Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы және саясаткер (1755–1814)
American Founding Father and politician (1755–1814)
Николас Гилман кіші (3 тамыз 1755 – 2 мамыр 1814) – Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы, Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Континенттік армиядағы әскери қызметші, Континенттік конгресске делегат және АҚШ Конституциясына қол қойған, Нью-Гэмпшир штабынан өкілдік еткен саясаткер. Ол АҚШ Өкілдер палатасының алғашқы төрт шақырылымында мүше болды және 1805 жылдан 1814 жылы қайтыс болғанға дейін АҚШ Сенатында қызмет етті. Оның інісі Джон Тейлор Гилман да Нью-Гэмпшир саясатында өте белсенді болды, 14 жыл бойы Нью-Гэмпшир губернаторы қызметін атқарды, сондай-ақ Филлипс Эксетер академиясының негізгі демеушісі болды. Эксетердегі олардың балалық шағындағы үйі қазір Америка Тәуелсіздігі мұражайы болып табылады.
Nicholas Gilman Jr. (August 3, 1755May 2, 1814) was an American Founding Father, a soldier in the Continental Army during the American Revolutionary War, a delegate to the Continental Congress, and a signer of the U. S. Constitution, representing New Hampshire. He was a member of the United States House of Representatives during the first four Congresses and served in the U. S. Senate from 1805 until his death in 1814. His brother John Taylor Gilman was also very active in New Hampshire politics, serving as Governor of New Hampshire for 14 years, as well as a principal benefactor of Phillips Exeter Academy. Their childhood home in Exeter is now the American Independence Museum.
Отбасылық тарихы және ерте өмір
Гилман Нью-Гэмпшир провинциясының Эксетер қаласында Энн (Тейлор) мен Николас Гилман отбасында алты баланың екіншісі болып дүниеге келді. Гилманның төрт ағасы және бір қарындасы болды, олардың есімдері (үлкенінен кішісіне қарай) Джон, Николас, Натаниел, Элизабет, Самуэль және Даниель еді. Оның сондай-ақ бір жасқа толмастан қайтыс болған екі інісі де болды. Француз және Үнді соғысы кезінде туған ол, Жаңа Англия колониясының азаматы ретіндегі әскери жауапкершіліктерді ерте білді. Жергілікті мемлекеттік мектептерде оқығаннан кейін, ол әкесінің сауда үйінде клерк болып жұмыс істеді, бірақ колониялар мен Ұлыбритания арасындағы шиеленіс Гилманды тәуелсіздік күресіне жедел түрде итермеледі. Жаңа Англия саудагерлері, әсіресе, Парламенттің колониялардың қаржылық және саяси істеріне қатысты «тиімді бейжайлықты» тоқтатуға жасаған әрекеттеріне наразы болды. Бұл көптеген американдықтардың британдық азаматтар ретіндегі құқықтарын бұзу деп санайтын кіріс жинау және оны күшпен енгізу шаралары арқылы іске асырылды. Гилманның әкесі, Натаниел Фолсом және Енох Пур Эксетердегі патриоттар қозғалысының жетекшілеріне айналды. Ол 1775 жылы Лексингтон мен Конкордтағы қақтығыстар басталғаннан кейін өткен Нью-Гэмпшир провинциялық конгресінде өзінің қауымын өкілдік етті, және ол кейін штат конституциясын әзірлеуге қатысты. Америка революциясы кезінде ол штаттың қазынашысы қызметін атқарды. Оның үлкен ағасы Джон Бостон маңындағы қызыл әскерлермен күресу үшін Эксетердің ополчення ротасында сержант болды. Николас қалып қойды, бірақ патриоттар ісіне ынталы қолдау көрсетті және, әдетте, жергілікті ополчення полкімен бірге жаттығулар жасады.
