Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калифорния штатында бір жынысты некеге тыйым салу туралы референдум
Referendum in California on same sex marriage ban
a marriage law
22-жоба – 2000 жылдың наурыз айында Калифорниядағы сайлаушылар қабылдаған заң, онда неке – бір ер адам мен бір әйелдің арасындағы одақ деп белгіленген. 2008 жылдың қараша айында сайлаушылар 8-жобаны да қабылдады, ол да тек бір еркек пен бір әйелдің некелесуіне рұқсат берді. Бұл заң бастамашылық жолмен ұсынылды. Оның авторы – штат сенаторы Уильям "Пит" Найт, және ол бұл бастамамен танымал. Сайлаушылар 2000 жылдың 7 наурызында бұл шараны 61% қолдаумен, 39% қарсы дауыспен қабылдады. Жеңіс үлкен болды, себебі сайлауға дейін жасалған сауалнамада қолдау 53%, қарсылық 40%, ал шешімін қабылдамағандар 7% болған. Заң Отбасы кодексінің 308.5-тармағын қосты, онда «Калифорнияда тек ер адам мен әйел арасындағы неке ғана жарамды деп танылады» делінген. Бұл заң қалыпты заң болғандықтан, егер ол штат конституциясына қайшы келсе, жойылуы мүмкін еді, және 2008 жылдың 15 мамырында осылай болды. Штаттың Жоғарғы соты «Неке туралы істер» шешімінде бір жынысты жұбайлардың неке құруға конституциялық құқығы бар екенін жариялады. Бұл 4-3 дауыспен қабылданған шешім 22-жобаны және басқа да қатысты Калифорния заңдарын күштен шығарды. 22-жоба қабылданғаннан кейін де көп дау тудырды. 2008 жылдың қараша айында Калифорниядағы сайлаушылар «Неке туралы істер» шешімін жоққа шығарып, штат конституциясына 8-жоба деп аталатын түзету енгізді. 2010 жылдың маусым айында АҚШ округтік судьясы Вон Уокер 8-жобаны АҚШ Конституциясының 14-ші түзетуінің Әділ сот процесі және тең қорғау баптарына сүйене отырып, конституцияға қайшы деп жариялады. 2013 жылдың маусым айында АҚШ Жоғарғы соты «Холлингсуорт против Перри» ісінде араласқан сотталушылардың Уокердің шешіміне шағымдануға құқығы жоқ екенін шешті, бұл 8-жобаны Калифорния штатының барлық аймағында күшін жойды және шешім шыққаннан кейін екі күн өткен соң бір жынысты некелерді қайта бастауға мүмкіндік берді.
Proposition 22 was a law enacted by California voters in March 2000 stating that marriage was between one man and one woman. In November 2008, Proposition 8 was also passed by voters, again only allowing marriage between one man and one woman. The Act was proposed by means of the initiative process. It was authored by state Senator William "Pete" Knight and is known informally as the Knight initiative. Voters adopted the measure on March 7, 2000, with 61% in favor to 39% against. The margin of victory surprised many, since a Field Poll immediately prior to the election estimated support at 53%, with 40% against and 7% undecided. The Act added Section 308.5 of the Family Code, which read "Only marriage between a man and a woman is valid or recognized in California". Because the Act was an ordinary statute, it could be struck down if it were inconsistent with the state constitution, as happened on May 15, 2008, when the state supreme court, ruling in In re Marriage Cases, declared that same sex couples had a constitutional right to marry. This 4–3 decision invalidated Proposition 22 and some related California laws. Proposition 22 provoked debate long after its passage. In November 2008, California voters overturned the In re Marriage Cases decision by approving an amendment of the state constitution called Proposition 8. In June 2010, Proposition 8 was declared unconstitutional by U. S district judge Vaughn Walker based on the Due Process and Equal Protection clauses of the Fourteenth Amendment of the United States Constitution. In June 2013, the United States Supreme Court in Hollingsworth v. Perry ruled that the Intervenor Defendants had no Article III standing to appeal Walker's ruling, keeping Proposition 8 unenforceable throughout California and enabling same sex marriage to resume just two days after the decision.
