Кіріспе

Құс түрі. Кіші көмекші (Leptoptilos javanicus) – Ciconiidae тұқымдасына жататын ірі су құсы. Өзге түрлері сияқты, оның мойны мен басы қауырсынсыз болады. Дегенмен, ол көбінесе сулы-батпақты жерлерде жалғыз тіршілік етеді және туысқан үлкен көмекшіге қарағанда өлексе жеуге бейім емес. Бұл түр Үндістаннан Оңтүстік-Шығыс Азияға, Жаваға дейін кеңінен таралған.

Сипаттама

Ірілеу, тік тұратын, басы мен мойнында бездік қалтасы жоқ, денесінің ұзындығы (ұзындығы – тұмсықтан құйрыққа дейін), салмағы және бойы шамамен . Шатастыруға болатын жалғыз түр – үлкен көмекші, бірақ ол түр көбінесе кішірек болады және тік үстіңгі тұмсық жиегі (кульмен) бар, оның ұзындығы , түбі ақшыл, сәл жіңішкелеу және арқасы аз бүгіңкі болып көрінеді. Бас сүйегі ақшыл, ал жоғарғы қауырсыны біркелкі қара, көбінесе қара түсті болып көрінеді. Басы мен мойны дерлік жалаңаш, сирек шашы тәрізді қауырсындары бар. Жоғарғы тібік немесе жамбас сүйегі қызғылт емес, сұрғылт, табан өлшемдері . Қарны мен құйрығының асты ақ. Жастар ересектерге қарағанда көлемі кішірек, бірақ мойнында көбірек қауырсыны бар. Көбейтілу маусымында беті қызыл, мойны қызғылт сары түсті болады. Ірі ортаңғы қанат жапқыштары мыс түсті нүктелермен, ал ішкі екінші және үшінші қанат жапқыштары тар ақ жиектерімен жабылған. Қанат шегінің ұзындығы . Олар ұшқанда мойындарын кері тартып алады. Ұшу кезінде бүктелген мойны үлкен көмекшінің қалтасына ұқсауы мүмкін. Аталықтар мен аналықтар қауырсыны жағынан ұқсас, бірақ аталықтар көбінесе ірілеу және тұмсығы ауыр болады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Кіші адьютант көбінесе жақсы орманды аймақтардағы үлкен өзендер мен көлдерде, ауыл шаруашылығы аймақтарындағы тұщы сулы ылғалды жерлерде, сондай-ақ саздықтар мен мангрларды қоса алғандағы жағалаулық ылғалды жерлерде кездеседі. Олар Үндістан, Непал, Шри-Ланка, Бангладеш (2011 жылы Такургаон маңында 6 ұялы және 20 жеке құстан тұратын колония табылды), Мьянма, Таиланд, Вьетнам, Малайзия, Лаос, Сингапурда таралған. Оңтүстік Үндістанда олар өте сирек кездеседі. Шри-Ланкада олар көбінесе қорғалған аумақтардағы жазық жерлерде кездеседі, бірақ орманды ылғалды жерлерді және егістіктерді де пайдаланады.

Мінез-құлық және экология

Кіші ассистент ылғалды жерлерде балық, бақа, бауырымен жорғалаушылар, ірі омыртқасыздар, кеміргіштер, ұсақ сүтқоректілермен және сирек өліктермен қоректенеді. Олардың аңды табуы көру қабілетіне байланысты, мысалы, телеграф бағаналарында отырған лелектердің батпақты аңға қарап отыруы байқалған. Кіші ассистенттің көбейіп-өсу мінез-құлқы *Leptoptilos* туысының басқа түрлеріне ұқсас. Жұп құру кезінде аналықтары басын көтеріп, жұмсақ қозғалыс жасап, жыртығын шағылыстырады (бұл "Тепе-теңдік позасы" деп аталады). Инкубация кезеңі 28–30 күнге созады. Келесі жылы Непалдың жазық аймандарындағы бес локацияда жүргізілген зерттеуде 65 колониядағы 206 ұядан 280 балапан ұшып шықты. Ең көп қолданылатын ағаш түрлері – *B. ceiba*, *H. cordifolia* және *F. religiosa* болды. Содан кейін жүргізілген қосымша зерттеулер олардың популяциясының көлемі бұрынғы болжамдардан әлдеқайда жоғары екенін көрсетті. Бұл түрдің қарқынды түрде азайып бара жатқаны туралы мәлімдеме де жоқ болып шықты, себебі жоғары көбею көрсеткіштері және Непалдың жазық аймандарындағы көптеген көбею колониялары анықталды. Осыған байланысты, түрдің сақталу статусы дәлелдерге сәйкес келу үшін "Тәуекелге жақын" деңгейіне төмендетілді.