Кіріспе

Малеме (Μάλεμε) – Грекияның солтүстік-батыс Крит аймағындағы Ханья қаласының батысында орналасқан шағын ауыл және әскери әуежай. Ол Платаниас муниципалитетінің және Ханья облыстық бірлігінің құрамына кіреді.

Қола дәуірі

Малеме маңында соңғы миной толос қабірі табылды. "Кафкала" төбесінде орналасқан толос қабірі кездейсоқ ашылып, 20 ғасырдың басында тоналған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомба салдарынан шатыры ішінара қирап, камера топырақпен толтырылған. Бұл 1966 жылы мұрағатшы К. Даварас қазған және 1970 жылы ішінара қалпына келтірілген маңызды жерлеу ескерткіші. Ол соңғы миной III АВ дәуіріне (б.з.д. 14-13 ғасырлар) жатады. 25,10 метр ұзындығы және 1,60 метр ені бар дәліз ("дромос") камераға алып келеді. Ортадағы саты дромосты екі бөлікке бөледі. Қабырғалары жалпақ таспен қапталған, ал едені қызғылт-қызыл ерітіндімен жабылған. Камера кіреберісінде 2 метр биіктігі мен 1,60 метр ені бар үлкен табалдырық және камераға ашылатын, алдынан плитамен жабылған үшбұрышты құрылым бар. Тас табалдырықта ағаш есік тіректеріне арналған екі ойық бар. Бөлме соңында тас қабырғалармен жабылып қалды. Үлкен кеуекті тастармен мұқият салынған, төртбұрышты (4,36м x 4,46м) жерлеу камерасы пирамида тәрізді шатырмен аяқталуы керек. Оның едені әк және құмнан жасалған ұсақ тастармен төселген, ал қабырғаларының бір бөлігі піл сүйегі түсті ерітіндімен жабылған. Қабірдегі заттардың ішінде мыстан және ағаштан жасалған екі мөр тасы, сондай-ақ бірнеше ыдыс сынықтары сақталған.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Малеме 1941 жылы Критке шабуыл жасаған неміс парашютшілерінің қонған жері ретінде танымал, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Крит шайқасының (Меркурий операциясы) басталуымен. Парашютшілер қаланың сыртында орналасқан әуежайды басып алды. Әуежайды басып алғаннан кейін, немістерге аралдың қалған бөлігін жаулауға қажетті күштерді әуемен жеткізуге мүмкіндік болды. Шабуыл кезінде көптеген парашютшілер қаза тауып, Малеме төбесіндегі неміс әскери бейіште жерленген. 30 және 33 эскадрильяларының ұшақтары шайқаста қаза тапқандарына арналған Корольдік әуе күштерінің (RAF) ескерткіші де бар. Ескерткіш Тавронитис өзені арқылы салынған темір көпірге және Малеме әуежайының соңына қарап, Малеме мен Тавронитис арасындағы жол жиегіндегі қоршаудың артында орналасқан.