Кіріспе
Американдық компьютер ғалымы және педагог (1928 жылы туған)
Томас Юджин Курц (1928 жылғы 22 ақпанда туған) – зейнеткер математика профессоры және компьютер ғалымы, ол әріптесі Джон Г. Кеменімен бірге Дартмут колледжінде уақытты бөлісу жүйесін енгізу арқылы студенттерге кітапхана кітаптарындай еркін қолжетімді компьютерлер жасаудың революциялық идеясын іске қосты. Компьютермен сарапшы емес пайдаланушылардың өзара әрекеттесуіне мүмкіндік беру мақсатында ол 1963-1964 жылдары BASIC бағдарламалау тілін (Beginners All-purpose Symbolic Instruction Code) және Дартмут уақытты бөлісу жүйесін бірлесіп әзірледі. Иллинойс штатының Оук-Парк қаласында туған Курц 1950 жылы Нокс колледжін бітіріп, 1956 жылы Принстон университетінде докторлық диссертациясын қорғады, онда оның ғылыми жетекшісі Джон Туки болды. Сол жылы ол Дартмут колледжінің математика кафедрасына қабылданып, статистика және сандық талдау пәндерін оқытты. 1983 жылы Курц пен Кемень True BASIC, Inc. атты компанияны құрды, ол BASIC тілінің жаңартылған нұсқасы – True BASIC-тің таңдаулы сатуын жүзеге асырды. Курц сонымен қатар EDUCOM кеңесінің төрағасы және мүшесі, NERComP мүшесі және төрағасы, сондай-ақ Президенттің ғылыми кеңесшілер комитетінің Пирс тобында қызмет етті. Курц CONDUIT жобасының және CCUC оқу процесіндегі есептеулер жөніндегі конференцияларының басқару комитеттерінде де жұмыс істеді. 1974 жылы Америкалық ақпараттық өңдеу қоғамы Курц пен Кеменге BASIC және уақытты бөлісу бойынша жұмыстары үшін Ұлттық компьютерлік конференцияда сыйлық берді. 1991 жылы Компьютер қоғамы Курцты IEEE Компьютерлік пионер сыйлығымен марапаттады, ал 1994 жылы ол Компьютерлік машиналар қауымдастығының құрметті мүшесі болып сайланды.
Ерте өмір және білім
1951 жылы Курцтың есептеу техникасымен алғашқы тәжірибесі Лос-Анджелестегі Калифорния университетінің сандық талдау институтының жазғы сессиясында болды. Одан бері ол сандық талдау, статистика және компьютерлік ғылым саласына қызығушылық танытты. 1950 жылы математика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алып, 1956 жылы 28 жасында Принстон университетінен докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы математикалық статистикадағы көптеген салыстырулар мәселесіне арналған еді. 1975-1978 жылдары академиялық есептеулер кеңсесінің директоры болды. 1980 жылдан 1988 жылға дейін Курц Дартмут университетінің компьютерлік және ақпараттық жүйелер бағдарламасын басқарды. Бұл бағдарлама өнеркәсіп үшін ақпараттық жүйе (АЖ) саласындағы көшбасшыларды дайындауға бағытталған инновациялық көп салалы магистратура бағдарламасы болды. Кейіннен Курц математика профессоры ретінде толық уақыт оқытуға қайта оралды, статистика және компьютерлік ғылымға ерекше назар аударды.
ТАҢДЫРЫЛЫҚ
Дартмут уақытты бөлісу жүйесінің бір бөлігі ретінде Кемен мен Курц BASIC бағдарламалау тілін жасады. Алғашқы BASIC бағдарламасы 1964 жылғы 1 мамырда сағат 4-те іске қосылды, бірақ Кемен мен Курц мұны үлкен жетістіктің бастамасы деп ойламады. Олар студенттерге қолданып жүрген компьютерлер туралы біраз білім алуға көмектеседі деп үміттенді. Екеуі де өз өнертабыстарын жұртқа бірден таратуды және одан көп пайда көруді жоспарламады. Дартмут колледжі BASIC-тің авторлық құқығын алды, бірақ оны пайдаланғысы келетін кез келген адамға тегін қолжетімді етті. Тілдің атауы Курцтың мағынасы бар, қарапайым аббревиатураны қалауынан туындады. Курц: «Бізге қарапайым, бірақ түсініксіз емес сөз қажет еді, және BASIC сондай болды», – дейді. BASIC және оған жазылған кітаптар көптеген жағымды пікірлерге ие болды, мысалы: «Basic бағдарламалаудың екінші басылымы BASIC-тің толық сипаттамасын береді, бұл жаңадан бастаушыларға ғана емес, тәжірибелі бағдарламашыларға да пайдалы». Курц ашық хатында BASIC студенттерге оңай оқытылатын қарапайым бағдарламалау тілін беру үшін ойлап табылғанын, өйткені сол кездегі барлық тілдер кәсіби мамандарға бағытталған екенін қайталайды. Ол BASIC бағдарламалаумен өмірін толықтай байланыстыруға ниеті жоқ адамдарға арналған деді. Курцтың осы ойды қайталауы, оның барлық жетістіктеріне қарамастан, ол жазған тіл ғана емес, көпшілік үшін де қолданыла беретінін көрсетеді. BASIC стандарттары 1980-ші жылдары ECMA және ANSI үшін жасалды, олардың нұсқалары 1986 және 1987 жылдары жарық көрді. BASIC-тің танымалдығы 1975 жылы Гарвард университетінің жатақханасында Билл Гейтс пен Пол Аллен ең алғашқы жеке компьютерлерде жұмыс істейтін BASIC-тің нұсқасын жасағаннан кейін күрт өсті. Гейтс пен Алленнің нұсқасы BASIC-тің ең танымал нұсқаларының бірі болды. Оның BASIC бойынша жұмысы IEEE ұйымының инновациялық орындарды танитын бағдарламасының аясында мойындалды. Назар аударуға лайық орындардың қатарында Томас Эдисонның Нью-Джерси штатының Менло-Парк қаласындағы зертханасы (ол шам мен фонографты ойлап тапқан жер) және Италияның Болонья қаласының сыртындағы төбе (Гюльельмо Маркони алғашқы трансатлантикалық радиохабарды жіберген жер) бар. Тақта 2021 жылдың 22 ақпанында орнатылды.
