Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көлбеу геккон немесе кірпік гекко (Correlophus ciliatus) – Жаңа Каледонияның (Франция) оңтүстігіне тән геккон түрі. 1866 жылы француз зоологы Альфонс Гишенот осы гекконды сипаттаған. Жаңа Каледония геккондарының бірнеше түрімен бірге, ол жабайы флора мен фауна түрлерінің халықаралық саудасы бойынша құрып кету қаупі төнген түрлерді қорғау конвенциясымен қорғалатын мәртебе алуға қарастырылып жатыр.
Species of lizard
The crested gecko or eyelash gecko (Correlophus ciliatus) is a species of gecko native to southern New Caledonia (France). In 1866, the crested gecko was described by French zoologist Alphonse Guichenot. Along with several other New Caledonian gecko species, it is being considered for protected status by the Convention on the International Trade in Endangered Species of Wild Flora and Fauna.
Таксономия
Бұл түрді алғаш рет 1866 жылы Альфон Гюйшона "Notice sur un nouveau genre de sauriens de la famille des geckotiens du Muséum de Paris" ("Париж мұражайының геккон тұқымдасына жататын жаңа кесіртке түрі туралы хабарлама") атты мақаласында Correlophus ciliatus деп сипаттады. Кейіннен 1883 жылы Rhacodactylus ciliatus деп қайта аталды. Жақындағы филогенетикалық талдаулар R. ciliatus және R. sarasinorum бір-бірімен тығыз байланысты емес екенін көрсетті, сондықтан бұл 55 түр Rhacodactylus туысынан Correlophus туысына қайта жіктелді. Ciliatus деген атау латын тілінен шыққан, "cilia" ("қабақ қауырсыны" немесе "кірпік") деген сөзден алынған және жануардың көздерінің үстіндегі кірпіктерге ұқсайтын тері тізбесін білдіреді.
The species was first described in 1866 as Correlophus ciliatus by the Alphone Guichenot in an article entitled "Notice sur un nouveau genre de sauriens de la famille des geckotiens du Muséum de Paris" ("Notes on a new species of lizard in the gecko family") in the Mémoires de la Société Scientifique Naturelle de Chérbourg. It was later renamed Rhacodactylus ciliatus in 1883. Recent phylogenetic analysis indicates that R. ciliatus and R. sarasinorum are not closely related to each other, so these 55 species have been reclassified from Rhacodactylus back to the genus Correlophus. The specific name, ciliatus, is Latin, from cilia ("fringe" or "eyelashes") and refers to the crest of skin over the animal's eyes that resembles eyelashes.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Қалқалы гекон Жаңа Каледонияның Оңтүстік провинциясына ендемик. Үш жекеге бөлінген популяция бар, біреуі Пайн аралы мен оны қоршаған кіші аралдарда, ал екі популяция Гранде-Терре бас аралда орналасқан. Бір популяциясы Блю-Ривер маңында, ол қорғалатын провинциялық саябақ, ал екіншісі солтүстікке қарай, Дзумак тауының оңтүстігінде. Олар көптеген тропикалық аймақтарда кездеседі.
The crested gecko is endemic to South Province, New Caledonia. There are three disjunct populations, one found on the Isle of Pines and surrounding islets, and there are two populations found on the main island of Grande Terre. One population is around the Blue River, which is a protected provincial park, and the other is further north, just south of Mount Dzumac. They are seen around many tropical climates.
Физикалық сипаттама
Қалқанды геккондардың ұзындығы әдетте, құйрығының ұзындығын қоса алғанда, арасында болады. Бұл геккондардың жартылай ұстап тұруға арналған құйрығы бар, оны көтерілуге көмектесу үшін пайдаланады. Жыртқыштарды шатыстыру үшін құйрығын (құйрық автотомиясы арқылы) түсіре алады. Қалқанды геккондар жоғалтқаннан кейін құйрықтарын қайта өсірмейді; жабайы табиғаттағы көптеген ересек геккондардың құйрықтары жоқ.