Заңдық негіздеме
1977 жылға дейін неке Калифорния Азаматтық кодексінің 4100-бабында анықталды. Бұл заңда неке – «азаматтық шарт негізінде туындайтын жеке қарым-қатынас, мұндай шарт жасасқан тараптардың келісімі қажет» деп көрсетілген. Заңның осыған ұқсас бөлімдерінде жынысқа қатысты мәліметтер болғанымен, 1977 жылы осы бапқа жынысқа қатысты терминдерді қосуды талқылаған Мемлекеттік Ассамблея комитеті: «Қолданыстағы заң бойынша бір жынысты азаматтардың некеге тұру мүмкіндігі анық емес» деп атап өтті. Сол жылы заң шығарушы орган некеге қатысты заңдық анықтаманы кез келген беймаздықты жою мақсатында өзгертті. 1992 жылы некеге қатысты заңдық анықтама Азаматтық кодекстен Отбасы кодексінің 300-бабына көшірілді. 22-ұсыныс дауысқа салынар кезде Отбасы кодексінде неке «бір ер және бір әйел арасындағы азаматтық шарт негізінде туындайтын жеке қарым-қатынас, мұндай шарт жасауға қабілетті тараптардың келісімі қажет» деп анықталды [курсивтер қосылды]. Некеге кіруге болатын адамдарды анықтайтын бұл анықтама Калифорнияда бір жынысты некеге тұруға тікелей тыйым салғанымен, жекелеген ереже, 308-бап, басқа жерде жасалған некелерді мойындауды реттеді. Бұл заңда «осы штаттың шегінен тыс жерде жасалған және неке жасалған мемлекеттің заңдарына сәйкес жарамды деп танылған неке осы штатта да жарамды» делінген. 22-ұсынысты қолдаушылар 308-бапты «қиындық тудыратын жер» деп сипаттады, себебі ол Калифорнияны басқа штаттарда заңды түрде жасалған бір жынысты некелерді мойындауға міндеттейтіндей болды. Осы мәселені шешу үшін 22-ұсыныс Отбасы кодексінің қолданыстағы ережелерін өзгерте қоймады, бірақ оларға «Калифорнияда тек бір ер мен бір әйел арасындағы неке ғана жарамды деп танылады немесе мойындалады» деген қосымша мәлімдеме енгізді. 22-ұсыныстың ресми атауы – «Калифорния некені қорғау туралы заңы», ол 1996 жылы Конгресс қабылдаған «Некені қорғау туралы заңның» федералды заңымен шамалы ғана ерекшеленеді. Бұл федералды заң да ұқсас мақсатты көздеді, яғни басқа штаттарда жасалған бір жынысты некелерді мойындауға міндетті болудан штаттарды қорғауға бағытталған.
Prior to 1977, marriage was defined in Section 4100 of the California Civil Code. This stated that marriage is "a personal relation arising out of a civil contract, to which consent of the parties making that contract is necessary". While related sections of the law made references to sex, a State Assembly committee that was debating adding sex specific terms to this section in 1977 noted: "Under existing law it is not clear whether partners of the same sex can get married". That year, the legislature amended the legal definition of marriage to remove any ambiguity. In 1992 the legal definition of marriage was moved from the Civil Code to Section 300 of the Family Code. When Proposition 22 came before voters, marriage was defined in the Family Code as "a personal relation arising out of a civil contract between a man and a woman, to which the consent of the parties capable of making that contract is necessary" [italics added]. Even though the definition governing who may marry explicitly precluded contracting a same sex marriage in California, a separate provision, Section 308, governed recognition of marriages contracted elsewhere. This stated that a "marriage contracted outside this state that would be valid by the laws of the jurisdiction in which the marriage was contracted is valid in this state". Advocates of Proposition 22 described Section 308 as a "loophole", apparently forcing California to recognize a same sex marriage validly contracted in some other state. To address this, Proposition 22 did not reword the existing provisions of the Family Code, but added to them the declaration that "only marriage between a man and a woman is valid or recognized in California". The official citation of Proposition 22, the "California Defense of Marriage Act", is almost the same as that of a federal law, the Defense of Marriage Act, which was enacted by Congress in 1996. This federal law had a similar purpose, and was intended to prevent any state from being obligated to recognize a same sex marriage contracted in another state.
Оның әсері туралы даулар
22-ші ұсыныстың салдарына байланысты туындаған көптеген келесі даулардың түйіні – заң шығарушы орган қабылдаған заңдар мен сайлаушылар тікелей қабылдаған бастама заңдары арасындағы ерекшелік. Заң шығарушы орган өз қабылдаған заңдарын өзгертуге немесе күштен шығаруға құқылы, бірақ егер бастаманың өзінде басқаша көрсетілмесе, заң шығарушы орган бастама заңын өзгертуге немесе жоюға тырысса, оған сайлаушылардың келісімі қажет.
