Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гавайидегі тарих және ғылым мұражайы, АҚШ. Флорида штатының Брэдэнтон қаласындағы мұражай.
Museum of history and science in Hawaii, United States
the museum in Bradenton, Florida
Бернис Пауахи епископ мұражайы, Гавайи мемлекеттік табиғи және мәдени тарих мұражайы ретінде танылған, Гавайи аралы Оахудағы Гонолулу қаласының тарихи Калихи ауданында орналасқан тарих және ғылым мұражайы. 1889 жылы құрылған бұл мұражай Гавайидегі ең ірі мұражай болып табылады және полинезиялық мәдени артефакттар мен табиғи тарих үлгілерінің әлемдегі ең үлкен жинағына ие. Гавайи мәдени материалдарының жан-жақты көрмелерінен өзге, мұражайдың табиғи тарих үлгілерінің жалпы саны 24 миллионнан аспайды, оның ішінде энтомологиялық коллекция ғана 13,5 миллионнан астам үлгіні құрайды (бұл АҚШ-тағы үшінші ең ірі жәндіктер коллекциясы). Бұл мұражайдың Herbarium Pacificum гербарийіне тағайындалған Index Herbariorum коды BISH болып табылады және гербарий үлгілерін сілтемелегенде осы аббревиатура қолданылады. Мұражай кешенінде Ричард Т. Мамия ғылыми-танымдық орталығы орналасқан.
The Bernice Pauahi Bishop Museum, designated the Hawaii State Museum of Natural and Cultural History, is a museum of history and science in the historic Kalihi district of Honolulu on the Hawaiian island of Oʻahu. Founded in 1889, it is the largest museum in Hawaiʻi and has the world's largest collection of Polynesian cultural artifacts and natural history specimens. Besides the comprehensive exhibits of Hawaiian cultural material, the museum's total holding of natural history specimens exceeds 24 million, of which the entomological collection alone represents more than 13.5 million specimens (making it the third largest insect collection in the United States). The Index Herbariorum code assigned to Herbarium Pacificum of this museum is BISH and this abbreviation is used when citing housed herbarium specimens. The museum complex is home to the Richard T. Mamiya Science Adventure Center.
Құру
Чарльз Рид Бишоп (1822–1915), кәсіпкер және меценат, Бірінші Гавай банкі мен Камехамеха мектептерінің негізін қалаушы, өзінің қайтыс болған әйелі, принцесса Бернис Пауахи Бишоп (1831–1884) есіне салды. Патшалық отбасында туған ол, 1810–1872 жылдар аралығында Гавайи Королдығын басқарған Камехамеха әулетінің соңғы заңды мұрагері болды. Бишоп бастапқыда мұражайды әйелінің патшалық әулетінен оған мұра болып берген отбасылық жәдігерлерді сақтау үшін салғысы келген. Бишоп Уильям Тафтс Бригамды мұражайдың алғашқы кураторы ретінде тағайындады; Бригам кейіннен 1898 жылдан 1918 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін директор болып қызмет етті. Мұражай Камехамеха мектептерінің бастапқы ұлдар кампусында салынған, бұл мекеме принцессаның өсиетімен құрылып, жергілікті гавайилік балаларға көмек көрсетуге арналған; ол өзінің соңғы өсиетнамасында бұл туралы толыққанды айтқан. 1898 жылы Бишоп кампуста Гавай залын және Полинезия залын салдырды, олар танымал Ричардсондық роман стилінде салынған. "Пацифик коммерциялық жарнамашы" газеті бұл екі құрылысты "Гонолулудың ең сәнді ғимараттары" деп атады. Бүгінде екі зал да Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген. Гавай залында орталық галереяның үстіне ілінген папье-маше денесімен бірге толық сперма кит қаңқасы орналасқан. Қабырғалар бойында құнды коа ағашынан жасалған көрме шкафтары орналасқан; бүгінгі күні бұл ағаштың жалпы құны бастапқы Бишоп мұражайының ғимараттарынан да жоғары. Мұражайға қоғамдық көлікпен: TheBus маршруттары A, 1, 2, 7, 10 арқылы баруға болады.
