Кіріспе

Инженерлік сала

Инженерлік құрылымдар 1990-шы жылдардың басында АҚШ жұмыс орындары маманданған сайын "зауыт инженериясынан" дамыды. Мамандар бұл терминді қалау себебі, ол тек өндіріс орындарына ғана емес, кең ауқымды жабық кеңістіктердегі арнайы жағдайларға қойылатын көпсалалық талаптарды дәл бейнелейді. Бүгінде инженерлік құрылымдар инженері әдетте жұмыс берушінің электр инженериясы, техникалық қызмет көрсету, қоршаған ортаны қорғау, денсаулық сақтау, қауіпсіздік, энергия, бақылау/өлшеу құралдары, азаматтық инженерия және HVAC қажеттіліктеріне тікелей жауапты болады. Бұл санаттардағы сараптамаға қажеттілік нысанның бір мақсатта қолданылатын орын немесе көп мақсатты кампус, кеңсе, мектеп, аурухана, мұражай, өңдеу/өндіріс орны сияқты факторларға байланысты кең ауқымда өзгереді.

Тарих

1990 жылдары "кәсіпорын инженері" мамандығының негізінде "ғимараттар және құрылыстар инженері" термині пайда болды. Осы дамудың нәтижесінде, кез келген сала бойынша білімі бар инженер туды, ол өз білігін ғимараттар мен құрылыстарға енгізіп, олардың ең жоғары тиімділікпен, кедергісіз жұмыс істеуіне көмектеседі. Яғни, ғимараттар және құрылыстар инженері – бұл жұмыс берушінің қажеттілігіне қарай белгілі бір дағдыларды қолдануға міндетті кәсіпорын инженері. Бұл қажеттілік көбінесе техникалық қызмет көрсетуді талап етеді, бірақ басқарушылық және тіпті бақылаушылық жауапкершіліктерді де қамтуы мүмкін. Ғимараттар және құрылыстар инженерінің мақсаты түсінікті болғанымен, әртүрлі салалардағы ғимараттар мен құрылыстардың көптігіне байланысты, өте кең ауқымды білім беру қажет.

Жауапкершілік

Құрылыс инженерлері зауыттың жобалау және пайдалану қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін әртүрлі жобаларды іске асыруға жауапты, сондай-ақ қауіпсіздіктің барлық аспектілерінің стандарттарға сәйкес келуін қадағалайды. Құрылыс инженерлері жұмыс істейтін салалар әдетте зауыттың орналасу жоспарын, ұйымдастырушылық қажеттіліктерді және жабдықтар мен сатып алуды талап ететін салалар болып табылады, мысалы, денсаулық сақтау, аэроғарыш/қорғаныс және энергетика/коммуналдық қызметтер. Олар сондай-ақ инженер-оператор, бас инженер, құрылыс менеджері, техникалық қызмет көрсету шебері немесе ғимаратты техникалық қызмет көрсетуді қадағалаушы лауазымдарына үміткер бола алады. (learn.org) Құрылыс инженерлеріне басқа инженерлердің жұмысын қадағалау, олардың лицензиялық талаптарын, жабдықтарды қамтамасыз ету және зауыт немесе нысанның қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін тиісті мердігерлерді тарту үшін басқарушылық лауазымдар берілуі мүмкін. Белгілі бір жобаларды іске асырғанда, құрылыс инженерлері жұмыс күші және материалдар сияқты ресурстардың жеткілікті мөлшерін қамтамасыз етуі керек. Құрылыс инженерінің жұмысының ауқымы кең болғандықтан, бір нысандағы міндеттері басқа нысандағыдан мүлдем өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, Моффетт Филдте орналасқан NASA Ames-те жұмыс істейтін құрылыс инженері кампустағы ғимараттарды салуға, жаңартуға және сақтауға көмектесу үшін мамандардың жұмысын бақылауға және үйлестіруге жауапты болады; құрылыс инженерлігі саласына архитектуралық инженерлік, азаматтық инженерлік, құрылымдық инженерлік, механикалық инженерлік, электрлік инженерлік, экологиялық инженерлік және қысымды жүйелердің қауіпсіздігі кіреді. Қысқасы, құрылыс инженерлерінің міндеттері нысан орналасқан жерде жүргізілетін кез келген инженерлік қолдауды, сондай-ақ нысандардың құрылысын және жаңартуын қамтиды. Ал, Үндістан Денсаулық сақтау қызметінде жұмыс істейтін құрылыс инженері денсаулық сақтау мекемелері мен оларға байланысты басқа да нысандардың қауіпсіз және жұмыс істеуін қамтамасыз етуге жауапты. Бұл дағдылар азаматтық инженерлік, механикалық инженерлік және электрлік инженерлік, сондай-ақ медициналық жабдықтар, мүлікті басқару және инженерлік қолдаудың әртүрлі аспектілеріндегі мамандануды қамтиды. Ұқсастықтар нысандардың физикалық құрылымын сақтауда, ал айырмашылықтар нысандардағы жабдықтар мен жүйелерде болады. Бұл нысанның сипаты мен мақсатына байланысты өзгереді. Басқа да дағдылар мен жобаларға нысанның энергия тиімділігін арттыру үшін жаңа әдістерді енгізу кіруі мүмкін. Мысалы, Калифорния штатының Сан-Диего қаласындағы Коронадо әскери-теңіз базасында инженерлік және техникалық мамандар тобы күн энергиясын күн сайын 935 үйді қуаттандыруға жеткілікті энергиямен қамтамасыз ететін көп мақсатты күн электр желісін сәтті іске қосты, сонымен қатар тұраққа көлеңке берді. Бұл жоба энергия тиімділігін арттыруға, энергия тәуелсіздігіне қол жеткізуге және нысанның шығындарын азайтуға, сондай-ақ жаңартылатын және тұрақты энергияны қолдауға мүмкіндік берді.

