Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Газды алып планеталардың атмосфералық қабаттарынан айырылуы
Gas giants with their atmospheric layers stripped
Хтоний планеталары (/k//θ//oʊ//n//i//ə//n/, кейде "хтонийлік") – газды алып планетаның сутегі мен гелий атмосферасы мен сыртқы қабаттарының жоғалуынан пайда болатын, гидродинамикалық қашу деп аталатын гипотетикалық аспан денелері класы. Мұндай атмосфераның жоғалуы жұлдызға жақын болудың салдарынан туындауы мүмкін. Қалған тас немесе металл ядросы көп жағынан жер тәрізді планетаға ұқсайды.
Chthonian planets ('/k//θ//oʊ//n//i//ə//n/, sometimes 'cthonian') are a hypothetical class of celestial objects resulting from the stripping away of a gas giant's hydrogen and helium atmosphere and outer layers, which is called hydrodynamic escape. Such atmospheric stripping is a likely result of proximity to a star. The remaining rocky or metallic core would resemble a terrestrial planet in many respects.
Этимология
Хтон (Хθών) «жер» дегенді білдіреді. «Хтондық» терминін Hébrard және авторлар тобы енгізген, және ол көбінесе жер астындағы, әлемнің тозақтық бөлігімен байланысты грек құдайларын білдіреді.
Chthon (from Χθών) means "earth". The term chthonian was coined by Hébrard et al. and generally refers to Greek chthonic deities from the infernal underground.
Мүмкін мысалдар
Транзит уақытының өзгеруін өлшеулер, мысалы, Кеплер 52b, Кеплер 52c және Кеплер 57b планеталарының ең көп массасы Жер массасынан 30-100 есеге дейін жетеді (бірақ нақты массалары одан да әлдеқайда төмен болуы мүмкін); радиусы шамамен екі Жер радиусына тең болғандықтан, олардың тығыздығы сол көлемдегі темір планетадан да жоғары болуы мүмкін. Бұл экзопланеталар өз жұлдыздарына өте жақын орбитада айналып, буланып кеткен газ алып планеталарының немесе қоңыр ергежейлі жұлдыздардың қалдық ядролары болуы мүмкін. Ядролардың массасы жеткілікті болса, олар атмосфералық массаны жоғалтса да миллиардтаған жылдар бойы қысылып қалуы мүмкін. 2,2 мен 3,8 Жер радиусы аралығында, 650-ден астам Жерге түсетін сәулеленуге ұшыраған газды "ыстық супер Жерлердің" жетіспеуіне байланысты, осындай жұлдыздық сәулеленуге ұшыраған, одан кіші радиустағы экзопланеталардың қабықтары фотобулану арқылы жойылған болуы мүмкін деп есептеледі.
Transit timing variation measurements indicate, for example, that Kepler 52b, Kepler 52c and Kepler 57b have maximum masses between 30 and 100 times the mass of Earth (although the actual masses could be much lower); with radii about two Earth radii, they might have densities larger than that of an iron planet of the same size. These exoplanets orbit very close to their stars and could be the remnant cores of evaporated gas giants or brown dwarfs. If cores are massive enough they could remain compressed for billions of years despite losing the atmospheric mass. As there is a lack of gaseous "hot super Earths" between 2.2 and 3.8 Earth radii exposed to over 650 Earth incident flux, it is assumed that exoplanets below such radii exposed to such stellar fluxes could have had their envelopes stripped by photoevaporation.
HD 209458 b
HD 209458 b – атмосферасы жойылып бара жатқан газ гигантының мысалы, бірақ ол миллиардтаған жылдар бойында, тіпті ешқашан да хтондық планетаға айналмауы мүмкін. Глизе 436b да осыған ұқсас жағдайды көрсетеді, ол өзінің атмосферасының 10% -ын жоғалтқан.
HD 209458 b is an example of a gas giant that is in the process of having its atmosphere stripped away, though it will not become a chthonian planet for many billions of years, if ever. A similar case would be Gliese 436b, which has already lost 10% of its atmosphere.
CoRoT-7b
CoRoT 7b – хтондық болуы мүмкін алғашқы экзопланета. Басқа зерттеушілер бұған келіспейді және жұлдыз жүйесінің жас екенін ескере отырып, CoRoT 7b әрқашан тас планета болған, газ немесе мұзды алып планетаның эрозияға ұшыраған ядросы емес деген қорытындыға келді.
CoRoT 7b is the first exoplanet found that might be chthonian. Other researchers dispute this, and conclude CoRoT 7b was always a rocky planet and not the eroded core of a gas or ice giant, due to the young age of the star system.
TOI-849 b
2020 жылы Нептуннан салмағы ауыр, жоғары тығыздыққа ие планета өз жұлдызына тым жақын, Нептун шөлінде табылған. Бұл әлем, TOI 849 b, хтондық планета болуы әбден мүмкін.
In 2020, a high density planet more massive than Neptune was found very close to its host star, within the Neptunian desert. This world, TOI 849 b, may very well be a chthonian planet.