Кіріспе

Вашингтондағы табиғи тарих мұражайы, Вашингтондағы музей. Ұлттық табиғи тарих мұражайы (NMNH) – Смитсонов институтының басқаруындағы, АҚШ-тың Вашингтон қаласындағы Ұлттық алаңда орналасқан табиғи тарих мұражайы. Кіру тегін және жылына 364 күн ашық. 2023 жылы 4,4 миллион келушіні қабылдап, АҚШ-тағы ең көп келушілерді тартатын екінші мұражай атанды. 1910 жылы ашылған Ұлттық алаңдағы мұражай ұлттық коллекцияларды және зерттеу орталықтарын орналастыру үшін арнайы салынған алғашқы Смитсонов ғимараты болды. Негізгі ғимараттың жалпы ауданы – көрме және қоғамдық кеңістіктерді қамтиды, онда 1000-нан астам қызметкер жұмыс істейді. Мұражайда өсімдіктер, жануарлар, қазбалар, минералдар, тау жыныстары, метеориттер, адам дене қалдықтары және адам мәдениетінің артефакттарынан тұратын, әлемдегі ең ірі табиғи тарих коллекциясы жинақталған. Бұдан өзге, мұражайда табиғи және мәдени тарихты зерттеумен шұғылданатын 185 кәсіби табиғаттану ғалымы жұмыс істейді – бұл әлемдегі осы саладағы ең ірі ғалымдар тобы.

18461911 жыл

Америка Құрама Штаттарының Ұлттық мұражайы 1846 жылы Смитсондар институтының құрамында құрылды. Мұражай бастапқыда Смитсондар институтының ғимаратында орналасқан, ол қазір Смитсондар қамалы деп белгілі. 1858 жылы ресми көрме залы ашылды. Жиынтықтардың өсуі жаңа ғимарат, Ұлттық мұражай ғимаратының (қазіргі Өнер және өнеркәсіп ғимараты) салынуына әкелді. Ол сол кездегі үлкен аумақты алып, бар болғаны 15 айда 310 000 долларға салынды. 1881 жылдың наурыз айында ашылды. Конгресс 1902 жылдың 28 маусымында жаңа ғимарат салуға рұқсат берді. 1903 жылдың 29 қаңтарында Конгресс мүшелері мен Смитсондар институтының регенттер кеңесінің өкілдерінен құралған арнайы комитет Конгреске бастапқы жоспардан әлдеқайда ірі құрылысты қаржыландыру туралы өтінішпен баяндама ұсынды. Құрылысты жобалау үшін Hornblower & Marshall архитектура фирмасы таңдалды. Табиғат тарихы ғимараты (алғашқыда Ұлттық табиғат тарихы мұражайы деп аталған) Смитсондар институтына жинақтар мен зерттеулер үшін кеңірек орын беру мақсатында 1910 жылдың 17 наурызында жұртшылыққа есігін ашты. Ғимарат толыққанды 1911 жылдың маусым айында аяқталды. Құрылыс құны 3,5 миллион долларды құрады (2012 жылғы инфляцияға сәйкес шамамен 85 миллион доллар). Неоклассикалық стильдегі ғимарат 1901 жылғы Макмиллан комиссиясының жоспары аясында Ұлттық алаңның солтүстік жағында салынған алғашқы құрылым болды. Смитсондар институтының табиғат тарихы жинағынан өзге, ол американдық тарих, өнер және мәдениет жинақтарын да қамтыды.