The theme that BASIC was for the average computer user is stressed by Kurtz. In an open letter he reiterates upon past statements that BASIC was invented to give students a simple programming language that was easy to learn, as all the current languages of the time were dedicated to professionals. He then went on to say that BASIC was for people who did not want to dedicate their lives to programming. The repetition of this idea by Kurtz accentuates that even through all of his success the language he wrote would remain implemented for the masses and not just specialists. BASIC standards were created in the 1980s for the ECMA, and ANSI with their versions being released in 1986 and 1987 respectively. BASIC popularity skyrocketed in 1975 after a pair of youngsters in a Harvard dormitory, Bill Gates and Paul Allen, created a version of BASIC that was viable on one of the earliest personal computers. Gates and Allen's version became the most prominent iterations of BASIC. His work on BASIC was recognized by the IEEE as part of their milestone program which marks historic places for human innovation from around the world. Places honored include Thomas Edison’s lab in Menlo Park, New Jersey, where he invented the light bulb and phonograph, and the hilltop outside Bologna, Italy where Guglielmo Marconi sent the first transatlantic radio transmission. The plaque was placed on 22 February 2021.
Ықпал
BASIC-ке жету жолы ұзақ болды. Кемени мен Курц 1956 жылы Дартмуттың есептеу тілін жасаудағы алғашқы қадамы ретінде DARSIMCO – Дартмут қарапайым кодын жасады; алайда FORTRAN тілі пайда болған соң DARSIMCO тез арада ескірді. 1962 жылы Кемени мен Дартмут студенті Сидни Маршалл BASIC-тің тікелей алдыңғысы болған DOPE, Dartmouth Oversimplified Programming Experiment тілін құрды. DOPE-тың өзі көбінесе қолданылмады, ал Курц FORTRAN және ALGOL сияқты сәтті тілдерді іске асыруға ұмтылды. Курцтың LGP 30 үшін Дартмут ALGOL 30 тәжірибесі оған осы тілдердің тармақтарын жасаудың тиімді емес екенін көрсетті, бұл оны Кеменидің жаңа тіл жасау туралы ұсынысын қабылдауға басты.
Сыншылар
BASIC кеңінен табысқа жеткенімен, көптеген компьютер мамандары оны іріктемелі және күрделі бағдарламалар үшін дұрыс таңдау емес деп санайтын. Ірі бағдарламалар "GO TO" операторы арқылы бағдарламаның бір жолынан екіншісіне секіргенде түсініксіз және ұқыпсыз болып көрінетін. Тілдің бастапқы нұсқасының тағы бір кемшілігі – оның құрылымдық еместігі, бұл бағдарламаларды оқуды жеңілдету үшін бөлек бөліктерге бөлуді қиындатты. BASIC-тің құрылымдық еместігі кодтың бөліктерін түзетуге және өңдеуге кедергі келтірді, соның салдарынан ірі компаниялар оны аз қолданды. Осы себепті ол көбінесе тек шағын бағдарламалар үшін қолданылатын тіл болып қала берді.
Нағыз BASIC
1983 жылы "Street BASICs" кеңінен таралуына жауап ретінде Дартмуттан тәмамдаған студенттер тобы Кемени мен Курцті тілдің Дартмут нұсқасын коммерциялық өнім ретінде ұсынуға көндірді. Олардың True Basic, Inc. компаниясының алғашқы өнімі Дартмут BASIC 7 негізінде құрылды, онда “IF THEN ELSE, DO LOOP және EXIT DO” сияқты қазіргі заманғы бағдарламалау құрылымдары болды. Компания өнімін “Қарапайым. Талапкер. Күшті. True BASIC.” деп сипаттады. Кеменің кеңесі бойынша True BASIC бір ғана операциялық жүйемен немесе компьютерлік жүйемен шектелмеді. Бүгінде True BASIC DOS, macOS, Windows, Unix және Linux жүйелері үшін қолжетімді. 1993 жылы Курц Дартмут колледжінен зейнетке шыққаннан кейін де True Basic-ті әзірлеумен және оны қолдаумен айналысып тұрды.