Crested geckos typically range from in length, including of tail length. These geckos possess a semi prehensile tail which they use to assist in climbing. The tail can be dropped (via caudal autotomy) to distract predators. Crested geckos do not regenerate their tails once lost; most adults in the wild lack tails.
Экология және мінез-құлық
Қалқалы гекколар негізінен ағаш өсімдіктерінде тіршілік ететін түр, олар Жаңа Каледония жаңбырлы ормандарының жоғары жағында мекендеуді ұнатады. Жаңа орындарға өту үшін олар бұтақтар арасында ұзақ қашықтыққа секіре алады. Қалқалы гекколар түнгі жануарлар және әдетте күндізгі уақытта биік бұтақтардағы қауіпсіз жерлерде ұйықтайды. Қалқалы гекколар – бәсекелес жейтін жануарлар, олар жемістермен, нектармен, тозаңмен және әртүрлі жәндіктермен қоректенеді. 1994 жылы қайта табылар алдында, олардың жойылып кеткеніне сенген еді. Жабайы популяцияға ең үлкен қауіп – Жаңа Каледонияға кішкентай отты құмырсқаның (Wassmania auropunctata) әкелуі болып табылады.
Crested geckos are a mostly arboreal species, preferring to inhabit the canopy of the New Caledonia rainforests. They are able to jump long distances between branches to move to new locations. Crested geckos are nocturnal, and will generally spend the daylight hours sleeping in secure spots in high branches. Crested geckos are omnivores, and will opportunistically feed on fruit, nectar, pollen, and a variety of insects. Crested geckos were believed to be extinct prior to rediscovery in 1994. The biggest single threat to the wild population appears to be the introduction of the little fire ant (Wassmania auropunctata) to New Caledonia.
Көбею
Жаңбырлы гекконның жабайыдағы көбею мінез-құлқы туралы көп мәлімет жоқ; қолда бар ақпарат көбінесе тұтқындықтағы жануарлардан алынған. Аналықтары әдетте бір уылдырыққа екі жұмыртқа салады, олар салынғаннан кейін 60–150 күнде жарылады. Кекілді гекконның аналығы 8–10 айға созылатын көбею циклында 4–6 апта сайын 2 жұмыртқа салу үшін бір рет ғана атамен жұптасуы жеткілікті. Көбею циклы аяқталғаннан кейін, жабайыдағы аналықтар қыс мезгіліндегі температура мен күн сәулесінің аз ғана өзгеруінен туындайтын "салқындану" циклынан өтеді. Осы кезеңде аналықтар жұмыртқа салу кезінде жоғалтқан дене салмағы мен қоректік заттарын қайта толықтай алады. Кекілді гекконның аузының жоғары жағында кальцийді сақтауға арналған екі кішкентай қалтасы болады. Егер жұмыртқалайтын аналықта кальций жеткіліксіз болса, оның қалтасы тозығып, кальций тапшылығына ұшырайды. Бұл кальцийдің күрт төмендеуіне алып келуі мүмкін, онда аналық дірілдеп немесе теңселіп, шаршап, тәбеті жойылып, тіпті өлімге де соқтыруы мүмкін.
Little is known about the wild reproductive behavior of crested geckos; available information has been obtained from captive animals. Females generally lay two eggs per clutch, which hatch 60–150 days after they are laid. A female crested gecko only has to mate with a male once in order to lay 2 eggs every 4–6 weeks for a breeding cycle of upwards of 8–10 months. After a breeding cycle females in the wild go through a "cooling" cycle, usually prompted by slight temperature and daylight changes over the winter season. During this time, the females are able to regain the body mass and nutrients they lost during egg laying. Crested geckos have two small sacs for calcium on the roof of their mouths. If an egg laying female does not have enough calcium her sac will be depleted, and she can suffer from calcium deficiency. This can lead to a calcium crash, where the female appears shaky or wobbly, lethargic, has a lack of appetite, and can even result in death.