1981-2003 жылдар

1981 және 2003 жылдар аралығында Ұлттық табиғи тарих мұражайында 11 тұрақты және міндетін атқарушы директор болды. 1990 және 2002 жылдар аралығында ғана алты директор қызмет етті. Директорлардың ауысуы жоғары болды, себебі мұражай директорларының көңілі қаржыландырудың төмен деңгейінен және Смитсоновтың мұражайдың миссиясын нақты анықтай алмауынан қалды. Роберт В. Фри 1996 жылы мұражай директоры болып тағайындалды. Фридің қызмет ету кезеңінде Смитсонов тарихындағы ең ірі қайырымдалықтың бірі жасалды. Кеннет Э. Беринг 1997 жылы мұражайды жаңғыртуға 20 миллион доллар сыйлады. Фри 2001 жылы мұражайдың ғылыми зерттеу бағдарламаларын қайта ұйымдастыру мәселесінде Смитсонов басшылығымен келіспегендіктен отставкаға кетті. Смитсонов институтының проректоры (ол барлық ғылым және зерттеу бағдарламаларын қадағалаған) Дж. Деннис О'Коннор 2001 жылдың 25 шілдесінде мұражай директорының міндетін атқарушы болып тағайындалды. Сегіз айдан кейін О'Коннор Мэриленд университетінің зерттеу жөніндегі вице-президенті және аспирантура деканы лауазымына өтті. 2002 жылдың маусым айында Ұлттық табиғи тарих мұражайының уақытша директоры болып палеонтолог Дуглас Эрвин тағайындалды.

2003-2007 жылдар

2003 жылдың қаңтар айында Смитсоновский институты Колумбиялық Кристиан Сампердің (Колумбия және АҚШ-тың қос азаматтығын иеленетін) 2004 жылы Сант Мұхиттар залы үшін 60 миллион доллар алғанын, ал Tiffany & Co. компаниясынан Ұлттық асыл тастар жинағы үшін асыл тастар сатып алуға 1 миллион доллар сыйлық алғанын хабарлады. 2007 жылдың 25 наурызында Смитсоновский институтының директоры және ұйымның ең жоғары дәрежелі тағайындалған лауазым иесі Лоренс М. Смолл, жомарт шығындар туралы жария болған хабарлардан кейін күрт отставкаға кетті.

2007-2012 жылдар

2007 жылдың 27 наурызында Сэмпер Смитсоний институтының хатшысы міндетін атқарушы болып тағайындалды. Оклахома университетінің бұрынғы канцлері Пол Г. Риссер 29 наурызда Табиғи тарих мұражайының директоры міндетін атқарушы болып тағайындалды. 2007 жылдың мамыр айында Ұлттық табиғи тарих мұражайының көрмелеріне жауапты бұрынғы директоры Роберт Салливан, Сэмпер мен Смитсоний институтының ғылым жөніндегі орынбасары Дэвид Эванс (Сэмпердің жетекшісі) «Арктика: Қызық әрекет ететін дос» көрмесіне «соңғы минуттағы» өзгерістер енгізуді бұйырды деп айыптады. Бұл өзгерістердің мақсаты – жаһандық жылыну мәселесін талқылауда адамның ролін азайту және жаһандық жылынуды бастапқыда көрсетілгеннен гөрі көбірек күмәнді ету болған. Сэмпер өзгерістерге қатысты ғылыми қарсылықтарды білмейтінін және Смитсоний институтына өзгерістер енгізу үшін ешқандай саяси қысым көрсетілмегенін мәлімдеді. 2007 жылдың қарашасында The Washington Post газеті Ішкі істер министрлігі, NASA, Ұлттық мұхитты зерттеу және атмосфера басқармасы (NOAA) және Ұлттық ғылым қоры ғалымдарынан құралған ведомствоаралық топ Сэмпердің жоққа шығаруына қарамастан, музейдің «Конгресс мүшелері мен Буш әкімшілігіндегі жаһандық жылынуға күмәмен қараушылардың сыныптарынан қашу үшін әрекет еткеніне» сенгенін хабарлады. 2008 жылдың 22 қаңтарында Риссер Оклахома университетіндегі лауазымына оралу үшін мұражай директоры міндетін атқарушы қызметінен кетті. Сол кезде жаңа директоры тағайындалмады. Алты аптадан кейін Смитсоний институтының регенттері Джорджия Технологиялық институтының президенті Г. Уэйн Клаунды жаңа хатшы етіп таңдады. Сэмпер Ұлттық табиғи тарих мұражайының директоры лауазымына қайта оралу үшін қызметтен бас тартты. 2008 жылдың маусым айында Виктория және Роджер Сант отбасы мұражайдағы жаңа Океан залын салуға 15 миллион доллар сыйлық ретінде берді. Музей 2009 жылдың тамызында «Үміт алмасын» сатып алғанының 50 жылдығын атап өтіп, осы асыл тасқа жеке көрме және жаңа орын берді. 2010 жылдың наурыз айында музей 21 миллион долларға соққан адам эволюциясы залын ашты. 2012 жылдың қаңтарында Сэмпер Ұлттық табиғи тарих мұражайынан кетіп, Жабайы табиғатты сақтау қоғамының президенті және бас атқарушы директоры болады деп мәлімдеді. Екі айдан кейін музей динозаврлар залын жаңартуға 35 миллион долларлық сыйлық алғанын хабарлады, ал бір айдан кейін Сант отбасы директор лауазымын қаржыландыру үшін тағы 10 миллион доллар берді. 2012 жылдың 25 шілдесінде Денвер табиғат және ғылым мұражайының зерттеу және коллекциялар вице-президенті Кирк Джонсон 2012 жылдың 29 қазанынан бастап Сэмпердің орнын басатыны белгілі болды. 2013 жылға қарай Сант директоры ретінде Джонсон 460 қызметкері және 68 миллион долларлық бюджеті бар мұражайға жетекшілік етті. 2021 жылы төрт жылдық стратегиялық жоспар жарияланды. Музейдің Mall ғимараты 2023 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.

