дыбыстың тоны және қолданылуы түрлерге қарай өзгереді. Құрқырау қабілеті – сциаенидтерді ерекшелейтін белгі. Кейбір түрлерде еркектер жұптасу үшін осы құрқырау механизмін пайдаланады. Бұл дыбысты шығару үшін арнайы бұлшық еттер жүзбе қапшығына қарсы дірілдейді. Кейбір түрлерде дыбыс шығаратын бұлшық ет талшықтары тек еркектерде ғана болады. Бұл бұлшық еттер жұптасу маусымында күшейеді, ал қалған уақытта әлсірейіп, құрқырау механизмін тоқтатады.

Байланыста құртқалау

Кейбір түрлерде, жұптасу үшін тартудан басқа да қарым-қатынас құралы ретінде ырғақ қолданылады. Жыл бойы ырғақ шағуға қабілетті түрлерде ырғақтар топтап жеу кезінде аз агрессия ескертуі ретінде, сондай-ақ бұлтты суда орналасқан жерін білдіруге мүмкіндік береді. Жыл бойы ырғақ шағу қабілеті жоқ түрлерде ырғақ шағу әдетте еркектерге ғана тән және жұптасу үшін қолданылады. Ырғақ шағудың бір кемшілігі – бұл бөтелке мұрынды дельфиндерге ірі топтағы ырғақ және барабан балықтарын оңай табуға мүмкіндік береді, себебі олар өз орнын жариялап, дельфиндерге көп көлемде тамақ бар екенін көрсетеді.