Charles Reed Bishop (1822–1915), a businessman and philanthropist, co founder of the First Hawaiian Bank and Kamehameha Schools, built the museum in memory of his late wife, Princess Bernice Pauahi Bishop (1831–1884). Born into the royal family, she was the last legal heir of the Kamehameha Dynasty, which had ruled the Kingdom of Hawaii between 1810 and 1872. Bishop had originally intended the museum to house family heirlooms passed down to him through the royal lineage of his wife. Bishop hired William Tufts Brigham as the first curator of the museum; Brigham later served as director from 1898 until his retirement in 1918. The museum was built on the original boys' campus of Kamehameha Schools, an institution created at the bequest of the Princess, to benefit native Hawaiian children; she gave details in her last will and testament. In 1898, Bishop had Hawaiian Hall and Polynesian Hall built on the campus, in the popular Richardsonian Romanesque architectural style. The Pacific Commercial Advertiser newspaper dubbed these two structures as "the noblest buildings of Honolulu". Today both halls are listed on the National Register of Historic Places. Hawaiian Hall is home to a complete sperm whale skeleton, accompanied by a papier mâché body suspended above the central gallery. Along the walls are prized koa wood display cases; today this wood in total is worth more than the original Bishop Museum buildings. The museum is accessible on public transit: TheBus Routes A, 1, 2, 7, 10.
Кейінгі дамуы
1940 жылы Камехамеха мектептері Капаламадағы жаңа кампусына көшіп, мұражайдың бастапқы кампуста кеңейуіне мүмкіндік берді. Алғаш мектеп үшін салынған Бишоп залы мұражайдың қажеттілігіне бейімделді. Басқа мектеп ғимараттарының көпшілігі бұзылып, олардың орнына жаңа мұражай ғимараттары салынды. 1980 жылдардың соңына қарай Бишоп мұражайы Полинезиядағы табиғат және мәдени тарих бойынша ең ірі мекемеге айналды. 1988 жылы Касл мемориалдық ғимаратының құрылысы басталды. 1990 жылдың 13 қаңтарында ашылған Касл мемориалдық ғимаратында әлемнің түкпір-түкпірінен Бишоп мұражайына келген барлық маңызды көшпелі көрмелер орналасқан. Ричард Т. Мамия ғылыми-танымдық орталығы 2005 жылдың қараша айында есігін ашты. Бұл ғимарат балаларға білім беру орталығы ретінде жобаланған және теңіз ғылымдары, вулканология және осы саламен байланысты ғылымдарға арналған көптеген интерактивті көрмелерді қамтиды.
In 1940, Kamehameha Schools moved to its new campus in Kapālama, allowing the museum to expand at the original campus site. Bishop Hall, first built for use by the school, was adapted for museum use. Most other school structures were razed, and new museum facilities were constructed. By the late 1980s, the Bishop Museum had become the largest natural and cultural history institution in Polynesia. In 1988, construction of the Castle Memorial Building was begun. Dedicated on January 13, 1990, Castle Memorial Building houses all the major traveling exhibits that come to the Bishop Museum from institutions around the world. The Richard T. Mamiya Science Adventure Center opened in November 2005. The building is designed as a learning center for children, and includes many interactive exhibits focused on marine science, volcanology, and related sciences.
Кітапхана және мұрағат
Мұражай кітапханасы Гавайи және Тынық мұхиты аймағына қатысты кітаптардың, мерзімді басылымдардың, газеттердің және арнайы жинақтардың ең толық жиынтығына ие. Мұрағатта мұражай қызметкерлерінің Тынық мұхиты бассейнінде жүргізген кең ауқымды зерттеулерінің нәтижелері, сондай-ақ қолжазбалар, фотосуреттер, көркем туындылар, ауызша тарихтар, коммерциялық дыбыс жазбалары және карталар сақталған. Бишоп мұражайы 1891 жылғы маусымда жұртшылыққа ашылғанда, оның кітапханасы бүгінгі сурет галереясындағы бірнеше кітап сөресінен ғана тұрған. Гавайидің көптеген әйелдері, оның ішінде Бернис Пауахи Бишоп және королева Лилиуокалани, жеке құжаттарын Бишоп мұражайына тапсырды. Жинақтағы қолжазбаларға ғылыми еңбектер, шежірелік жазбалар және естелік заттар да кіреді. Кітап қоры шамамен 50 000 томнан тұрады, Гавайи және Тынық мұхитының мәдени және табиғи тарихына баса назар аударады, антропология, музыка, ботаника, энтомология және зоология салаларындағы материалдарға ерекше мән берілген. Кітапхана 18-19 ғасырлардағы Гавайиге қатысты жарияланған күнделіктерге, баяндамаларға, естеліктерге және басқа да жазбаларға қосымша қолжетімділік ұсынады.