Зерттеу және жинақтар

Музейдегі зерттеулер жеті бөлімге бөлінеді: антропология, ботаника, энтомология, омыртқасыз жануарлар зоологиясы, минералды ғылымдар, палеобиология, омыртқалы жануарлар зоологиясы. Смитсонов институты артефакттар мен үлгілердің саны шамамен 146 миллионға жетеді дейді. Нақтырақ айтқанда, коллекцияға 30 миллион жәндік, мұражай гербарийінде сақталған 4,5 миллион өсімдік және сұйықтыққа толы ыдыстарда сақталған 7 миллион балық кіреді. Ұлттық қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушылар жинағы 1970 жылы 190 000 үлгіден 2020 жылы 580 000-нан астам үлгіге дейін үш есеге артты. 2 миллион мәдени артефакттың 400 000-ы Ұлттық антропологиялық мұрағатта сақталған фотосуреттер. Осының салдарынан, жыл сайын шамамен 3,5 миллион үлгі қарызға беріледі. Басқа да нысандарға Флорида штатының Форт-Пирс қаласындағы теңіз ғылым орталығы және Белиз, Аляска және Кениядағы далалық станциялар кіреді. Мұражайда сақталған құстардың, бауырымен жорғалаушылардың және сүтқоректілердің миллионға жуық үлгілерін АҚШ Геологиялық қызметінің Биологиялық зерттеу бөлімі сақтап келеді. Бұл бөлім 1885 жылы Ауыл шаруашылығы департаментінің экономикалық орнитология бөлімшесі ретінде құрылған. Кларенс Бёрдсей және Клинтон Харт Мерриам осы ұйымда жұмыс істеген. 2018 жылдың ақпан айынан бастап бөлімнің қаржыландырылуы қысқартылуы жоспарлануда, ал коллекцияның тағдыры әлі белгісіз.

Геология, асыл тастар және минералдар залы

Ұлттық асыл тастар мен минералдар жинағы – әлемдегі осындай жинақтардың ең маңыздыларының бірі. Қазіргі уақытта жинақта 15 000-нан астам жеке асыл тастар, сондай-ақ 350 000 минерал және 300 000 тау жынысы мен кен үлгілері бар. Сонымен қатар, Смитсонияның Ұлттық асыл тастар мен минералдар жинағында шамамен 45 000 метеорит үлгісі сақталған, оның ішінде белгілі барлық метеорит түрлерінің мысалдары бар, және ол әлемдегі ең толық жинақтардың бірі деп есептеледі. Жинақ Табиғи тарих мұражайындағы көптеген галереялардың бірі – Джанет Анненберг Хукердің геология, асыл тастар және минералдар залында көрсетілген. Хукерден басқа, коллекцияға үлкен үлес қосқандардың ішінде Бруклин көпірін салған Вашингтон Ройблинг (16 000 үлгі), Фредерик А. Канфилд (9 000 үлгі) және Исаак Ли (1312 асыл тас пен минералдан тұратын мұражай жинағының негізін қалаушы) бар.