Gilman was born in Exeter, Province of New Hampshire, to Ann (Taylor) and Nicholas Gilman, the second son in a family of six children. Gilman had four brothers and one sister who were named (from oldest to youngest) John, Nicholas, Nathaniel, Elizabeth, Samuel, and Daniel. He also had two brothers who died before a year of age. Born during the French and Indian War, he was soon aware of the military responsibilities that went with citizenship in a New England colony. After attending local public schools, he became a clerk in his father's trading house, but the growing rift between the colonies and Great Britain quickly thrust Gilman into the struggle for independence. New England merchants, in particular, resented Parliament's attempt to end its "salutary neglect" of the financial and political affairs of the colonies by instituting measures to raise and to enforce the raising of revenue measures that many Americans considered violations of their rights as British citizens. Gilman's father, along with Nathaniel Folsom and Enoch Poor, emerged as a leader of the Patriot cause in Exeter. He represented his community in the New Hampshire Provincial Congresses, which met just after hostilities broke out at Lexington and Concord in 1775 and which later drafted the state constitution. During the American Revolution he served as the state's treasurer. His oldest brother, John, was a sergeant in Exeter's company of militia that marched to fight the Redcoats around Boston. Nicholas remained behind but was an ardent supporter of the Patriot cause, and he likely trained with the local militia regiment.
Революциялық соғыс
1776 жылдың қараша айында штат заң шығарушы органының комитеті Гилманды 3-ші Нью-Гэмпшир полкінің адъютанты, яғни әкімшілік офицері етіп тағайындады. Бұл бөлім командирі полковник Александр Скаммелл басшылығымен толыққанды қайта ұйымдастырылды. Тамаша жауынгерлік офицер Скаммелл Гилманның әкімшілік қабілетін қолда бар шектеулі әскери ресурстардан күшті жауынгерлік күш құру үшін тиімді пайдаланды – штаттың түкпір-түкпірінен келген жаңа сарбаздар мен Трентон-Принстон науқанының опысты әскерлері. Уақыт өте келе 3-ші Нью-Гэмпшир полкі генерал Джордж Вашингтонның Континентальдық армиясының тірегінің бірі ретінде танылды. Нью-Гэмпшир Канададан Нью-Йоркқа созылған басты шапқышылық бағытында орналасқандықтан, Вашингтон оның полктеріне солтүстік штаттарды стратегиялық қорғау бойынша маңызды рөл жүктеді. 1777 жылдың көктемінде Гилман мен 3-ші Нью-Гэмпшир полкінің барлық офицерлері мен сарбаздары генерал Джон Бургойн басқаратын британдық, неміс және үнділік әскерлерінің күшті армиясының ілгерілеуін тоқтатуға тырысқан америкалық күштерге қосылу үшін Шамплейн көліндегі Тикондерога бекінісіне аттанды. Бірнеше штаттың күш-жігерін үйлестірудегі қиындықтар Гилманның алғашқы әскери тәжірибесін жеңіліске әкелді. Британдықтардың опысты әскері бекіністі айналып өтті, және 3-ші Нью-Гэмпшир полкіні қоса, гарнизон соңғы сәтте ғана қауіпті түнді өткізу арқылы тұтқынға түсуден құтылды. Американдықтардың шегінуі жаздың басына дейін жалғасты, бірақ британдықтардың көлік қиындықтары мен Континентальдық армия қолданған тактика жаудың ілгерілеуін баяулатты. Бұл кешігу Жаңа Англия ополченнясының жаппай жұмылдырылуына мүмкіндік берді, оның ішінде Джон Лэнгдон мен Гилманның әкесі басқарған еріктілердің Нью-Гэмпшир полкі. Сондай-ақ, генерал-майор Горацио Гейтске Нью-Йорк штатының Саратога маңында жаңа бекіністер құрып, Бургойннің одан әрі ілгерілеуін тоқтатуға, ал Гейтс сандық артықшылыққа ие болғаннан кейін британдықтардың Канадаға шегіну жолын кесуге уақыт берді. Осы науқан кезінде Гилман Скаммеллдің сарбаздарының дайындығын бақылаумен айналысты. Ол бөлімшесімен Фримен фермасындағы екі маңызды шайқасқа қатысты, онда Бургойннің әскерлері соншалықты қиындыққа тап болды, сол себепті Бургойн бүкіл армиясын тапсыруға мәжбүр болды. Гилман да, Скаммелл де осы үлкен жеңістен кейін демалуға мүмкіндік таппады. Британдықтардың тапсырылғанына бір аптадай уақыт өткен соң, 3-ші Нью-Гэмпшир Филадельфия маңындағы Вашингтонның негізгі армиясын күшейту үшін аттанды. Америка астанасы жақында үлкен британдық күштердің қолына түсті, ал Жаңа Англиялықтар қатал қысқы маусымды Вэлли-Фордж қарлы аймағында өткізді. Сол қысқы лагерь Континентальдық армияның бөлімдерін ең ауыр сынаққа ұшыратты, азап пен жоқшылыққа толы кезең, одан олар мықты, кәсіби жауынгерлік топ ретінде шықты. Гилманның әкімшілік дағдылары осы кезде айқын көрінді. Вашингтон полковник Скаммеллді Континентальдық армияның генерал-адъютанты етіп таңдағанда, Скаммелл Гилманды өзінің көмекшісі етті. 1778 жылдың маусымында капитандық шеніне көтерілді. Соғыстың қалған бөлігінде Гилман Континентальдық армияның әскери басшыларымен тығыз байланыста болды. Оның әскери күшті далада ұстауға қажетті көптеген міндеттерді орындаудағы жұмысы оны Вашингтонмен, барон фон Штубенмен, Генри Нокспен, Натанаэль Гринмен және басқалармен күнделікті байланыста қалдырды. Ол жеке өзі капитандық шенімен Нью-Гэмпшир полкінің құрамында Вашингтонның негізгі армиясы жүргізген қалған шайқастарда, соның ішінде Монмут пен Йорктаунда қатысты. Алайда, Йорктаунға дейінгі алдын ала шайқаста полковник Скаммеллдің қазасы оны осы үлкен жеңіске деген қуаныштан айырды. 