Кіріспе

Ирландияның Дублин және Майо қалаларындағы мәдени мекеме. Ирландияның Ұлттық мұражайы (Ard Mhúsaem na hÉireann) – ұлттық және халықаралық археологияның, ирланд тарихының, ирланд өнерінің, мәдениетінің және табиғи тарихының маңызды орын алатын Ирландияның басты мұражай мекемесі. Оның Дублинде үш бөлімшесі бар: Кильдар көшесі мен Меррион алаңында орналасқан археология және табиғи тарих мұражайлары, бұрынғы Коллинз казармасындағы сәндік өнер және тарих бөлімшесі, сондай-ақ Майо округіндегі Ауылдық өмір мұражайы.

Алдыңғылар

Ирландияның Ұлттық мұражайы XVIII және XIX ғасырлардағы Дублиннің бірқатар мәдени мекемелерінің, оның ішінде ең алдымен Корольдік Дублин қоғамы (RDS) және Корольдік Ирландия академиясының (RIA) жинақтарының бірігуінен туындады. Жинақтардың ең алғашқы бөліктері көбінесе геологиялық және минералогиялық үлгілерден тұрды, оларды RDS Ирландияда осындай ресурстар туралы білімді және оларды пайдалануды жақсарту мақсатында жинақтаған. Музейлік жинақтардың құрылуының бастауы 1792 жылы Натанаэль Готфрид Леске жинағын сатып алумен байланысты деп саналады. RDS мұражайының алғашқы нысандарының бірі Хокинс көшесіндегі үй болды, онда Леске кабинеті құймалар мен бюстер жинағымен бірге қойылды. Бұл көрме жұртшылыққа дүйсенбі, сәрсенбі және жұма күндері сағат 12:00-ден 15:00-ге дейін ашық болды. Көрмеден өзге, лекция залы, зертхана және кітапхана да болды. 1815 жылы мұражай Leinster House-қа көшірілді, оны RDS 3-ші Лейнстер герцогынан сатып алған. Мұнда Леске кабинеті минералогия және геология профессоры Чарльз Льюис Гесктің жаңадан қосылған жинақтарымен бірге көрсетіле берді, сондай-ақ түрлі қызықты заттар мен Ирландия аралының минералдары мен геологиялық үлгілерінен тұратын Hibernicum да қойылды.

Атауы және жаңа ғимараты

Гиеске алғаш рет 1832 жылы музейді "Ирландияның Ұлттық мұражайы" деп атады, ол энтомология және орнитология үлгілерінің каталогында көрсетілген. 1833 жылы Гиеске қайтыс болғаннан кейін, 1834 жылы Джон Скоулер куратор болып тағайындалды. Осы кезеңде жинақтар аптасына екі күн сағат 12-ден 15:00-ге дейін, ал студенттерге кез келген уақытта ашық болды. Осы уақытқа қарай жаңа мұражайдың қажеттілігі аса маңызды деп есептелді. Бұл Меррион көшесінде қазіргі Табиғат тарихы мұражайы орналасқан ғимараттың салынуына әкелді. Музейдің жоспарланған кеңейтілуі мен дамуына байланысты Скоулер RDS-ге куратор немесе директорды жұмысқа алуды ұсынды. Осының нәтижесінде 1851 жылы Александр Карте тағайындалды. Карте жинақтарды жаңартты және қайта ұйымдастырды, сондай-ақ сэр Фрэнсис МакКлинтоктан, сэр Уильям Уайльдтан және сэр Ричард Гриффиттен түсетін түсімдерді бақылады. RIA және RDS жинақтары Кильдер көшесіндегі мұражайдың археология және тарих бөлімінің негізін құрады. Бұл орын 1890 жылы сэр Томас Ньюэнхам Дине және оның ұлы Томас Манли Дине жобалаған ғимаратта Дублин ғылым және өнер мұражайы ретінде ашылды. 1922 жылға дейін мұражай кешеніне қазір Оирехтасқа жайғасқан Лайнстер үйі де кірді.

Тәуелсіздік алғаннан кейін

Музей 20 ғасырдың соңына дейін Килдар көшесі мен Меррион алаңындағы ғимараттарда жұмыс істеді, содан кейін Коллинз казармасы мен Каунти-Майодағы жобаларға көшті. 1975 жылдан бастап, көрермендерге ұсынылған коллекциялар былай сипатталды: "Негізгі: Ирландияның ежелгі ескерткіштері мен тарихы, қолданбалы өнер (сурет және мүсіннен басқа), табиғат тарихы (ботаникадан басқа), сондай-ақ: Египет, грек және римнің ежелгі ескерткіштері, Қашық Шығыс өнері мен керамикасы, этнография және зоология". Бұған қоса, көрмеге қойылмаған халық шаруашылығы материалдарынан тұратын қосымша коллекция да болды. Музей коллекцияның жекелеген бөліктеріне, археологиялық жаңалықтарға және музейдің рөліне арналған бір томдық еңбектерді жариялады.