The museum library has one of the most extensive collections of books, periodicals, newspapers and special collections concerned with Hawaiʻi and the Pacific. The archives hold the results of extensive studies done by museum staff in the Pacific Basin, as well as manuscripts, photographs, artwork, oral histories, commercial sound recordings and maps. When Bishop Museum opened to the public in June 1891, its library consisted of but a few shelves of books in what is today the Picture Gallery. Many of Hawaiʻi's royalty, including Bernice Pauahi Bishop and Queen Liliʻuokalani, deposited their personal papers at Bishop Museum. Manuscripts in the collection also include scientific papers, genealogical records, and memorabilia. The book collection consists of approximately 50,000 volumes with an emphasis on the cultural and natural history of Hawaiʻi and the Pacific, with subject strengths in anthropology, music, botany, entomology, and zoology. The library provides extra access to the collection of published diaries, narratives, memoirs, and other writings relating to 18th and 19th century Hawaiʻi.
Мекемелер
Бишоп мұражайының кампусында Джамандас Ватумулл планетарийі орналасқан. Бұл астрономиялық ғылымдарға арналған білім беру және зерттеу мекемесі және Полинезиядағы ең көне планетарий. Сондай-ақ кампуста Пауахи залы бар, онда Ж. Линсли Грессит энтомология зерттеу орталығы орналасқан, онда 14 миллионға жуық жәндіктер мен туысқан буынтұқымдылардың дайындалған үлгілері, соның ішінде 16 500-ден астам негізгі түрлері сақталған. Бұл – АҚШ-тағы энтомология жинағының үшінші, ал әлемдегі сегізінші ірі жинағы. Пауахи залы белсенді зерттеу орталығы болып табылады және көпшілікке ашық емес. Жақын жерде Паки залы орналасқан, онда Гавайи спорттық даңқ залы, мұражай кітапханасы және мұрағат орналасқан, олар көпшілікке ашық. 1992 жылы Гавайи штатының заң шығарушы органы Бишоп мұражайының бағдарламасы ретінде Гавайи биологиялық зерттеуін (HBS) құрды. HBS Гавайиде кездесетін барлық өсімдіктер мен жануарларды зерттеп, жинап, тізімдеп, олардың анықтамалық жинағын жүргізеді және сақтайды. Қазіргі уақытта оның коллекциясында 4 миллионнан астам үлгі бар. 1988 жылдан 2009 жылға дейін Бишоп мұражайы Гонолулу қаласының орталығында Гавай теңіз орталығын басқарды. Корольдік отбасыға тиесілі болған Гонолулу портының бұрынғы жеке пирсінде салынған орталық, Тынық мұхиты аймағындағы ең ірі теңіз мұражайы болды, онда Тынық мұхитындағы кит аулау және Гавайидегі пароход индустриясымен байланысты артефакттар жиналған. Гавайидің Үлкен аралында Бишоп мұражайы Эми Б. Гринвелл этноботаникалық бағын басқарады, ол Гавайидің жергілікті өсімдік өсімдіктеріне маманданған. 1920 жылдан бері Тынық мұхиты ғылым қауымдастығының (PSA) хатшылығы, сол жылы тәуелсіз аймақтық, үкіметтік емес, ғылыми ұйым ретінде құрылған, Бишоп мұражайында орналасқан. Оның мақсаты – Азия-Тынық мұхиты аймағындағы тұрақты дамуды қолдау үшін ғылым мен технологияны дамыту.