1783 жылдың соңында әкесі қайтыс болғаннан кейін ол әскери қызметтен зейнеткерлікке шығып, отбасылық бизнесті басқару үшін Эксетерге оралды.
In November 1776, a committee of the state legislature appointed Gilman to serve as adjutant, or administrative officer, of the 3rd New Hampshire Regiment. That unit was in the process of a complete reorganization under the direction of its commander, Colonel Alexander Scammell. A superb combat officer, Scammell made good use of Gilman's administrative talents in the task of creating a potent fighting force out of the limited manpower resources at hand––a combination of raw recruits from around the state and ragged veterans of the Trenton Princeton campaign. In time the 3rd New Hampshire would be recognized as one of the mainstays of General George Washington's Continental Army. Because New Hampshire lay along the major invasion route from Canada to New York, Washington assigned its regiments a key role in the strategic defense of the northern states. In the spring of 1777 Gilman and the rest of the officers and men of the 3rd New Hampshire marched to Fort Ticonderoga on Lake Champlain to participate in an attempt by American forces to halt the advance of a powerful army of British and German regulars and Indian auxiliaries under General John Burgoyne. Difficulties in coordinating the efforts of several different states turned Gilman's first military experience into one of defeat. The veteran British troops outflanked the fort, and only at the last minute did the garrison, including the 3d New Hampshire, escape capture by making a dangerous night. The American retreat lasted through the early summer until a combination of British transportation difficulties and delaying tactics employed by the Continentals finally slowed the enemy advance. This delay allowed time for a mass mobilization of New England militia, including a New Hampshire Regiment of volunteers led by John Langdon and Gilman's father. It also provided Major General Horatio Gates with time to establish new positions near Saratoga, New York, to block Burgoyne's further advance, and then, once Gates had a numerical advantage, to cut off the British line of withdrawal to Canada. During this campaign, Gilman was busily employed in supervising the training and readiness of Scammell's men. He participated with his unit in two important battles at Freeman's Farm, where Burgoyne's units were so pummeled that Burgoyne was eventually forced to surrender his whole army. Neither Gilman nor Scammell was granted a respite after this great victory. Less than a week after the British surrender, the 3rd New Hampshire set out to reinforce Washington's main army near Philadelphia. The American capital had recently fallen to a larger British force, and the New Englanders had to spend a harsh winter in the snows of Valley Forge. That winter encampment put the units of the Continental Army to their supreme test, a time of suffering and deprivation from which they emerged as a tough, professional combat team. Gilman's administrative skills came to the fore at this time. When Washington selected Colonel Scammell to serve as the Continental Army's Adjutant General, Scammell made Gilman his assistant. Promotion to the rank of captain followed in June 1778. For the remainder of the war, Gilman found himself in close proximity to the military leaders of the Continental Army. His duties in carrying out the myriad tasks necessary to keep a force in the field placed him in daily contact with Washington, Baron von Steuben, Henry Knox, Nathanael Greene, and others. He personally saw action in the remaining battles fought by Washington's main army, including Monmouth and Yorktown, while continuing to hold his captain's commission in the New Hampshire Line. The death of Colonel Scammell, however, during the preliminary skirmishing before Yorktown robbed him of much of the joy of that great victory. Following the death of his father in late 1783, he retired from military service and returned to Exeter to assume control of the family's business.
