Роберт Колин Холмс: Британдық сценаристінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Британдық сценарист

Роберт Колин Холмс (2 сәуір 1926 – 24 мамыр 1986) – британдық теледидар сценарисі. Ол 25 жылдан астам бойы Ұлыбританияда көрсетілген ең танымал бағдарламаларға үлес қосты. Ол әсіресе ғылыми фантастикалық бағдарламалардағы жұмысымен, соның ішінде "Доктор Ктоға" қосқан үлесімен ерекше көзге түсті, 1974 жылдан 1977 жылға дейін оның сценарий редакторы болып жұмыс істеді. Холмс 1980-жылдардың басынан денсаулығы нашарлаған. Ол 1986 жылдың мамыр айында Алтыншы Доктордың екінші және соңғы маусымы – "Уақыт Иесінің сынағы" сериалының сценарийін жазып жатқанда қайтыс болды. Оның жалғыз автор ретінде жазған соңғы сериалы "Сырлы планета", ал "Соңғы жау" сериалын Пип пен Джейн Бейкермен бірлесіп жазды. Бұл екеуі 1986 жылдың қыркүйегі мен желтоқсаны аралығында, оның қайтыс болғаннан кейін жарық көрді.

Ерте мансап

1944 жылы 18 жасында Холмс армияға қосылып, Бирмада Королеваның өз Камерон таулы әскерлері полкімен соғысты. Ол тез арада офицерлік шен алды және осылайша Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британ армиясының ең жас офицері болды. Ол жасын жалғандағанын әскерге шақырылғаннан кейін анықтады, бірақ реакция тек бір генералдың мақтауы болды, ол өзі де сондай жасағанын айтты. Соғыс аяқталғаннан кейін Холмс Англияға оралып, армиядан кетіп, полицияға қосылуға шешім қабылдады. Ол Хендон полиция колледжінде оқып, курсын үздік аяқтап, Лондонның метрополитен полициясына қосылып, Боу-стрит полиция бөлімінде қызмет етті. Полиция қызметкері болып жұмыс істеген кезінде Холмс алғаш рет жазуға қызығушылық таныта бастады. Сотта қылмыскерлерге қарсы істер бойынша куәлік бергенде, ол оқиғаларды баяндаған журналистердің ынтасы мен қарбаласын жиі байқады және өзі де осындай жұмыс істегісі келді. Осы мақсатта ол бос уақытында стенографияны өзі үйреніп, ақырында полициядан кетті. Ол тез арада жергілікті және ұлттық газеттерде жазу жұмысын тапты, алдымен Лондонда, кейін Мидлендс аймағында. Ол сондай-ақ Пресс Ассоциациясы үшін материалдар дайындады, олар жергілікті немесе шетелдік газеттер сияқты түрлі басылымдарға таратылуы мүмкін болды. 1950 жылдардың соңында ол журналдарға қысқа әңгімелер жазып, редакциялаумен айналысты, ал 1957 жылы танымал медициналық «Төтенше жағдай – 10-бөлімше» телесериалының бір бөлімін жазу арқылы теледидардағы алғашқы мүмкіндігін алды.

Теледидар

Холмс 1957 жылдан бастап көбінесе теледрамалар саласында жұмыс істеді. 1959 жылы оқиға редакторы болып тағайындалғанға дейін ол "Knight Errant" сериалдарына эпизодтар жазып тұрды. Ол тағы бір медициналық драма, "Доктор Финлейдің іс кітабына" бірнеше эпизод жазды, ал 1960 жылдардың басында қылмысқа байланысты түрлі драмаларға материалдар дайындады: "Диксон Док Грин", "The Saint", "Ghost Squad", "Public Eye" және "Intrigue" – барлығы заңды сақтаумен айналысты және Холмстің өмірлік тәжірибесінен пайдаланды. 1965 жылы ол ғылыми фантастика жанрында жазуды бастады, ITV телеарнасының "Undermind" сериалына, дене басып алу туралы драмаға сценарийлер жазды. Ол сондай-ақ бір рет фильмде жұмыс істеді, "Invasion" фильмінің сюжетін жасады, оның кейбір элементтері кейін 1970 жылғы "Doctor Who" сериалының "Spearhead from Space" эпизодында пайда болды, сондай-ақ ол Найджел Кнейлдің 1955 жылғы "Quatermass II" сериалынан шабыттанды.