Археология

Ирландияның Ұлттық мұражайы – Кильдер көшесіндегі археология бөлімінде Ирландияның тарихқа дейінгі кезеңдері, оның ішінде алтынмен жасалған ерте туындылар, шіркеу қазыналары және викингтер мен орта ғасырлық кезеңдерге қатысты заттар қойылған. «Патшалық және құрбандық» көрмесінде жақсы сақталған батпақ денелері мен Ралаган адамы бар. Мысыр, Кипр және Рим әлемінен әкелінген заттардың арнайы көрмелері ұйымдастырылады, сондай-ақ уақыт-уақытпен арнайы көрмелер де өткізіледі. Бұл бөлімде Ирландиядағы ерте орта ғасырлық кельт металл өнерінің танымал үлгілері, мысалы, Ардаг шарап тостағаны, Тара брошы және Дерринафлан қазынасы қойылған. Тарихқа дейінгі туындылардың ішінде темір дәуіріндегі Бройтер алтыны және 50-ден астам алтын лунула (барлығы көрмеге қойылмаған) және басқа да қола дәуірінің әшекейлері бар. Осы заттардың көпшілігі 19 ғасырда кедей адамдар немесе ауыл шаруашылығы жұмысшылары тапқан, себебі халық санының өсуіне байланысты орта ғасырдан бері қол тигізбеген жерлер өңделген. Расында, Корольдік Ирланд академиясының Джордж Петри және Ирландия Корольдік антикварлар қоғамының ойлы өкілдері араласпаса, металл бұйымдардың көпшілігі материалдық құндылығы үшін балқытылып кеткен болар еді, олардың күш-жігеріне қарамастан мұндай жағдай жиі орын алған. Қазіргі ирландтар өз тарихына көбірек мән береді, бұл Ирландияның батпақты Псалтирінің мысалында көрінеді, ол 2006 жылдың шілдесінде бір епті машина операторы тапқан және хабарлаған. Мұражайда Тентдинебу есімді египеттік әйелдің мумиясы сақталған.

Декоративтік өнер және тарих

Ирландияның ұлттық мұражайы – Декоративтік өнер және тарих, оның ішінде Ирландия еркін мемлекетінің Ұлы мөрі, 1922 жылы Майкл Коллинз атымен аталатын бұрынғы әскери казарма, үлкен Коллинз казармасы аумағында сақталатын коллекцияның бір бөлігі. 1997 жылы ашылған бұл орында мұражайдың әкімшілік орталығы, дүкен және кофехана орналасқан. Бұл бөлімде жиһаз, күміс, керамика және шыны ыдыстар, сондай-ақ халықтық тұрмыс пен киім-кешек үлгілері, ақша және қару-жарақтар қойылған. 1300 жылға жуық жасалған қытайлық фарфор вазасы – Фонтилл вазасы, осы жердің ерекшелігі болып табылады. «Саясаткерлер мен басшылар» көрмесінде 1550 жылдан қазіргі уақытқа дейінгі Ирландияның әскери тарихын көрсететін әскери заттар мен естеліктер ұсынылған. Арнайы көрмелер үнемі ұйымдастырылады; мысалы, 2007 жылдың жазында алты ирландтық биік крестің көшірмелері халықаралық деңгейде көрсетілді.

Табиғи тарих мұражайы

Ұлттық музейдің құрамына кіретін Табиғи тарих мұражайы, көбінесе дербес мұражай деп есептелсе де, Дублин қаласындағы Меррион көшесінде орналасқан. Мұражайда әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген жануарлардың түрлерінің үлгілері сақталған. Жергілікті тұрғындар оны "Өлі зообақ" деп те атайды. Оның коллекциясы және Виктория дәуіріндегі архитектуралық стилі 20 ғасырдың басынан бері көп өзгерген жоқ.

Ауылдағы өмір

Ауыл өмірі – мұражайдың ең соңғы ашылған бөлімі. Ол Майо округіндегі Каслбар қаласынан шығысқа қарай сегіз шақырым жерде, N5 тас жолының бойында, Турлоу ауылының жанында орналасқан және 2001 жылы ашылды. Мұражай 19-ғасырдың ортасынан 20-ғасырдың ортасына дейінгі қарапайым өмірге арналған, көптеген экспонаттар 1930 жылдардағы Ирландияның ауылдық аймақтарынан әкелінген. Мұнда үй шаруалығы, табиғи орта, қауымдастықтар және өзгерістерге ықпал ететін күштер туралы көрмелер бар.

Ұйым

Мұражайды директорлар кеңесі басқарады, оның екеуі Корольдік Ирланд академиясымен, ал біреуі Корольдік Дублин қоғамымен ұсынылады, екеуі де осы мекемеге зор үлес қосқан; қалғандары тиісті министр тағайындайды. Мұражайдың күнделікті жұмысын директор басқарады, оның төменінде Коллекциялар және оқыту басшысы мен Операциялар басшысы орналасқан. Коллекциялар және оқыту басшысына Көне заттар сақтаушысы, Өнер және өнеркәсіп сақтаушысы, Табиғи тарих сақтаушысы, Халықтық өнер сақтаушысы, Тіркеуші, сондай-ақ Консервация, Білім беру, Дизайн және Фотосурет бөлімдерінің басшылары есеп береді. Операциялар бөлімінде Мекеме, Адам ресурстары, Қаржы, Корпоративтік істер, Маркетинг, Коммерциялық даму және Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар басшылары қызмет етеді.

Дау

Музей 1897 жылы Нигерияның Бенин қаласынан алынған Бенин бронзаларының көптеген сақтаушыларының бірі. Ол оларды бастапқы орнына, Бенин қаласына қайтару бойынша шаралар қабылдайтынын растады.

Таңдалған сілтемелер

Патрик Денис О'Доннеллдің "Ирландия казармаларының қысқаша тарихы", "An Cosantóir" (Ирландия қорғаныс күштерінің журналы), 1969–1973 жылдар. Патрик Денис О'Доннеллдің "Дублиннің Коллинз казармасының жылдар бойғы тарихы", "Hollybough" журналы, 1994 жылғы желтоқсан. Майрид Данлевидің "Дублин казармасы – Коллинз казармасының қысқаша тарихы", Ирландияның Ұлттық мұражайы, 2002 жыл (көбінесе П.Д. О'Доннеллдің еңбегіне негізделген, алғы сөз бен алғыбаста көрсетілген).