Мемлекет адамы
Революцияның соңында Гилман Цинциннати қоғамының 31 түпнұсқа мүшесінің бірі болып сайланды. Гилманның саудагерлік мансабы қысқа ғана болды. Ал мемлекет қайраткері ретіндегі мансабы ондаған жылға созылды. Континенттік армия офицері ретінде қызмет еткен кезінде Гилман Вашингтон мен Александр Гамильтон сияқты көрнекті ұлтшылдардың көптеген идеяларымен танысты. Олардың ықпалы, оның отбасының қызмет ету дәстүрі және ұйымдастырудағы ерекше шеберлігі жас офицерді саяси мансапқа бауыр басты. 1786 жылы Нью-Гэмпшир заң шығарушы органы Гилманды Континенттік конгресске тағайындады. Сонымен қатар, ол сол жылы штатты Аннаполис конвенциясында өкілдік етуге таңдалды. Конвенцияға қатыса алмағанына қарамастан, оның таңдалуы Гилманның ұлтшыл ойшыл ретінде қалыптасуын көрсетті, себебі конвенция елдің ауыр экономикалық проблемаларын және жеке штаттардың немесе Конгрестің оларды шеше алмауын қарау үшін шақырылған болатын. 1786 жылдың соңында Массачусетстің батысындағы наразылық пен көтеріліс Гилманның Конфедерацияның Ережелерін өзгертуге деген ұмтылысын күшейтті. Сол жылы ол қағаз ақшаға қарсы бүліктерді басуға көмектесті. 1787 жылдың шілде айында өткен Конституциялық конвенцияда штат өкілі ретінде қызмет етуге қуанды. Ол және оның әкесінің бұрынғы қолбасшысы болған, сондай-ақ Нью-Гэмпшир делегаты Джон Лэнгдон Филадельфияға конвенция жұмысы басталғаннан кейін келгенімен, екеуі де бірден пікірталасқа қосылып, барлық штат пен аймақтардың қолдауына ие болатын құжатты жасау үшін қажетті келісімдерге қол жеткізуге көмектесті. Нью-Гэмпширдің Конституцияны ратификациялауын қамтамасыз ету үшін күрес кезінде Гилман Континенттік Конгрестің мүшесі ретінде Нью-Йоркте қалды, бірақ ол штаттың ратификациялық күштерінің жетекшісі болған ағасы Джонмен тығыз байланыста болды. Бірлесіп жұмыс істеген ағайындылар саяси ықпалдарының барлық мүмкіндіктерін пайдаланып, соңғы дауыс беруде 57-47 есебімен жеңіске жетті. 1789 жылы Нью-Йоркте Америка Құрама Штаттарының Бірінші Конгресі жиналғанда Гилман Өкілдер палатасының мүшесі ретінде қатысты және төрт мерзімге сайланды. Осы кезеңде Гилман ағайындылары Нью-Гэмпшир саясатында белгілі болды. Джон он төрт мерзімге губернатор болып сайланды, ал Николас штат заң шығарушы органында мансапқа кірісті. Эксетерге оралғаннан кейін Николас 1800 жылы саяси мансабын қайта бастады және бір мерзімге штат сенаторы болып сайланды. Осы уақытқа қарай Гилманның саяси көзқарастары өзгерді. Әрқашан ұлтшыл болған ол штаттардың одағын нығайту үшін күрескен Федералистерді қолдады. Алайда, бұл идея толыққанды қалыптасқаннан кейін Гилман үкімет тарапынан билікті теріс пайдаланудан қарапайым халықты қорғау қажеттілігіне көбірек мән берді. Осы себепті ол Томас Джефферсонның айналасында қалыптаса бастаған Демократиялық-Республикалық партияны қолдады. 1801 жылы ол Джефферсоннан федералдық банкроттық комиссары болып тағайындалды. Бір рет сәтсіз әрекеттенгеннен кейін, ол 1804 жылы Джефферсонның қолдауымен АҚШ Сенатына сайланды. 1812 жылдың 17 маусымында ол Ұлыбританияға қарсы соғысқа қарсы дауыс берді, бірақ Сенат соғысқа 19-13 есебімен келісті. Гилман заң шығарушылық пікірталас кезінде жиі сөйлемегенімен, оның әріптестері оның саяси шеберлігін мойындады. Ол 1814 жылы демалыс кезінде Вашингтондан үйіне қайтып келе жатқанда қайтыс болғанға дейін Сенаттың ықпалды мүшесі болды. Гилман Конституцияға қол қойғаннан кейін бір күні ұлттық үкіметтің күшті болуының маңыздылығына сенімділігін білдірді. Ол елдің жаңа Жоғарғы Заңын «Конвенциядағы штаттардың бірауыздан келісімін табуға болатын ең жақсы заң» деп атады, ол келісім мен ымыраға келтіру арқылы жасалды, бірақ оның кемшіліктеріне қарамастан, менің қарапайым пікірімше, оны қабылдаудан біздің ел құрметке лайық ұлтқа айнабамыз, әлде ғасырлар бойына бөлініп, жек көрінетін халыққа айналамыз, әлде олай болады». Бұл сөздер Гилманның мінез-қалпын көрсетеді, бірақ оның қарапайымдылығы оның Негізін қалаушы Әкелердің жетістіктеріне сезінген ақталған мақтанышын жасыра алмады, оларға Гилманның үлесі аз болған жоқ.