Доктор кім

Сол жылы Холмс "Кеңістік тұзағы" атты жеке ғылыми-фантастикалық сериалға арналған идеяны жазып, оны BBC-ге ұсынды. Ол жерде драмалық сериалдардың басшысы Холмсқа хат жазып, енді мұндай сериалдарды өндіруге қызығушылық танытпайтынын, бірақ оны "Доктор Ху" өндіріс кеңсесіне жіберуге тырысса, сәттілік болуы мүмкін екенін айтты. Ол солай істеді және шоудың сол кездегі сюжет редакторы Дональд Тошпен жемісті кездесу өткізді; бірақ Тош бағдарламадан көп ұзамай кеткен кезде сценарий ұмытылды және Холмс басқа жобаларға көшті. 1968 жылы басқа жобалардағы жұмыстардың сәтсіз аяқталуына байланысты, Холмс "Кеңістік тұзағын" "Доктор Ху" кеңсесіне қайта жіберуге шешім қабылдады және бұл жолы сценарий редакторы Терренс Дикстен оң жауап алды, ол оны Холмспен бірге келісілген сценарийдің сәтсіз аяқталуы мүмкін болған жағдайда дайындау үшін жұмыстады. Алтыншы маусымның басында Холмс сценарийіне орын болмады, бірақ өндіріс тобы жоспарланған сценарийлермен бірқатар қиындықтарға тап болды. Маусымның бірінші оқиғасы "Үстемдер" бір эпизод ертерек аяқталды, нәтижесінде келесі "Ақылды ұры" оқиғасына қосымша эпизод қосылды. Төртінші алты бөлімді сюжеттік желі сәтсіз аяқталғанда, бұрынғы оқиға екі эпизодқа ұзартылды, ал Дикс Холмспен бірге "Кротондарды" кестедегі бос орынды толтыру үшін бейімдеу үшін жұмыс істеді. Бұл оқиға өндіріс тобы тарапынан табысты деп танылды, олар Холмсқа маусым үшін екінші оқиғаны, "Ғарыш пираттарын" жазуды тапсырды. Бастапқыда бұл төрт эпизодтан тұруы керек еді, бірақ басқа оқиғалар сәтсіз аяқталғанда алты эпизодқа дейін ұзартылды. 1971 жылы Холмс сегізінші маусымның алғашқы оқиғасын, "Автондардың терроры" жазуға шақырылды. Оқиға үлкен жетістікке ие болды. Холмс 1973 жылы тағы екі оқиғаны қосты, "Монстрлернің карнавалы" және "Уақыт саяхатшысы". Холмс "Доктор Ху" сериалына екі қайта оралатын ғарышкер нәсілін енгізді: Автондар мен Сонтандар. Терренс Дикс Холмс кеткеннен кейін оны сценарий редакторы ретінде алмастыруды жоспарлаған. Холмс маусым әлі өндірісте болған кезде бұл ұсынысты қабылдады және "Далектерге өлім" сценарийін (авторлық құқығы көрсетілмей) өңдеді. Холмс өзінің қараңғы юмор сезімімен және зұлым және алаңдататын материалдарды жазуға бейімділігімен танымал болды. Бұрынғы продюсер Барри Леттс Холмстің жазуларын жиі жұмсартуын қалады, бірақ Леттстің ізбасары Филип Хинчклифф бағдарламаны жаңа актер Том Бейкердің келуімен бірге қараңғы және динамикалық бағытта алып кетуді қалады. Холмс келесі үш жыл бойы сценарий редакторы болып қызмет етті, "Доктор Ху" сериалын ең табысты кезеңдерінің біріне жеткізіп, көрушілер саны мен сыншылардың мақтауына ие болды. Осыған қарамастан, бірқатар оқиғалар Ұлттық көрермендер мен тыңдаушылар қауымдастығының Мэри Уайтхаусынан шамадан тыс зорлық-зомбылық немесе қорқынышты атмосферасы үшін сынға ілікті. Холмс жазған кейбір ең даулы оқиғалардың қатарында болды. Холмс жазған "Өлімге душар қылмыскер" оқиғасынан алынған көрініс, онда Төртінші Доктордың басы су астында тұрып, сюжеттің соңында қалдырылды, нәтижесінде BBC бас директоры сэр Чарльз Курран Мэри Уайтхаустан келтірілген реніш үшін кешірім сұрады. 1977 жылдың 11 ақпанында Daily Express газеті Жан Рукпен Холмсқа жасаған сұхбатын "Кім деп ойлайсың өзіңді, менің кінәсіз баламды қорқытасың?" деген тақырыппен жариялады, онда Холмс: "Ата-аналар алты жасар баланы жалғыз қалдырып, оны көруге рұқсат беруге өте жауапты болмас еді. Ол ақылды он төрт жасарларға арналған, мен он жасқа дейінгі балаларды көруге рұқсат етпеймін" деді. Көрініс басты таспадан алынып тасталды және DVD шығарылымы үшін үй жазбаларынан қалпына келтірілгенге дейін оқиғаның барлық қайта көрсетілімдерінен және үй релиздерінен жоқ болды. Осы уақыт ішінде Холмс бағдарламаға үш өзінің оқиғаларын жазды, кем дегенде екі басқа оқиғаны толық қайта жазды (псевдонимдермен таратылды) және басқа сценарийлерге үлкен үлес қосты. Бұл шоудың өзінің дәуірі болды, бірақ 1977 жылы ол бағдарлама