Central to many subsequent disputes over Prop 22's effect is a distinction between statutes enacted by the legislature and initiative statutes enacted directly by the electorate. The legislature is free to amend or rescind its own enactments, but voters must approve any attempt by the legislature to amend or repeal an initiative statute unless the initiative itself states otherwise.
Ішкі серіктестіктер туралы дау
1999 жылы Калифорния штаты тұрмыстық серіктестік туралы ережелердің алғашқысын қабылдады. Калифорния соттары 22-қабылдамадан кейін қабылданған тұрмыстық серіктестік жүйесінің заңнамалық кеңейтуіне қатысты бірнеше шағымды қарады. Көбінесе бұл шағымдарда заң шығарушы орган Калифорнияның тұрмыстық серіктестік жүйесін некеге тым ұқсас етіп, 22-қабылдаманы дұрыс емес өзгертіпті немесе, жалпы алғанда, 22-қабылдама заң шығарушының заңнамалық өкілеттігінен тыс, бір жынысты серіктестіктерді "кәдімгідей" мойындапты деген мәлімдемелер болды. Калифорния апелляциялық соттары бұл талаптарды қабылдамады, себебі 22-қабылдама қабылданған кезде тұрмыстық серіктестік некеден бөлек, құқықтық институт ретінде бар екенін атап өтті.
In 1999, California enacted the first in a series of domestic partnership provisions. California courts have entertained several challenges to legislative expansions of the domestic partnership scheme enacted after Prop 22. Generally, these challenges alleged that the legislature inappropriately amended Prop 22 by making California's domestic partnership scheme too similar to marriage, or more broadly, that Prop 22 made 'any' subsequent recognition of same sex partnerships beyond the legislature's inherent power. California Courts of Appeal rejected those claims, noting that domestic partnerships already existed as a legal institution separate from marriage at the time Prop 22 was enacted.
Калифорниядағы некеге рұқсат беру туралы дау
2005 жылдың қыркүйегінде Калифорния заң шығарушы органы А. Б. 849 заңын қабылдады, ол Отбасы кодексінің 300-бабында қазіргі кезде кездесетін некеге тұру үшін гендерлік талаптарды жойды. Губернатор Арнольд Шварценеггер бұл заңға вето қойды. Вето туралы хабарламасында Шварценеггер 308.5-бапты жасыратын заңды қабылдау үшін сайлаушылардың келісімі қажет екенін (сондай-ақ, сотқа шағымданулар туралы жеке ескерту жасады) мәлімдеді. 22-қадам мен тікелей серіктестік туралы заңдар арасындағы дауларды қарастырған Калифорния апелляциялық соттары 22-қадамның неке туралы заңнамадағы қолданылу аясына қатысты әртүрлі қорытындыларға келді. Армихо Милске қарсы істе Екінші апелляциялық округ 22-қадамды қарастырылып жатқан істен ерекшелендірді, атап айтқанда, бұл бастама Калифорниядан тыс жерде жасалған бір жынысты некелерді тануға кедергі келтірді:
In September 2005, the California legislature passed a bill, A. B. 849, eliminating the gender requirements for marriage now found in Family Code section 300. Governor Arnold Schwarzenegger vetoed the bill. In his veto message, Schwarzenegger argued that passing a law that would implicitly repeal Section 308.5 required the assent of the electorate (and separately made note of pending court challenges). In ruling on the disputes between Prop 22 and the domestic partnership enactments, California Courts of Appeal have reached differing conclusions as to Prop 22's scope within the marriage statutes. In Armijo v. Miles, the Second Appellate District distinguished Prop 22 from the case at bar by noting, in part, that the initiative prevented the recognition of same sex marriages conducted outside California:
Заңнамалық талдау мен дауыс беру аргументтері 22-қадамның алдын алу мақсатында жасалғанын нақты көрсетеді. Бұл заң басқа елдерде немесе болашақта басқа штаттарда заңды түрде некеге тұруға мүмкіндігі бар бір жынысты жұптардың Калифорнияға келіп, Отбасы кодексінің 308-бабына сүйеніп, олардың некелері заңды неке ретінде танылуын талап етуіне жол бермеу үшін жасалды. Осылайша, 22-қадам қабылданғаннан кейін, тек осы штаттың шегінен тыс жерде заңды түрде жасалған әр түрлі жынысты некелер ғана Калифорнияда заңды деп танылады. Армихо соты 22-қадамның тарихи мақсаты оның штаттан тыс некелерге ғана қатысты екенін шешпеген болуы мүмкін. Сот ақыр соңында 22-қадамның «неке» деп саналатын штат ішіндегі келісімдерге де қатысты екенін болжаған көрінеді, бірақ дауланған өлім туралы заң бұл тыйымды бұзбады деп шешті:
The legislative analysis and the ballot arguments readily demonstrate that Proposition 22 was crafted with a prophylactic purpose in mind. It was designed to prevent same sex couples who could marry validly in other countries or who in the future could marry validly in other states from coming to California and claiming, in reliance on Family Code section 308, that their marriages must be recognized as valid marriages. With the passage of Proposition 22, then, only opposite sex marriages validly contracted outside this state will be recognized as valid in California. The Armijo court may not have ruled that the historical purpose of Prop 22 limited its scope to out of state marriages. The court appears to have ultimately presumed that Proposition 22 did indeed apply to in state arrangements deemed to be "marriages," but held that the challenged wrongful death statute did not violate that prohibition:
Қалған сұрақ – AB 2580-нің өлім туралы заңға енгізген өзгерісі 22-қадамды бұза ма? Қарсы тараптың бұл пікірі, өлім үшін сотқа шағымдану құқығы некеге ғана тән эксклюзивті пайда екені туралы қателікке негізделген. Бұл солай емес. Бір аптадан кейін, 2005 жылдың 4 сәуірінде Үшінші апелляциялық округ Найт пен Жоғарғы сот ісінде 22-қадам штат ішінде лицензияланған некелерді де қамтитынын анық шешті:
The question remaining is whether the portion of AB 2580 that amends the wrongful death statute subverts Proposition 22. Defendants' position that it does is based on the faulty premise that the right to sue for wrongful death is an exclusive benefit of marriage. It is not. Less than a week later, on April 4, 2005, the Third Appellate District ruled more explicitly, in Knight v. Superior Court, that Prop 22 also included within the initiative's ambit marriages licensed within the state:
22-қадамның қарапайым мәтіні және оның бастамалық заңы 308.5-бап арқылы 300-баптағы неке анықтамасын қайта растайды, яғни тек ер адам мен әйел арасындағы неке ғана Калифорнияда жарамды және танылады. Бұл шектеу Калифорнияның басқа юрисдикциялардан бір жынысты некелерді заңдастырмауын немесе мойындамауын қамтамасыз етеді, өйткені бұл 308-бапқа сәйкес талап етіледі, және Калифорния бір жынысты серіктестердің штат ішінде заңды түрде некеге тұруына рұқсат бермейді. Армихо ісі сияқты, Найт соты да 22-қадамның немесе 300-баптың мағынасына сәйкес «неке» құрамайтын даулы заңды қолдады. Алайда, бұл істердің айырмашылығы сол, Армихо соты белгілі бір жеңілдіктің некеге ғана қатысты емес деген тар тұжырымға сүйенген сияқты, ал Найт екі институт арасында ешқандай айырмашылық қалдырмаған кең ауқымды тікелей серіктестік заңын дауларға қарсы қолдады. Кейінгі істердегі тараптар, соның ішінде бір жынысты некелер туралы істерде, апелляциялық соттар арасындағы оның қолданылу аясына қатысты айқын бөлінуді атап өтті. Осы істердегі түпкілікті шешімдер 22-қадамның штат ішіндегі некелерге қатысты екендігін анықтауды талап етпегендіктен (екеуі де 22-қадам бойынша некеге тұруды талап еткен дауларға қарсы қабылданды, егер олар 22-қадам штат ішіндегі некелерге қатысты емес екендігіне көз жеткізген болса, бірдей нәтижеге қол жеткізілетін еді), кейбіреулер бұл қорытындылар дикта деп санайды. Керісінше, бұл шешімдер дикта емес деп дәлелдеуге болады, өйткені екі сот та даулы штат ішіндегі келісімнің 22-қадам мақсаты үшін «неке» құрай ма, жоқ па, деген мәселені қарады, егер сот 22-қадам штат ішіндегі некелерге рұқсат беретініне сенсе, бұл айыптау мәнсіз болар еді. 2008 жылы Калифорния Жоғарғы соты некеге бір еркек пен бір әйелді ғана шектеу туралы заңның конституциялық тұрғыда қолданылуы туралы шешім шығарып, дауды шешті: «Бұл ереже Калифорнияда және басқа юрисдикцияларда жасалған некелерге де қатысты деп түсіндірілуі керек».