Оқыту

Өнеркәсіптік және коммерциялық құрылыстағы маңызды жетістіктермен қатар, энергия тиімділігіне ерекше назар аударылуының нәтижесінде, колледждер мен университеттерде жасырау инженериясына арналған курстар мен білім беру бағдарламалары жиі кездеседі. Мысалы, 1990 жылдардың соңында Пурдью университеті осы объектілердің тиімділігін сақтау және арттыру үшін қажетті механикалық инженерия, электр инженериясы және басқару дағдыларына баса назар аударған аспирантура курсын құрды. Бұл дағдыларға мыналар кіреді: механикалық өлшемдер, есептеулер, ЖЖС (Жылу, желдету және ауа кондициялау) негіздері, жүйелерге және олармен байланысты жабдықтарға енгізілген құбырлар, электр энергиясы мен қуаттың тиімділігі, индукциялық моторлар және жиілігі өзгертілетін жетектер, электр жүйелері, сымдар және жарықтандыру. Жасырау инженериясының ауқымы кең болғандықтан, курстар инженерліктің барлық аспектілерінде білім беру мен тәжірибелік оқытуды қамтиды. Бұл бағдарламалық жасақтама инженериясының принциптерін және кем дегенде бір тілде бағдарламалау мен кодтау негіздерін қамтиды. Дегенмен, осы жасырау инженериясы білім беру бағдарламаларының негізгі бағыттары ЖЖС және энергия тиімділігі болып табылады. Оқудың тағы бір әдісі – Жасырау инженерлері қауымдастығы ұйымдастыратын сертификаттау курстары. Жасырау инженерлері қауымдастығы (AFE) Америкалық зауыт инженерлері институтының негізінде құрылды, ол ортақ мақсатқа ұмтылған, пікірлері жақын инженерлердің немесе болашақ инженерлердің жоғары бағаланған тобынан тұрады. Бұл мақсат – жасырау инженерлері, зауыт инженерлері, жасырау менеджерлері және жасырау бақылаушылары өздерінің кәсіптерінде тиімді және өнімді болуына мүмкіндік беретін жаңа әдістерді әзірлеу болды. Бұл өз кезегінде болашақ инженерлер мен менеджерлерге ғана емес, сонымен қатар бұл оқушылар жұмыс істейтін салаларды экономикалық тұрғыдан дамытуға да көмектесуді көздеді. Бұл сертификаттар инженерлерді, бақылаушыларды және техникалық қызмет көрсету менеджерлерін заманауи технологиялық стандарттарға сәйкес зауытты техникалық қызмет көрсету және тиімді жұмыс істеу және/немесе басқару үшін қажетті әдістер бойынша оқытуға көмектеседі. Осы оқулардың барлығының нәтижесінде жасырау инженерлері кез келген нысанда жұмыс істей алады, ал мұндай нысандардың түрлері алуан түрлі болуы мүмкін.