Адамзат пайда болу залы

Дэвид Х. Кохтың адам тегі залы 2010 жылдың 17 наурызында ашылды, бұл музейдің 100 жылдық мерекесін белгіледі. Зал 20,7 миллион долларлық көрмеге 15 миллион доллар үлесін қосқан Дэвид Х. Кохтың құрметіне аталған. Зал "адам тегін ашу мен түсінуге" арналған және көрме алаңын құрайды. Бұл көрмеде 76 адамның бас сүйектері бар, олардың әрқайсысы әртүрлі түрге жатады және миллиондаған жылдар бойы бөлініп жатыр. Бұл түрлердің әрқайсысы – адам, олардың барлығы "Homo" туысына жатады. Бұл галереяда кездесетін бір түр – 200 000–700 000 жыл бұрын өмір сүрген Homo heidelbergensis. Сонымен қатар, шамамен 17 000 жыл бұрын жойылып кеткен Homo floresiensis түрінің әйел бас сүйегі де бар. "Әлемді өзгерту" галереясы климаттың өзгеруі және адамның әлемге тигізетін әсеріне қатысты мәселелерге арналған. Залдың негізгі идеясы – "Адам болу дегеніміз не?", ол тік жүру, үлкен ми және символдық ойлау сияқты адам эволюциясының маңызды кезеңдеріне назар аударады. Сондай-ақ, Смитсонов институтының Шығыс Африкадағы геологиялық және климаттық өзгерістер туралы маңызды зерттеулері, олар адам эволюциясының маңызды кезеңдерінде болған, жарық көреді. Көрмеде нағыз неоандерталь қазбасы және танымал палеосуретші Джон Гурч жасаған көшірмелер көрсетілген. Көрме адамның қызметінен туындаған жаһандық жылудың маңыздылығын азайтып көрсеткені үшін сынға ұшырады. Көрмеге қосымша веб-сайт та бар, онда осы саладағы зерттеулерден тікелей алынған күнделіктер мен подкасттар ұсынылады. "Адам болу дегеніміз не?" атты кітапты мұражайшы Ричард (Рик) Поттс және Кристофер Слоан жазды. Көрменің дизайнын Reich + Petch компаниясы жасады.

Терең уақыт көрмесі / Фоссиль залы

Динозаврлар залында қаңқалар мен құйма үлгілер бар, соның ішінде Тираннозавр рексінің Трицератопқа қараған құймасы бар. Бұл трицератопс экспонаты сканерлеу және цифрлық технологияларды пайдалану арқылы жасалған, виртуалды қозғалыстағы алғашқы нақты динозавр қаңқасын көрсетеді. Бұл коллекция 46 «толық және маңызды үлгіден» тұрады. 2012 жылдың мамыр айында миллиардер Дэвид Х. Кох 30 жылдық динозаврлар залын 45 миллион долларға жаңартуға 35 миллион доллар сыйлады. Зал 2014 жылдың сәуірінде жабылып, 2019 жылдың маусымында қайта ашылды. 2013 жылдың маусымында Смитсоновский институты АҚШ Армиясының Инженерлік корпусына тиесілі Тираннозавр рекс қаңқасын 50 жылға жалға алды. Бұл мұражайда көрсетілген алғашқы Т. рекс қаңқасы, осыған дейін тек бас сүйегінің құймасы ғана болған. 1988 жылы Монтана штатындағы Чарльз М. Рассел ұлттық жабайы табиғат қорығындағы Корпусқа тиесілі жерде табылған бұл үлгі «Ванкель» немесе «Шайтан» рекс деп белгілі. Ол содан бері қазба жұмысына көмектескен Монтана штатының Бозман қаласындағы Роки таулары мұражайында қойылған. Оның ашылуы 2013 жылдың 16 қазанында Ұлттық қазбалар күнінде Табиғи тарих мұражайында өтуі тиіс еді және 2014 жылдың көктемінде динозаврлар залының жөндеуге жабылуына дейін көрсетілуі жоспарланған. 11 метрлік қаңқа 2019 жылы қайта ашылғаннан бері динозаврлар залының орталық бөлігі болып табылады. Роки таулары мұражайында (қаңқаға иелік етпеген, бірақ оны сақтаған) оннан астам Т. рекс үлгілері бар, оның ішінде сексен пайызға жуығы толық. АҚШ-та тек алты мұражайда ғана Т. рекс қаңқасы бар. Роки таулары мұражайы Смитсоновский институтының серіктес мұражайы болып табылады және Смитсоновский институтында көрсету үшін Т. рекс табуға уәде берген. Т. рекс «Рекс бөлмесінде» көрсетілді, ал мамандар консервациялық бағалау жүргізді және Смитсоновский институтының цифрлық бағдарламасы зерттеу үшін 3D модель жасау мақсатында әрбір сүйекті сканерледі. 2019 жылы ашылған жаңа қазбалар залының орталық бөлігі – Ұлттың Т. рексі.

