Кіріспе

Mao (немесе Mau) – карталарды тастау отбасының карталық ойыны. Мақсаты – ойын өткізілетін жерге байланысты өзгеріп отыратын белгілі бір айтылмаған ережелерді бұзбай, қолыңыздағы барлық карталардан құтылу. Ойын Stop отбасының бір түріне жатады және құрылымы жағынан Uno немесе Crazy Eights карталық ойындарына ұқсас. Ойын ережелерді түсіндіруге тыйым салады, ал жаңа ойыншыларға көбінесе "Сізге айтылатын жалғыз ереже – осы" делінеді. Ойынның басты мақсаты – бірінші болып қолыңыздағы барлық карталардан арылу. Ерекшеліктер сынақ пен қате арқылы анықталады. Ереже бұзған ойыншыға қосымша карта беріледі. Жаза тағайындаған адам бұзылған ережені түсіндірмей, қандай қателік жасалғанын айтуы керек. Маоның көптеген түрлері бар. Басқалармен салыстырғанда, жаңадан бастаушылар кейде дилердің (кейде "төраға", "Мао" немесе "Ұлы шебер" деп аталады) және басқа тәжірибелі ойыншылардың мүмкін үйлеспейтін ережелерді ойдан шығарып алады деп ойлайды (Mornington Crescent немесе Fizbin ойындары сияқты), бірақ Мао ережелері әр ойын ішінде дәйекті болады және оларды дұрыс орындауға болады.

Тарих

Мао ойыны, көбінесе неміс ойыны Мау Маудан тараған. Ол 1959 жылғы маусымда Мартин Гарднердің Scientific American журналында жарияланған Eleusis ойынына әсер еткен болуы мүмкін. Екі ойын да индуктивті ойлаудың ұқсас принциптерін пайдаланады. Барлық ойыншылар ережелерді білмейтін басқа индукциялық ойындарға Penultima және Zendo жатады; алайда, бұл ойындардың құпия ережелері ойын басталғанда құрастырылады және әр турдың соңында жарияланады, ал Eleusis, Penultima немесе Zendo ережелерінің көлемі мен мазмұны нақтырақ және шектеулі болуы мүмкін. Маоның аты мен ережелері төраға Мао Цзэдунның Қытайдағы билігіне сілтеме жасайды. Ережелер түсіндірілмеуі сол кездегі Қытай заңдарының үнемі өзгеріп тұруын көрсетеді, нәтижесінде көптеген адамдар өздері білмеген заңдар бойынша тұтқындалды.

Ережелер

Маоның дәстүрлі тәжірибесінің бір бөлігі – жаңа ойыншының ойын ережелерінің бір бөлігін немесе толығымен байқау, сынақ-қате арқылы үйренуіне мүмкіндік беру болып табылады. Сондықтан жаңа ойыншыларға ережелер тізімі ұсынылмайды, себебі ойынның өзінде ережелерді ашу – ойынның бір бөлігі. Жаңа ойыншыларға ашылатын ережелер жиынтығы ойыншылар тобына қарай әртүрлі болады: кейбір топтар "мен саған тек осы ережені ғана айта аламын" дейді, ал басқалары карталарды жою мақсатын ашады, кейбіреулері негізгі ережелерді түсіндіруі мүмкін, бірақ көбінесе ешқандай ереже ашылмайды. Қанша ақпарат берілсе де, ойыншылар одан артық ақпаратты ашуға рұқсат етілмейтінін және жаңа ойыншының ойын барысында толық ережелерді өзі анықтауы керектігін түсіндіреді. Мао ережелері әртүрлі топтар арасында кең ауқымда өзгеріп, ережелердің нақты жиынтығы канондық болып табылмайды.

Ойын ережесі

Әр ойыншыға бірдей сандағы карта беріледі; карталардың нақты саны әртүрлі, бірақ көбінесе үш немесе жеті болады. Колоданың мөлшері де әртүрлі болуы мүмкін; әрбір екі немесе үш ойыншыға шамамен бір 52 картадан тұратын колода жеткілікті, бірақ жоғалған немесе артық карталар ойынға әсер етпейді. Көбінесе екі немесе одан да көп колода қолданылады; карталардың арт жағының сәйкес келуі қажет емес. Карталар таралғаннан кейін қалған карталар үстелдің ортасына төңкеріліп қойылады, ал төбедегі карта ашылып, оның жанына салынады. Ережелер әдетте ойын басында немесе әр келесі ойын алдында өзгертіледі. Көп жағдайда, бұл соңғы ойынның жеңімпазына өзінің ережесін жасауға рұқсат беруді білдіреді. Бұл жаңа ереже дилерге хабарлануы мүмкін немесе хабарланбауы мүмкін, бірақ көптеген нұсқаларында дилер оны растау және сақтау үшін ережені білуі керек. Көбінесе соңғы ойынның жеңімпазы жаңа дилер болады. Тағы бір нұсқада ойыншылар барлық стандартты ережелерден бас тартып, ойынның басында әрқайсысы өз ережесін ойлап табады. Бұл нұсқа "Голланд Маосы" немесе "Халықтық демократиялық диктатура" деп аталады, сондай-ақ басқа да бірнеше атаулары бар. Онда қандай карта ойнауға шектеулер жоқ (ойыншылар жасағандардан басқа) және ережелер қақтығысқанда өте шатастырушы болуы мүмкін.