At the close of the Revolution, Gilman was elected one of the 31 original members of the Society of the Cincinnati. Gilman's career as merchant proved short lived. His career as statesman continued for decades. Gilman's service as a Continental Army officer had exposed him to many of the ideas of such prominent nationalists as Washington and Alexander Hamilton. Their influence, his family's own tradition of service, and his special skill at organization all combined to divert the young veteran into a political career. In 1786, the New Hampshire legislature appointed Gilman to the Continental Congress. He was also selected in 1786 to represent the state at the Annapolis Convention. Although he was unable to attend, his selection recognized Gilman's emergence as a nationalist spokesman since the convention had been called specifically to address the country's serious economic problems and the inability of the separate states or Congress to solve them. The outbreak of unrest and latent insurrection in western Massachusetts in late 1786 further strengthened Gilman's commitment to changing the Articles of Confederation. That same year, he helped to suppress the Paper Money Riot. He was pleased to serve his state as a representative at the Constitutional Convention that met in July 1787. Although he and fellow New Hampshire delegate John Langdon, his father's former commanding officer, reached Philadelphia after the proceedings were well under way, they both immediately joined in the debates and helped hammer out the compromises needed to produce a document that might win approval in every state and region. During the subsequent struggle to secure New Hampshire's ratification of the Constitution, Gilman remained in New York as a member of the Continental Congress, but he kept in close touch with his brother, John, who was one of the leaders of the states ratification forces. Working in tandem, the brothers used all of their considerable political influence to engineer a 57 47 victory in the final vote. When the First Congress of the new United States of America convened in New York in 1789, Gilman was in attendance as a member of the House of Representatives, a seat he filled for four terms. During this period the Gilman brothers came to prominence in New Hampshire politics. John became governor, a post he held for fourteen terms, while Nicholas embarked on a career in the state legislature. After returning to Exeter, Nicholas resumed his own political career in 1800, serving a term as state senator. During this time, Gilman's political loyalties began to change. Ever a staunch nationalist, he had supported the Federalists while that party led the fight for a more binding union of the states. However, once that concept was firmly established, Gilman became increasingly concerned with the need to protect the common man from abuses of power by government. As a consequence, he gave his support to the Democratic Republican Party that was beginning to form around Thomas Jefferson. In 1801, he accepted the appointment from Jefferson as a federal bankruptcy commissioner. Following one unsuccessful attempt, he was then elected to the United States Senate in 1804 as a Jeffersonian. On June 17, 1812, he voted against the war against Britain, but the Senate voted 19 to 13 for the war. Although Gillman rarely spoke at length in legislative debate, his peers recognized his political prowess. He remained an influential member of the Senate until his death in 1814 while he was returning home from Washington during a recess. Gilman summarized his belief in the importance of a strong national government on the day after he signed the Constitution. He called the new supreme law of the land "the best that could meet the unanimous concurrence of the States in Convention; it was done by bargain and Compromise, yet, notwithstanding its imperfections, on the adoption of it depends (in my feeble judgment) whether we shall become a respectable nation, or a people torn to pieces and rendered contemptible for ages." Those words typified Gillman, but his modesty failed to mask the justifiable pride he obviously felt in the accomplishment of the Founding Fathers in which Gilman had played no small part.