үшін қолынан келгеннің бәрін жасады деп сезінді. Ол он төртінші маусымның соңында кетпекші болған, бірақ жаңа продюсер Грэм Уильямс оны қысқа уақытқа қалдыруға көндірді. Ол 15-ші маусымға тапсырған алғашқы екі оқиғаның сценарийін өңдеді, үшіншісін өзінің ізбасары Энтони Ридке қалдырды. Сонымен қатар, ол K9 кейіпкерін жалғастыру үшін соңғы минутта қайта жазуды сұрады. Оны жұмысқа тартудың қиын міндеті Ридке қалдырылды. Дегенмен, Рид он алтыншы маусымға сценарийлерді тапсыру кезінде Холмсқа тез жүгінді, "Доктор Ху" форматын қалай пайдалану керектігін білетін және уақытында пайдалы сценарийлерді жасауға сенімді болатын авторларды пайдалануға ниеттенді. Холмс маусым үшін екі оқиға жазды, бірақ 1978 жылы көрсетілгеннен кейін Холмс бағдарламадан арылу қажеттігін сезінді. Ол "Доктор Ху" үшін тағы алты жылдан кейін ғана жазды. Осы уақыт ішінде ол "Блейк 7" сияқты әртүрлі сериалдар үшін жазды, онда оған 1978 жылы бағдарлама басталғанда сценарий редакторы лауазымы ұсынылды, бірақ ол "Доктор Ху" бойынша өзінің рөлінен жаңа ғана шыққандықтан және осылайша шаршатушы жұмысқа оралуға құштар болмағандықтан бас тартты. Оның орнына ол продюсерге "Доктор Ху" бойынша өзі пайдаланған жазушы Крис Бушеді ұсынды, нәтижесінде Буше Холмсқа бағдарлама үшін жазуға тапсырыс берді. Сериалдағы ең әйгілі сәттердің бірі "Блейк 7" сериалының төртінші маусымындағы Холмс жазған "Орбита" эпизодында болды, онда Эйвон Виладан кенеттен құтылу үшін шалғыға қарай бағытталған. Холмс 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басында жұмыс істеген басқа бағдарламалардың қатарында полициялық "Жюлиет Браво" сериалы және 1981 жылы "Түнгі адам" ретінде көрсетілген "Водоний баласы" ғылыми-фантастикалық романының бейімделуі болды. Ол сонымен қатар "Шостринг" детективтік сериалын сценарий редакторы ретінде өңдеді. 1983 жылы продюсер Джон Нейтан Тернер мен сценарий редакторы Эрик Савард "Доктор Ху" сериалының ағымдағы өндіріс тобы Холмсқа қараша айында көрсетілуге тиіс 20 жылдық арнайы эпизодтың сценарийін жазуға шақырды. Холмс келісті және сценарийді жазуға кірісті. Алайда, ол Нейтан Тернердің талап еткен шоудың өткенінен көптеген элементтерді қосуда қиындықтарға тап болды. Оның алғашқы жоспары қабылданбағаннан кейін, ол ақырында тапсырыстан бас тартты (арнайы эпизодтың сценарийін Терренс Дикс жазды). Бұл оқиға Савард пен Холмс арасындағы достыққа әкелді, нәтижесінде Холмс келесі маусым үшін бағдарламаға оралуына мүмкіндік болды. Бесінші Доктордың (Питер Дэвисон сомдаған) соңғы оқиғасын жазуға Савард Холмсқа тапсырыс берді, өйткені Холмс Дэвисонның кетуіне және Алтыншы Доктордың енгізілуіне эпикалық жағдай жасауға қабілетті екенін сезінді. 1984 жылы шыққан "Андрозани үңірлері" оқиғасы жанкүйерлер тарапынан бағдарламаның 1963 жылдан бергі ең жақсы оқиғаларының бірі деп есептеледі және 2009 жылғы дауыс беруде "барлық уақыттың бірінші нөмірі" деп танылды. Холмс Дэвисонның шытырман оқиғалары тым оңай болғанын сезінді және оны "тозақтан өткізуге" шешім қабылдады. Джон Нейтан Тернер 22-ші маусым үшін шетелде түсіруді қалады, бұрынғы маусымдарға ұқсас. Шоудың сол кездегі АҚШ дистрибьюторы Lionheart Америкада түсіруді бірлесіп қаржыландыруды ұсынды. Холмс бастапқыда Жаңа Орлеанда өтетін оқиғаны жазуға шақырылды. 21-ші ғасырдағы "Доктор Ху" сериалының жаңаруының бас жазушысы және продюсері Рассел Т. Дэвис Холмс жазған "Ғарыштағы кеме" сериалын өзінің сүйікті оқиғасы деп атады. Ол Холмстің ең ұлы сценарий жазушылармен салыстыруға болатынын айтты және "Венг Чиангтың қызыл тісшелері" сериалының бірінші эпизодындағы диалогтың "барлық уақыттағы ең жақсы диалог" екенін айтты. Телевизиялық драма тарихы жазылғанда Роберт Холмс есімдері еске түспейді...

