Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық туысы
Genus of fish
Баракуда – ірі, жыртқыш, сәулелі қанатты балық, оның қауметті келбеті және қатыгез мінез-құлқымен танымал. Баракуда – тұзды су балығы, Sphyraena туысына жатады, Sphyraenidae тұқымдасының жалғыз туысы. Бұл тұқымды 1815 жылы Константин Самуэль Рафинеск атайды. Олар Атлант мұхитының шығыс шекарасынан Қызыл теңізге дейін, батыс шекарасында Кариб теңізінде және Тынық мұхитының тропикалық аймақтарында кездеседі. Баракудалар су бетіне жақын және коралл рифтері мен теңіз шөптерінің жанында тіршілік етеді. Баракудаларды спорттық балық аулауға құмар адамдар аулайды.
A barracuda is a large, predatory, ray finned fish known for its fearsome appearance and ferocious behaviour. The barracuda is a saltwater fish of the genus Sphyraena, the only genus in the family Sphyraenidae, which was named by Constantine Samuel Rafinesque in 1815. It is found in tropical and subtropical oceans worldwide ranging from the eastern border of the Atlantic Ocean to the Red Sea, on its western border the Caribbean Sea, and in tropical areas of the Pacific Ocean. Barracudas reside near the top of the water and near coral reefs and sea grasses. Barracudas are targeted by sport fishing enthusiasts.
Этимология
Барракуда деген жалпы атау испан тілінен шыққан, ал түпкі сөздің Карибтік тілдер тобынан екендігі болжануда.
The common name "barracuda" is derived from Spanish, with the original word being of possibly Cariban origin.
Сипаттама
Барракудалар жылан тәрізді көрінеді, көзге түсетін, өткір жиекті, пираньяға ұқсас, әр түрлі өлшемдегі, үлкен жақтарының ойықтарында орналасқан тіс-тісті тістері бар. Олардың үлкен, сүйір бастары бар, көптеген түрлерінде төменгі жағы тістеледі. Олардың жаңқалары тікенсіз, ұсақ қабыршақтармен жабылған. Екі арқа қанаты кеңінен бөлінген, алдыңғы қанатында бес тісті сәулесі, артқы қанатында бір тісті сәулесі және тоғыз жұмсақ сәулесі бар. Артқы арқа қанаты анальдық қанатқа шамамен тең және оның үстінде орналасқан. Бүйірлік сызық анық көрінеді және баснан құйрыққа дейін созылады. Тісті арқа қанаты жамбас қанаттарының үстінде орналасқан және әдетте ойысқа тартылып тұрады. Құйрық қанаты орташа екіге бөлінген, артқы жиегі екі рет иілген және қалың тұяқтың соңында орналасқан. Кеуде қанаттары бүйірлердің төменгі жағында орналасқан. Су қабысы үлкен, жүзу кезінде немесе тыныш жатқанда энергияны азайтуға мүмкіндік береді. Көп жағдайда барракудалардың денесінің жоғарғы бөлігі қара сұр, қара жасыл, ақ немесе көк түсті, ал бүйірлері күміс, құрсағы ақ түсті болады. Түсі түрлеріне қарай сәл өзгереді. Кейбір түрлерінде екі жағында да қара дақтар немесе қара түсті жолақтар кездеседі. Олардың қанаттары сарғыш немесе қоңыр болуы мүмкін. Барракудалар негізінен мұхиттарда тіршілік етеді, бірақ кейбір түрлері, мысалы, алып барракуда, тұзды-тұщы суларда тіршілік етеді. Ұқсастықтарына байланысты кейде барракуданы тұщы су шабағымен салыстырады, бірақ екеуінің арасындағы басты айырмашылық – барракудада тұщы су шабағынан екі бөлек арқа қанаты және екіге бөлінген құйрық бар. Кейбір түрлері өте ірі болып өседі (ұзындығы 65 дюймға дейін немесе 165 см), мысалы, Жерорта теңізінде және Атлантиканың шығысында кездесетін Sphyraena sphyraena; Солтүстік Каролинадан Бразилияға дейін тропикалық Американың Атлантика жағалауында және Бермудаға дейін таралған Sphyraena picudilla. Барракуданың басқа түрлері әлемнің әр жерінде кездеседі. Мысалы, Пьюджет сауынынан оңтүстікке қарай Кабо-Сан-Лукасқа дейін таралған Sphyraena argentea, Үнді теңіздерінен және Малай түбегі мен архипелагынан Sphyraena jello.