Регламенттің сұрақтары

Кез келген ойыншы (немесе кейбір нұсқаларында тек дилер) кез келген уақытта «тәртіптік мәселе» (сондай-ақ «сот», «ақпараттық нүкте», «қызығушылық нүктесі», «певис» немесе «кофе үзілісі») деп жариялай алады, бұл барлық ойыншыларға карталарын төмен қоюға сигнал береді, ал одан әрі талқылау жүреді. Көп қолданылатын аббревиатурасы – «P of O». Бұл кезең негізінен ойынға үзіліс болып табылады және көбінесе өзінің ережелерімен бірге келеді. Кейбір нұсқалар «тәртіптік мәселе» дегенді «P of O» деп қысқарту үшін жазалайды, бұл жаңа ойыншыларды дилер немесе төраға ғана тәртіптік мәселе көтеруге құқылы деп ойлауға шатастыруы мүмкін. Көптеген нұсқалар ойыншыларды тәртіптік мәселе кезінде карталарына тиюі үшін (оның ішінде оларды уақтылы төмен қоймауы үшін) жазалайды. Тәртіптік мәселенің мақсаты – ойынның белгісіз аспектілерін түсіндіру, әсіресе айыппұлдарға қатысты дауларды шешуге мүмкіндік беру. Тәртіптік мәселе ойыннан тыс қажеттіліктер үшін де қолданылуы мүмкін, мысалы, тамақтану, жаңа үлестіру қатарын жасау үшін қосымша карталарды араластыру және т.б. Кейбір нұсқалар тәртіптік мәселе кезінде ойыншының әрекеттеріне шектеулер немесе жазалар қоюы мүмкін:

Ойыншылар үшінші тұлғада сөйлеуі керек. Ойыншыларға тәртіптік мәселе кезінде «тәртіптік мәселе» фразасын айтуға рұқсат етілмейді (әдетте, «тәртіптік мәселе» сөздерін қамтитын жазаны шақыру үшін «тәртіптік мәселенің О-сы», «P of order», «P of O», «тәртіптік мәселе», «POO», «P Vo», «Piffo» сияқты аббревиатураларды қолдану арқылы одан айналып өтуге болады). Тәртіптік мәселе кез келген ойыншы (немесе жергілікті ережелерге байланысты, тек дилер немесе тәртіптік мәселе көтерген ойыншы) «тәртіптік мәселе аяқталды», «мәселе қабылданды», «тәртіпсіздік» немесе «карталарыңызды жинаңыз» деп жариялағанда аяқталады, одан кейін карталар қайта жиналады және ойын жалғасады.

Жазалар

Маодағы кез келген бұзушылық үшін әдеттегі жаза – бұзушылықтың әрқайсысы үшін бір карта, бірақ бұрын айтылғандай, бұзушылықтар тізбектей қолданылады, соның салдарынан кейбір бұзушылықтар басқаларына қарағанда ауыррақ болады. Әдетте, әрбір кезеңге шамамен 5-10 секунд уақыт беріледі. Егер осы уақыт сақталмаса, ойыншы кешіккені үшін немесе кеш ойнағаны үшін айып картасы алып, кезегінен айырылады немесе бұзылған ережелерді орындау үшін немесе карта ойнау үшін әрбір бес секунд сайын қосымша айып алады. Ережелерді жақсы білетін қатыгез ойыншылар кейде осы ережені жаңа ойыншыларды шатастыру үшін пайдаланады, олар ойын тәртібін өзгертетін ойын механикасымен таныс емес: мысалы, ойыншылар өз кезегі келмеген ойыншыға ойнауын күтіп отыратын сияқты қарап, содан кейін ойнаса, кезектен тыс ойнағаны үшін жазалайды, ал содан кейін нақты кезегі келген ойыншыны кешіккені үшін жазалайды. Әрбір жаза үшін, егер ережелер тиісті түрде өзгертілмесе, жаза картасы бұзылған ереже туралы хабарлап беріледі. Көп жағдайда, айып тағайындалғанда, бұзушыға бір карта беріледі. Егер айып дұрыс болмаса, айып тағайындаған ойыншы «дұрыс емес айып» немесе «негізсіз карта беру» себебімен картаны қайтарып алуға құқылы.