The same year, Holmes wrote on spec an idea for a stand alone science fiction serial entitled The Space Trap, which he submitted to the BBC. There, the Head of Drama Serials wrote back to Holmes, informing him that they were no longer interested in producing such serials, but that he might have better luck if he tried submitting it to the Doctor Who production office. This he did, and had a fruitful meeting with the show's then story editor Donald Tosh; but when Tosh left the programme shortly afterwards, the script was forgotten and Holmes moved on to other projects. In 1968, after some work on other projects appeared to be falling through, Holmes decided on the off chance to re submit The Space Trap to the Doctor Who office, and again found a favourable response, this time from Assistant Script Editor Terrance Dicks, who developed it with Holmes to cover the eventuality of an agreed script falling through. At the beginning of the sixth season, there was no slot available for Holmes' script, but the production staff began experiencing a number of problems with scheduled scripts. The Dominators, the first story in the season, ended one episode earlier, resulting in an extra episode being tacked onto the following story, The Mind Robber. When the fourth six part storyline fell through, the story before was extended by two episodes while Dicks worked with Holmes to adapt The Krotons to fill the rest of the gap in the schedule. The story was regarded as a success by the production team, who quickly commissioned Holmes to write a second story for the season, The Space Pirates. This was originally planned to be four episodes long but was extended to become a six parter when another story fell through. Holmes was commissioned to write the first story of season eight in 1971, Terror of the Autons. The story was considered a great success. Holmes would go on to contribute two more stories in 1973, Carnival of Monsters and The Time Warrior. Holmes introduced two recurring alien races to Doctor Who: the Autons and the Sontarans. Terrance Dicks intended to have Holmes replace him as script editor after he left. Holmes accepted the offer while the season was still in production, editing (uncredited) Death to the Daleks. Holmes was known for his morbid sense of humour and his inclination to write dark and disturbing material. The previous producer Barry Letts often had Holmes tone down his writing, but Letts's successor Philip Hinchcliffe wanted to take the programme in a darker and more dynamic direction along with the introduction of its new lead actor, Tom Baker. Holmes continued as script editor for the next three years, seeing Doctor Who through one of its most successful eras in terms of both viewing figures and critical acclaim. Despite this, a number of stories came under fire from Mary Whitehouse of the National Viewers' and Listeners' Association for their alleged excessive violence or frightening tone. Some of the most controversial stories were written by Holmes himself. A scene from Holmes' story The Deadly Assassin, in which the Fourth Doctor's head is held under water as the cliffhanger, led to BBC Director General Sir Charles Curran apologising to Mary Whitehouse for the offence caused. On 11 February 1977, the Daily Express published an interview with Holmes by Jean Rook under the title "Who do you think you are, scaring my innocent child? ", in which Holmes said "Parents would be terribly irresponsible to leave a six year old to watch it alone. It's geared to the intelligent fourteen year old, and I wouldn't let any child under ten see it." The scene was removed from the master tape, and was absent from all rebroadcasts and home releases of the story until it was restored from home recordings for the DVD release. During this time, Holmes wrote three of his own credited stories for the programme, performed complete ground up rewrites on at least two other stories (which were broadcast under pseudonyms) and had a strong hand in almost every other script. It was very much his era of the show, although by 1977 he felt that he had done all he could for the programme. He had intended