On the campus of Bishop Museum is the Jhamandas Watumull Planetarium, an educational and research facility devoted to the astronomical sciences and the oldest planetarium in Polynesia. Also on the campus is Pauahi Hall, home to the J. Linsley Gressit Center for Research in Entomology, which houses some 14 million prepared specimens of insects and related arthropods, including over 16,500 primary types. It is the third largest entomology collection in the United States and the eighth largest in the world. An active research facility, Pauahi Hall is not open to the public. Nearby is Pākī Hall, home to the Hawaii Sports Hall of Fame, a museum library and archives, which are open to the public. In 1992, the Hawaii State legislature created the Hawaii Biological Survey (HBS) as a program of the Bishop Museum. The HBS surveys, collects, inventories, studies, and maintains the reference collection of every plant and animal found in Hawaiʻi. It currently holds more than 4 million specimens in its collections. From 1988 until 2009, the Bishop Museum also administered the Hawaii Maritime Center in downtown Honolulu. Built on a former private pier of Honolulu Harbor for the royal family, the center was the premier maritime museum in the Pacific Rim with artifacts in relation to the Pacific whaling industry and the Hawaii steamship industry. On the Big Island of Hawaiʻi, the Bishop Museum administers the Amy B. H. Greenwell Ethnobotanical Garden, specializing in indigenous Hawaiian plant life. Since 1920, the Secretariat of the Pacific Science Association (PSA), founded that year as an independent regional, non governmental, scholarly organization, has been based at Bishop Museum. It seeks to advance science and technology in support of sustainable development in the Asia Pacific.
Клайд құламасы
1968 жылдан 2008 жылдың қыркүйегіне дейін Бишоп мұражайының меншігінде ең көне желкенді мұнай танкері – «Фоллс оф Клайд» болды, ол Гавайи теңіз орталығында тоқтатылған. 2007 жылдың басында кемені қауіпсіздік себептерімен және кеменің жиі қатты қисайып (майданына) түсуіне себеп болған, нашарлап бара жатқан бакті жөндеу үшін қоғамдық саяхаттардан жабылды. Теңіз сарапшылары кемені жан-жақты тексерді. 1998 мен 2008 жылдар аралығында мұражай сақтауға 2 миллион доллардан астам қаржы жұмсады. Мұражай 2008 жылдың соңына дейін кеме батып кететінін мәлімдеді, егер мәңгілік күтімге арналған қаражат жекелеген көздерден жиналмаса. 2008 жылдың 28 қыркүйегінде меншік құқығы «Фоллс оф Клайд достары» атты коммерциялық емес ұйымға берілді, олар кемені қайта жаңартуға ниетті. Сол жылдың қазан айында Бишоп мұражайы кемені сақтау үшін 600 000 доллар жинағаны үшін сыналып, оның жартысы ғана кемеге жұмсалды, ал қалғаны кеменің тұтастығына зиян келтіретін құм астына тазартуға кетті. Бұқаралық ақпарат құралдары да басқа да күмәнді шығындарға байланысты шешімдерге назар аударды.
From 1968 until September 2008, the Bishop Museum owned the Falls of Clyde, the oldest sail driven oil tanker, which was moored at the Hawaiʻi Maritime Center. In early 2007, the ship was closed to public tours for safety reasons and in order to facilitate repairs to the deteriorating tank, which frequently caused the ship to list (tilt) dramatically. Marine experts conducted a thorough inspection of the ship. Between 1998 and 2008 the museum incurred more than $2 million in preservation costs. The museum threatened to sink the ship by the end of 2008 unless private funds were raised for a perpetual care endowment. On September 28, 2008, ownership was transferred to the non profit group, Friends of Falls of Clyde, which intends to restore the ship. In October of that same year, the Bishop Museum was criticized for having raised $600,000 to preserve the ship, and spent only about half that on the ship, and that for sandblasting that was determined to damage the integrity of the vessel. The media also pointed out other questionable spending decisions.