Кіріспе

Charadriiformes (/k//ə/'/r//æ//d//r//i//.//ᵻ//f//ɔr//m//iː//z/, Charadrius туысы, Charadriidae тұқымдасының типтік туысы) – кішкентайдан орташаға дейінгі құстардың әртүрлі тобы. Оған шамамен 390 түр кіреді және оның өкілдері әлемнің барлық аймақтарында кездеседі. Көптеген Charadriiformes құстары су жағасында тіршілік етеді және жұмыртқалы жануарлармен немесе басқа ұсақ жануарлармен қоректенеді; алайда, кейбіреулері теңіз құстары (пелагикалық), ал басқалары шөлдерде жиі кездеседі, ал бірнешеуі тығыз орманды жерлерде табалады. Бұл топтың мүшелерін жағалау құстары деп те атауға болады.

Ата-ананың қамқорлығының дамуы

Жағалау құстары көптеген басқа құс түрлеріне қарағанда ата-аналық күтім стратегияларының көбірек әртүрлілігін көрсетеді. Сондықтан олар құстардағы ата-аналық күтімнің эволюциясын түсінуге көмектесетін тартымды мысалдар жиынтығын ұсынады. Құстардың алғашқы ата-бабалары, ең болмаса, аналық ата-аналық күтім жүйесіне ие болған. Жағалау құстарының ата-бабалары екі жақты ата-аналық күтім жүйесінен дамыған, бірақ Scolopacidae кладына жататын түрлер еркек ата-аналық күтім жүйесінен дамыған. Мұндай өзгерістердің бірнеше себебі болуы мүмкін. Ұя салу тығыздығы еркек ата-аналық күтіммен байланысты. Құстардағы еркектердің күтім жүйелерінде өте төмен көбейту тығыздығы байқалады, ал әйелдердің күтім жүйелерінде көбейту тығыздығы жоғары (Owens 2005). Еркектер мен әйелдердің өлім-жітім деңгейі, жұмыртқаның еркек және әйелдерде пісу жылдамдығы және жұмыртқаның өлу деңгейі де нақты жүйелермен байланысты. Сондай-ақ, жыныстық рөлдердің ауысуына еркектердің басымдығының себеп болатындығы көрсетілген. Жағалау құстарының басқа құстарға қарағанда неліктен осыншалықты әртүрлі екені әлі толыққанды түсініксіз.