Кіріспе

Құрама Штаттар тарихында некеге және үйленген адамдардың құқықтарына қатысты көптеген заңдар қабылданды. Бұл заңдар көбінесе көп әйел алу, түрлі нәсілдік некелер, ажырасу және бір жынысты некелер сияқты мәселелерді қамтиды.

19001999 жыл

1900 – Бүгінде барлық штаттарда үйленген әйелдерге өз атынан мүлік иелену құқығы берілді. 1904 – ЛДС шіркеуінің президенті Джозеф Ф. Смит 1904 жылғы «Екінші манифестті» жариялады, онда шіркеу көп әйел алуды (полигамды) енді мақұлдамайтынын және болашақта көп әйел алуға қатысатындар қауымнан шығарылатынын мәлімдеді. 1907 – 1907 жылғы «Шеттесу заңына» сәйкес, шетелдік күйеуге үйленген американдық әйелдер азаматтығынан айырылады. 1913 – Федералдық үкімет 1913 жылғы «Жемқорлық туралы» заңды қабылдау арқылы алғаш рет заңмен некені мойындады. 1929 – Барлық штаттарда неке куәлігін алу туралы заңдар бар. 1933 – Үйленген әйелдерге күйеулеріне тәуелсіз азаматтық құқық берілді. 1948 – Калифорния Жоғарғы соты нәсілдер аралық некеге тыйым салуды жоққа шығарды («Перес Шарпқа қарсы» ісі). 1965 – Жоғарғы сот некедегі жұптарға контрацепция қолдануды тыйым салатын заңдарды жоққа шығарды («Грисвольд Коннектикутқа қарсы» ісі). 1967 – Жоғарғы сот нәсілдер аралық жұптардың некеге тұруына тыйым салатын заңдарды жоққа шығарды («Ловинг Вирджинияға қарсы» ісі). 1969 – Калифорнияда губернатор Рональд Рейган қол қойған алғашқы «кінәсіз ажырасу» заңы қабылданды. 2008 – Нью-Йорк басқа юрисдикцияларда жасалған бір жынысты некелерді мойындай бастады, бірақ мұндай некелерді тіркемеді. Коннектикут бір жынысты некелерді тіркеуді және мойындауды бастады. Калифорния жыл соңында 8-ші қадамды қабылдауға дейін бір жынысты некелерді тіркеуді және мойындауды қысқа мерзімге рұқсат етті (Аризона және Флорида штаттары да өздерінің конституцияларында бір жынысты некелерге және көп әйел алуға бір күні тыйым салды). Тек Калифорнияда (8-ші қадамға дейін) осы қадам қабылданғанға дейін жасалған бір жынысты некелерді мойындау жалғасуда. 29 штаттың конституциясы бойынша бір жынысты некелер мен көп әйел алуға тыйым салынған. 2009 – Айова және Вермонт штаттары бір жынысты некелерді тіркеуді және мойындауды бастады; Колумбия округі басқа юрисдикцияларда жасалған бір жынысты некелерді мойындай бастады, бірақ мұндай некелерді тіркемеді. Мэн штаты халықтың дауысымен бір жынысты некелерді заңдастыруды күштен жойды, бірақ үш жылдан кейін тағы бір халықтың дауысымен бұл шешім кері қайтарылды. 2010 – Нью-Гэмпшир және Колумбия округі бір жынысты некелерді тіркеуді және мойындауды бастады. Мэриленд басқа юрисдикцияларда жасалған бір жынысты некелерді мойындай бастады, бірақ мұндай некелерді тіркемеді. «Перри Шварценеггерге қарсы» ісінде аудандық сот Калифорнияның бір жынысты некеге тыйым салуын жоққа шығарды (бірақ шешім апелляцияға дейін күшіне енбеді). 2011 – Нью-Йорк бір жынысты некелерді тіркеуді бастады. 2012 – Федералдық апелляциялық сот Калифорнияның бір жынысты некеге тыйым салған аудандық соттың шешімін бекітті (іс АҚШ Жоғарғы сотына шағымданылды). 2012 – Солтүстік Каролина штатының конституциясына бір жынысты некелер мен көп әйел алуға тыйым салу туралы түзетулер енгізілді, бұл олардың штаттық конституциялары арқылы бір жынысты некелер мен көп әйел алуға тыйым салған 30 штатқа жеткізді. Род-Айленд басқа юрисдикцияларда жасалған бір жынысты некелерді мойындай бастады, бірақ мұндай некелерді тіркемеді. 2012 – Вашингтон және Мэн штаттары референдумнан кейін ғана бір жынысты некелерді тіркеуді және мойындауды бастады, ал Миннесота штаты бір жынысты некелерге және көп әйел алуға тыйым салатын конституциялық түзетуді қабылдамады. 2013 – Мэриленд референдумнан кейін ғана бір жынысты некелерді тіркеуді және мойындауды бастады. 2013 жылы Делавэр және Миннесота штаттарында бір жынысты некелер заңды деп жарияланды. 