to leave at the end of the fourteenth season, but was persuaded to stay on for a short while by the new producer Graham Williams. While he script edited the first two stories he commissioned for season 15, he left the third to his successor, Anthony Read. He also requested a last minute re write so that K 9 would become an ongoing character. The difficult task of working him in was left to Read. Nonetheless, Read was quick to turn to Holmes when it came to commissioning scripts for the sixteenth season, being keen to use writers who knew how the Doctor Who format was best used and could be relied upon to come up with usable scripts in good time. Holmes wrote two stories for the season, but after its broadcast in 1978, Holmes felt that he needed to distance himself from the programme. It would be six years before he wrote for Doctor Who again. During this time he wrote for various series, such as the BBC science fiction show Blake's 7, on which he had been offered the Script Editor's post when it began in 1978, but declined as he had only just finished his role as such on Doctor Who and was not keen to go back to such strenuous work so quickly. Instead, he recommended writer Chris Boucher, who he had used on Doctor Who, to the Producer, and thus it was Boucher who in turn commissioned Holmes to write for the show. One of the most notorious moments in the series occurred in Holmes' episode "Orbit" in the fourth season of Blake's 7, when Avon stalks Vila in a shuttle wanting to throw him off the ship. Other programmes Holmes worked on in the late seventies and early eighties included the police series Juliet Bravo and an adaptation of the science fiction novel Child of the Vodyoni, which was screened as The Nightmare Man in 1981. He also script edited detective series Shoestring. In 1983, the then current Doctor Who production team of producer John Nathan Turner and script editor Eric Saward contacted Holmes about returning to script the planned twentieth anniversary special, due for broadcast that November. Holmes agreed and began writing the script. However, he found it increasingly difficult to include the many elements from the show's past that Nathan Turner had insisted on. After the rejection of his first outline, he eventually gave up on the assignment (the special was eventually scripted by Terrance Dicks). The ordeal did lead to a friendship between Saward and Holmes that would eventually lead to Holmes return to the series for the following season. When it came to writing the final story for the Fifth Doctor (played by Peter Davison), Saward commissioned Holmes to write the storyline as he felt that Holmes's experience would allow him to create an epic departure for Davison and introduction of the Sixth Doctor. The Caves of Androzani, as the 1984 story came to be titled, is widely regarded by fans as being one of the best in the programme's entire run from 1963 onwards, being voted "all time number one" story in a 2009 poll. Holmes felt that Davison's adventures had been too easy, and decided to "put him through hell". John Nathan Turner wanted to shoot a story abroad for season 22, similar to previous seasons. The show's then US distributor Lionheart initially offered to co fund filming in America. Holmes was commissioned to write the story which was originally set in New Orleans. Russell T Davies, head writer and producer for Doctor Who'''s 21st century revival, stated Holmes' serial The Ark in Space as his favourite story from the original series. He said he considered Holmes to be comparable with the greatest screenwriters, describing the first episode of The Talons of Weng Chiang'' as having "the best dialogue ever written. It's up there with Dennis Potter When the history of television drama comes to be written, Robert Holmes won't be remembered at all because he only wrote genre stuff. And that, I reckon, is a real tragedy".