Білім беру талаптары

Инженерлер үшін міндетті түрде бакалавр дәрежесі болуы қажет емес, бірақ көпшілігі тәжірибе алу үшін оны иеленеді, сондай-ақ аталған салаларда магистр дәрежесі бар инженерлерді көру де жиі кездеседі. Олардың білімі құрылыс, механикалық немесе өндірістік инженерлік салаларының бірінде болуы керек. Көптеген жұмыс берушілер осы лауазымға үміткерді қарастыру үшін 3–10 жылдық жұмыс тәжірибесін талап етеді. Бұл талап жұмыстың күрделілігіне байланысты. Көптеген жұмыс берушілер лицензия мен сертификация талап етеді, оларға кәсіби инженерлік лицензия, EPA сертификаты, қазандық операторының лицензиясы және тағы да EPA сертификаты кіреді. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) адам денсаулығы мен қоршаған ортаны қорғаумен айналысады, ал инженерлік сертификат иегерінің осы қауіптер туралы толық хабардар екенін қамтамасыз етеді. Ең маңыздысы, барлық инженерлер мәселелерді шеше білуі керек, жазбаша және ауызша сөйлеу дағдыларын меңгеруі керек, нақты жұмысқа қатысты құрылыс процесін және осы жұмысқа арналған код талаптарын білуі керек. Кейбір инженерлер ғылым бакалавры дәрежесін және қажетті лицензияны алса, олар инженерлік технология саласында қолданбалы ғылымдар бойынша мамандық алған диплом да ала алады.

Жұмыспен қамту

Сонымен қатар, АҚШ Қорғаныс министрлігі (DoD) сатып алу, технология және логистика жұмыс күшінің бір бөлігі ретінде ғимараттар мен инженерлік желілер саласын құрды. Бұл мансап тек ішкі кеңістіктермен ғана шектелмейді. Қорғаныс министрлігінде бұл сала жылжымайтын мүлік, полигондар, сондай-ақ жолдар, қоршаулар және құбырлар сияқты сызықтық құрылымдарды басқаруды да қамтиды. Қорғаныс министрлігі осы саладағы мамандарға үш деңгейде сертификация ұсынады. Ғимараттар мен инженерлік желілер саласындағы инженер ретінде жұмыс істеуге байланысты лицензиялар мен білім деңгейі, механикалық инженер, азаматтық инженер немесе ірі немесе ұсақ жобаларда құрылыс менеджері сияқты әртүрлі лауазымдарға қатысты. Еңбекақы лауазымға, білім деңгейіне және жұмыс тәжірибесіне байланысты. Ғимараттар мен инженерлік желілер (Facilities Engineering - FE) саласында бакалавр дәрежесі бар инженердің орташа жалақысы 72 093 долларды құрайды. Олардың жылдық жалақысы 42 475 доллардан 120 801 долларға дейін ауытқуы мүмкін.

Зерттеу салалары

Инженер-техниктер жүргізетін зерттеулер энергетикалық секторға қатысты. Инженерлер өндірістік жабдықтар мен ғимараттардың тиімділігін арттыру және энергияны үнемдеу үшін жаңа тәсілдерді табуға тырысады. Бұл жасыл ғимараттар мен энергия сақтау саласында көптеген жаңалықтарға жол ашты. Жасыл құрылыс қозғалысы өнеркәсіптік ғимараттардағы энергияның ысырап болуын азайту бойынша зерттеулерге ықпал етті. Осы жаңалықтардың ішінде – смарт жарықтандыру, жылу оқшаулау перделері, салқын жабындар, жасыл жылу оқшаулау және жаңбыр суын жинау. Жасыл ғимараттардың мақсаты – қоршаған ортаға зиян келтірмейтін, тұрақты ғимарат құру. Энергияны сақтау зерттеулері, ең төмен сұраныс кезінде энергияны сақтауға және ең жоғары сұраныс кезінде пайдалануға арналған жаңа жабдықтарды жасауға бағытталған. Бұл жаңа инновациялық технологиялар, энергияны жинақтау үшін инерциялық дөңгелектен бастап, төмен сұраныс кезінде сутек өндіруге дейін жетеді.