Сүтқоректілер залы

Беринг сүтқоректілер залы Райх + Петч жобалаған. Сүтқоректілердің экспонаттары минималды ортада қазіргі заманғы өнер туындылары ретінде ұсынылады. Келушілер сүтқоректілердің әртүрлі жағдайларға бейімделу эволюциясын зерттейді және соңында өздерінің де сүтқоректі екенін түсінеді. Мұражайда әлемдегі омыртқалы жануарлардың ең ірі коллекциясы бар, ол ең жақын бәсекелесінен шамамен екі есе үлкен, соның ішінде 19-шы және 20-шы ғасырдың басындағы маңызды коллекциялар да бар. Бұл коллекцияны С. Харт Мерриам және АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті (кейіннен Ішкі істер департаменті) бастады, және 1890-1930 жылдары кеңейтілді.

Жәндіктер зоопаркы

О. Оркин жәндіктер зообағында тірі жәндіктер мен жәндіктер және энтомологтар туралы көрмелер ұсынылады. Әртүрлі ортада тіршілік ететін жәндіктердің түрлерін және олардың тұщы су тоғанына, үйге, мангр батпағына, шөлге және жаңбырлы орманға қалай бейімделгенін көрсету үшін әртүрлі жағдайлар жасалған. Зообақтың демеушісі – зиянкестермен күресу компаниясы Оркин.

Океан залы

Сант Оушен залы 2008 жылдың 27 қыркүйегінде ашылды және 1910 жылы ашылғаннан бері мұражайдың ең ірі жаңартылуы болып табылады. Залда мұражайдың жалпы коллекциясынан – әлемдегі ең ірісінен – алынған 674 теңіз үлгісі мен модельдері бар, оның ішінде 80 миллионнан астам экспонат сақталған. Бұл зал Роджер Сант отбасының құрметіне аталған, олар жаңа зал мен басқа да бағдарламаларды қаржыландыруға 15 миллион доллар сыйлық ретінде берді. Коллекцияға мыналар кіреді: Солтүстік Атлантикалық киті, алып Арыстан жүзімшесінің медузасының моделі, аквариум, залдың ортасында көрсетілген бір ұрғашы алып кальмар және одан бөлек көрсетілген бір еркегі, ересек целенотерат және Базилозавр. Мұражай Смитсониялық мұхит порталын да ұсынады – бұл мұражайдың зерттеулерінен, коллекцияларынан және Сант Оушен залынан тұрақты түрде жаңарып отыратын, түпнұсқа контентті, сондай-ақ 20-дан астам серіктес ұйым ұсынған контентті қамтитын қосымша веб-сайт. Олардың ішінде: Архив, Теңіз тіршілігінің санағы, Мұхит көшбасшылығы консорциумы, Тіршілік энциклопедиясы, INDUCT, Монтерей шығанағы аквариумы, Монтерей шығанағы аквариумының ғылыми-зерттеу институты, National Geographic, NOAA, Жаңа Англия аквариумы, Ocean Conservancy, Oceania, Pew Charitable Trusts, Sea Web, «Теңізді сақтайық» қоры, Scrips океанография институты, Вудс Хол океанография институты және Дүниежүзілік теңіз мұрасы бағдарламасы.