Barracuda are snake like in appearance, with prominent, sharp edged, fang like teeth, much like piranha, all of different sizes, set in sockets of their large jaws. They have large, pointed heads with an underbite in many species. Their gill covers have no spines and are covered with small scales. Their two dorsal fins are widely separated, with the anterior fin having five spines, and the posterior fin having one spine and nine soft rays. The posterior dorsal fin is similar in size to the anal fin and is situated above it. The lateral line is prominent and extends straight from head to tail. The spinous dorsal fin is placed above the pelvic fins and is normally retracted in a groove. The caudal fin is moderately forked with its posterior edge double curved and is set at the end of a stout peduncle. The pectoral fins are placed low on the sides. The swim bladder is large, allowing for minimal energy expenditure while cruising or remaining idle. In most cases, barracuda are dark gray, dark green, white, or blue on the upper body, with silvery sides and a chalky white belly. Coloration varies somewhat between species. For some species, irregular black spots or a row of darker cross bars occur on each side. Their fins may be yellowish or dusky. Barracudas live primarily in oceans, but certain species, such as the great barracuda, live in brackish water. Due to similarities, sometimes Barracuda is compared with freshwater pike, though the major difference between the two is that Barracuda has two separate dorsal fins with a forked tail, unlike the freshwater pike. Some species grow quite large (up to 65 inches or 165 cm in length), such as Sphyraena sphyraena, found in the Mediterranean Sea and eastern Atlantic; Sphyraena picudilla, ranging on the Atlantic coast of tropical America from North Carolina to Brazil and reaching Bermuda. Other barracuda species are found around the world. Examples are Sphyraena argentea, found from Puget Sound southwards to Cabo San Lucas, Sphyraena jello, from the seas of India and the Malay Peninsula and Archipelago.
Әдеп-тәрбие және тамақтану
Барракудалар – қатал, мүмкіндікті пайдаланатын жыртқыштар, олжасын күтпеген шабуылмен және қысқа мерзімді жылдамдықпен, шамамен жылдамдықпен қуып жетеді. Көптеген түрлерінің ересектері көбінесе жалғыз өмір сүреді, ал жас және жартылай жетілген балықтар жиі топтасады. Барракудалар негізінен балықтармен қоректенеді (олардың арасында өздерінен де үлкендері болуы мүмкін). Көбінесе жемдік балықтарына жақ, групер, снэппер, ұсақ тунец, шабақ, киллифиш, сельдь және анчоустар кіреді; оларды көбінесе жартысынан тістеп өлтіреді. Олар үлкен жемді өлтіріп, денесінен бөліктерді жұлып жейді. Сондай-ақ, олардың алдынан шыққан ұсақ түрлерін де жейді. Барракуда түрлері көбінесе скумбрия, ине балықтары және кейде тіпті дельфиндермен жем үшін бәсекелеседі. Бір жағдайда баракуда судан секіріп шығып, каякпен жүрушіге жарақат келтіргені туралы хабарланған, бірақ Халықаралық ойын балықтары қауымдастығының консервация директоры Джейсон Шратвизер бұл жараны аң балығының салғанын айтты. Дегенмен, өлім жағдайлары сирек кездеседі. Флоридада 1947, 1957 және 1960 жылдары өлімге әкелген оқиғалар тіркелген.
Barracudas are ferocious, opportunistic predators, relying on surprise and short bursts of speed, up to , to overtake their prey. Adults of most species are more or less solitary, while young and half grown fish frequently congregate. Barracudas prey primarily on fish (which may include some as large as themselves). Common prey fish include jacks, grunts, groupers, snappers, small tunas, mullets, killifishes, herrings, and anchovies; often by simply biting them in half. They kill and consume larger prey by tearing chunks out of their prey. They also seem to consume smaller species of sustenance that are in front of them. Barracuda species are often seen competing against mackerel, needle fish and sometimes even dolphins for prey. One incident reported a barracuda jumping out of water and injuring a kayaker, but Jason Schratwieser, conservation director of the International Game Fish Association, said that the wound could have been caused by a houndfish. Fatalities are nevertheless rare. Deaths have been reported in 1947, 1957 and 1960 in Florida.
Тамақ ретінде
Баракудалар тамақ ретінде де, аң аулауға арналған балық ретінде де танымал. Көбінесе оларды филе немесе стейк етіп жейді. Ұлы баракуда сияқты ірі түрлері цигуатерамен улану жағдайларына қатысты болған. Осы тамақтан улану түйінделгендерде асқазан-ішекке қарама-қарсылық, мүшелердің әлсіздігі және ыстық пен суықты дұрыс ажырата алмау сияқты белгілер байқалады. Батыс Африкалықтар оларды сорпалар мен соустарға пайдалану үшін кептіреді. Кептіру нәзік етті сорпада ыдырап кетуден сақтайды және оған түтін хош иісін береді.
Barracudas are popular both as food and game fish. They are most often eaten as fillets or steaks. Larger species, such as the great barracuda, have been implicated in cases of ciguatera food poisoning. Those who have been diagnosed with this type of food poisoning display symptoms of gastrointestinal discomfort, limb weakness, and an inability to differentiate hot from cold effectively. West Africans smoke them for use in soups and sauces. Smoking protects the soft flesh from disintegrating in the broth and gives it a smoky flavour.