2013 – АҚШ Жоғарғы соты Калифорниядағы 8-ші қадамды жоққа шығару туралы шешімге шағымдануға негіз жоқ деп тапты, бұл штатта бір жынысты некелерді қайтадан заңдастыруға әкелді. 2013 – АҚШ Жоғарғы соты «Неке туралы қорғау заңын» жоққа шығарды, ол бір жынысты некелерге және көп әйел алуға федералдық тануға тыйым салды. Федералдық үкімет осындай одақтар заңды болып табылатын штаттардағы некелерді мойындауын талап етеді. 2013 – АҚШ округтік соты «Браун Бухманға қарсы» ісінде Юта штатының бірнеше адаммен бірге тұруға тыйым салған бөлігі конституцияға қайшы екенін анықтады, бірақ Юта штатына бірнеше некеге тұруға рұқсат беру туралы лицензияға тыйым салуды сақтауға мүмкіндік берді. 2013 – Юта округінің АҚШ округтік соты Юта штатының бір жынысты некеге тыйым салу туралы шешімін жоққа шығарды. Сот шешімі бірнеше аптаға тоқтатылды, бұл бір мыңға жуық бір жынысты жұптарға үйленуге мүмкіндік берді, бірақ 2014 жылдың 6 қаңтарында АҚШ Жоғарғы соты бұл шешімді тоқтатты. 2014 жылдың қаңтары – 14 қаңтарда АҚШ округтік соты Оклахома штатының бір жынысты некеге тыйым салу туралы шешімін жоққа шығарды және апелляцияға дейін күшіне енбеуіне шешім шығарды. Оклахома штаты 10-шы апелляциялық сотқа шағымдану ниетін білдірді. 2014 жылдың ақпаны – 12 ақпанда АҚШ округтік соты Кентукки штатының басқа юрисдикцияларда жасалған бір жынысты некелерді мойындауға тыйым салу туралы шешімін жоққа шығарды. Бұл бұйрық 20 наурызда апелляцияға дейін күшіне енбеді. 13 ақпанда АҚШ округтік соты Вирджиния штатының бір жынысты некеге тыйым салу туралы шешімін жоққа шығарды және апелляцияға дейін күшіне енбеуіне шешім шығарды. 26 ақпанда АҚШ округтік соты Техас штатының бір жынысты некеге тыйым салу туралы шешімін жоққа шығарды және апелляцияға дейін күшіне енбеуіне шешім шығарды. 2014 жылдың наурызы – 4 наурызда Иллинойс штатының бірнеше округтері штаттық бас прокурордың пікірінен кейін бір жынысты жұптарға неке куәліктерін беруді бастады. Бұл 1 маусымда күшіне енуге тиіс заңнан бұрын болды. 21 наурызда АҚШ округтік соты Мичиган штатының бір жынысты некеге тыйым салу туралы шешімін жоққа шығарды. Шешім дереу күшіне енді және 300-ден астам бір жынысты жұптар неке куәліктерін алды, бірақ шешім 6-шы апелляциялық сот тарапынан апелляцияға дейін тоқтатылды. 2014 жылдың мамыры – 9 мамырда Арканзас штатының Пуласки округінің соты штаттың бір жынысты некеге тыйым салу туралы шешімін жоққа шығарды. Шешім Арканзас Жоғарғы соты тарапынан 16 мамырда тоқтатылғанша шамамен 500 жұп неке куәліктерін алды. 14 мамырда АҚШ округтік соты Айдахо штатының бір жынысты некеге тыйым салу туралы шешімін жоққа шығарды және штатты басқа юрисдикцияларда жасалған бір жынысты некелерді мойындауға және тіркеуге бұйырды. Шешім күшіне енгенге дейін апелляцияға дейін тоқтатылды. 19 мамырда Орегон штатының АҚШ округтік соты штаттың бір жынысты некеге тыйым салу туралы шешімін жоққа шығарды және некелерді дереу бастауға бұйырды. Штат шешіммен келісті және апелляция жасаудан бас тартты, бұл Орегонда бір жынысты некелерді заңдастырды. 20 мамырда Пенсильвания штатының АҚШ округтік соты штаттың бір жынысты некеге тыйым салатын заңын жоққа шығарды. Орегон сияқты сот некелерді дереу бастауға бұйырды. Штат шешімге апелляция жасаудан бас тартты, бұл Пенсильванияда бір жынысты некелерді заңдастырды. 2015 жылдың маусымы – 26 маусымда Жоғарғы сот «Обергефелл Ходжеске қарсы» ісінде Конституцияның 14-ші түзетуі штатты екі бір жынысты адам арасында некеге рұқсат беруді және басқа штаттарда заңды түрде тіркелген және жасалған екі бір жынысты адам арасындағы некені мойындауды талап етеді деп шешті, бұл АҚШ-та бір жынысты некелерді заңдастырды. 2016 жылдың сәуірі – 10-шы апелляциялық сот «Браун Бухманға қарсы» ісі бойынша округтік соттың шешімін жоққа шығарды, Браунның сотқа шағымдануға құқығы жоқ екенін мәлімдеді.