Африка дауыстары

Бұл көрме және оған байланысты веб-сайт Африка халықтары мен мәдениеттерінің отбасы, еңбек, қоғам және табиғи орта салаларындағы әртүрлілігін, дамуын және әлемдік ықпалын уақыт өте келе зерттейді.

Көппірлер + өсімдіктер: эволюциядағы серіктестер

"Көбелектер + өсімдіктер" – тірі көбелектер павильоны, ол "көргендерге көбелектер және басқа жануарлардың өз өсімдік серіктестерімен бірге ондаған миллион жылдар бойы қалай дамып, бейімделіп, түрленгенін көруге мүмкіндік береді".

Батыс мәдениеттер залы

Бұл зал батыс әлемінің әртүрлі мәдениеттерінен – солтүстік Ирактан, ежелгі Египеттен, Грекия мен Римнен – алынған мысалдарды және Италия мұздығында табылған мыс дәуірінің мумиясы – жақындағы жаңа ашылуды көрсетеді. Глобалды вулканизм бағдарламасы Минералды ғылымдар бөлімінде орналасқан. Мұражай Смитсоний серіктестері арқылы 8-12 жастағы балалар үшін жиі түндеу шараларын ұйымдастырады.

Бейрд аудиториясы

Ғимараттың ротондасының астында Смитсонов институтының екінші хатшысы Спенсер Фуллертон Бейрдтің құрметіне аталған Бейрд аудиториясы орналасқан. Бейрд аудиториясы 1909 жылы Рафаэль Гуаставино, кішінің басшылығымен R. Гуаставино компаниясы салып аяқтады, құрылыста каталондық плиткалы күмбез қолданылды. Американдық архитекторлар институты Бейрд аудиториясын музейдің "ең ұлы ішкі кеңістігі" деп атайды. Архитектура ғылымының докторы Джон Оксендорфтың сөзіне қарағанда, Гуаставино компаниясының плиткамен салған Бейрд аудиториясының "ерекше геометриясы" "90 фут (27 метр) көлемді, акустикалық плиткадан жасалған таңғажайып, көлденең күмбезді қамтиды, және мұндай құрылысты плиткалық күмбездерді салуда ондаған жылдық тәжірибесі бар компания ғана іске асыра алатын".

Бейрд аудиториясы

Бейрд аудиториясының ұзақ тарихы бар. Бейрд 1920 жылғы 26 сәуірде спиральды тұмандықтар және ғаламның мөлшері тақырыбындағы астрономиялық 'Ұлы тартыс' немесе 'Шаплі–Кертис тартысы' өткен орын болды. Мерл Трэвис 1976 жылғы 23 қазанда Бейрд аудиториясында кантри гитара музыкасымен концерт берді. 1977 жылдың ақпан айының басында Мэдди Уотерс Смитсонов институтының сахналық өнер бөлімі ұйымдастырған блюз сериясы аясында Бейрдте өнер көрсетті.

Танымал мәдениетте

Музейдің сыртқы пішіні 1992 жылы Sierra On Line компаниясының "Leyendecker мұражайы" ойынында үлгі ретінде пайдаланылды. 2008 жылғы Fallout 3 видео ойынында мұражайдағы қираған көрме гүлдер құрған цивилизацияның Underworld әлеміне кіреберіс қызметін атқарады. 2008 жылғы Get Smart фильмінде, CONTROL атты құпия тыңшы ұйымы Ұлттық табиғи тарих мұражайының астында орналасқан. 20th Century Fox компаниясының 2009 жылғы Night at the Museum: Battle of the Smithsonian фильміндегі тірі сегізқұбыршаққа Ұлттық табиғи тарих мұражайындағы алып кальмар шабыт берді. Музейдің бір нұсқасы 2019 жылғы үшінші тұлғадан ату ойыны The Division 2-де жартылай зерттелетін орын және карантинге алынған аймақтардың бірі ретінде бейнеленген. Музейдің суреті 2021 жылы Inside Job анимациялық комедиясының бір бөлімінде пайда болды.