The plain language of Proposition 22 and its initiative statute, section 308.5, reaffirms the definition of marriage in section 300, by stating that only marriage between a man and a woman shall be valid and recognized in California. This limitation ensures that California will not legitimize or recognize same sex marriages from other jurisdictions, as it otherwise would be required to do pursuant to section 308, and that California will not permit same sex partners to validly marry within the state. As with Armijo, the Knight court upheld the challenged statute on the grounds that it did not constitute a "marriage" for purposes of Prop 22 or Section 300. The cases differed, however, in that Armijo appeared to rely on a narrow observation that a particular benefit was not exclusive to marriage, while Knight upheld a broad domestic partnership statute against challenges it left almost no substantive difference between the two institutions. Parties in subsequent cases, including the same sex marriage cases, have noted the apparent split between the appellate courts with respect to its scope. As the ultimate rulings in these cases arguably did not require a finding that Prop 22 applies to in state marriages (both were upheld against a challenge that they constituted marriage under Prop 22, the same result that would have obtained if they had ruled Prop 22 did not apply to in state marriages), some argue that these findings are dicta. On the flip side, an argument can be made that these holdings are not dicta, as both courts ruled on the merits of whether or not a challenged in state arrangement constituted a "marriage" for purposes of Prop 22, an allegation that would be moot if either court believed Prop 22 permitted in state marriages. In 2008, the California Supreme Court resolved the controversy in ruling on the constitutionality of statutes limiting marriage to a man and a woman: "this provision reasonably must be interpreted to apply both to marriages performed in California and those performed in other jurisdictions."
Қауіпсіздік
Калифорния штатының неке туралы заңдарында, оның ішінде 22-жобада көзделген, әртүрлі жынысты талаптардың конституциялық заңдылығына қатысты көптеген шағымдар сотқа түсті. Сан-Францискодағы сот штат конституциясына сүйене отырып, барлық гендерлік талаптарды күштен шығарды. Алдын ала шағым бойынша жоғарыдағы сот бұл шешімді кері қайтарды. 2006 жылдың желтоқсан айында Калифорния Жоғарғы Соты барлық алты істі де бірауыздан қарауға келісіп, 2008 жылдың 4 наурызында жазбаша пікірталас өткізіп, істерді «Неке туралы істер» ретінде біріктірді. 2008 жылдың 15 мамырында Сот 22-жобаның штат Конституциясына қайшы екенін және осылайша жарамсыз екенін мәлімдеді. Губернатор Арнольд Шварценеггер дереу мәлімдеме жасап, сот шешімін қолдайтынын уәделеді және 8-жобаға қарсы күресуге уәдесін қайталады, бұл Конституцияға түзету енгізуге бағытталған бастама, ол Сот шешімін жоққа шығарып, 22-жобаның мәтінін штат Конституциясына енгізу арқылы бір жынысты некелерді қайтадан тыйымдайтын еді. 22-жоба ресми түрде 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшін жойды. Губернатор Браун 2014 жылдың 7 шілдесінде SB 1306 заңына қол қойды.
Separately, numerous challenges to the constitutionality of the opposite sex requirements found in California's marriage statutes, including Prop 22, came before the courts. A San Francisco trial court threw out all of the gender requirements on state constitutional grounds. On appeal, an intermediate court reversed that decision. In December 2006, the California Supreme Court voted unanimously to review all six cases and held oral argument on March 4, 2008, consolidating the cases as In re Marriage Cases. The Court ruled on May 15, 2008, that Proposition 22 violated the state Constitution and was therefore invalid. Governor Arnold Schwarzenegger immediately issued a statement pledging to uphold the ruling, and repeated his pledge to oppose Proposition 8, a constitutional amendment initiative that would override the Court's ruling and again ban same sex marriages by placing the text of Proposition 22 in the State Constitution. Proposition 22 has been officially repealed, effective January 1, 2015. Governor Brown signed SB 1306 on July 7, 2014.